اشتباه در حذف یارانه‌ ها باید کاهش یابد

جمشید پژویان در یادداشتی در روزنامه آرمان درباره حذف یارانه ها نوشته است: بخش عمده‌ای از هزینه‌های دولت متوجه اقشار ثروتمند است. بر این اساس افراد ثروتمند چنین حق و حقوقی ندارند که بخواهند از یارانه نقدی استفاده کنند به ویژه که دولت در شرایط کسری بودجه و رکود صادرات نفتی به سر می‌برد.

موضوع جبران کسری بودجه دولت با قطع یارانه نقدی مساله هزینه فایده است. درآمد‌های دولت کاهش پیدا کرده است و این موضوع چند سالی است که مشاهده می‌شود. بازار نفت در شرایط رکود و قیمت‌های رو به پایین است و این موضوعات به بدنه دولت صدمه می‌زند.

وقتی همه فریاد می‌زدند که متکی به درآمد‌های نفتی نباشید و به فکر اصلاح نظام مالیاتی خود باشید دولت هیچ توجهی نمی‌کرد. مساله توجه به فرار‌های مالیاتی در دولت قبلی مشاهده نشد و در دولت کنونی هم عمل عکس آن انجام شد. دولت به فکر صرفه جویی هزینه‌های خود افتاده است. راه‌های مختلفی وجود دارد که یکی از آنها قطع یارانه نقدی افراد است.

اگر دولت می‌توانست در دو سال گذشته مالیات مجموع درآمد را به اجرا در آورد، با یک نظام مالیاتی سالم و کاملا بر اساس عدالت رو به رو می‌شدیم. مساله دیگر اینکه اگر دولت فرار‌های مالیاتی را شناسایی می‌کرد می‌توانست کسری بودجه خود را جبران کند و هزینه شناسایی هم خیلی کمتر از شناسایی و قطع یارانه نقدی اقشار می‌شد. در شناسایی افراد نیازمند یارانه نقدی دو خطا وجود دارد.

یک خطا اینکه وقتی دولت چتری را برای حمایت باز می‌کند، باید همه افراد فقیر دربر بگیرد، در حالی که شاهد هستیم برخی از اقشار نیازمند خارج از این چتر قرار می‌گیرند. دیگر آن‌که در زیر چتر حمایتی افرادی را قرار می‌گیرند که مستحق گرفتن یارانه نقدی نیستند. بهترین نوع پرداخت یارانه زمانی اتفاق می‌افتد که این دو خطا به حداقل برسد. دولت بر اساس بعضی علائم عده‌ای را از دریافت یارانه نقدی حذف می‌کند.

این درحالی است که بین آنها نیازمندانی وجود دارد که با قطع یارانه، به ایشان صدمه جدی وارد می‌شود. به نظر من قطع یارانه‌های نقدی به این صورت موثر نیست و تا به امروز دولت نشان داده که در این زمینه اقدامات غلطی انجام داده است. بار‌ها شنیده می‌شود که دولت یارانه افرادی را قطع می‌کند و دوباره با کسب اطلاعات بیشتر پرداخت می‌کند. بعضی افراد به دولت دسترسی ندارند که نشان بدهند عمل دولت برای قطع یارانه شان اشتباه بوده است.

این مساله که بتوانند تشخیص دهند در یک کوچه چند نفر نیازمند یارانه نقدی هستند کار با اهمیتی نیست، اما شناسایی افرادی که ثروتمند هستند و نمی‌توان آنها را شناسایی کرد مهم است. اگر اقشار یارانه بگیری که نیازمند نیستند به صورت داوطلبانه انصراف دهند خیلی بهتر از قطع توسط دولت خواهد بود. در غیر این صورت برای شناسایی این اقشار مشکل جدی برای دولت به وجود می‌آید. به نظر می‌رسد دولت برای هدفمند کردن یارانه‌ها بیشتر باید به فکر فرهنگ‌سازی باشد.