نشان ۱۵۰۰ ساله دانشگاه تهران +عکس

خبرگزاری ایسنا: نشان دانشگاه تهران را از طرح یکی از سفالینه‌های نقش برجسته‌ی تیسفون اقتباس کرده‌اند که می‌گویند اصل کاشی با نزدیک به ١٥٠٠ سال قدمت، در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود، لوحی که ظاهرا نمونه‌ای دیگر از آن به موزه "پرگامون" برلین سپرده شده است.

در بخش ایران باستان موزه "پرگامون" در پایتخت آلمان که یکی از غنی‌ترین و ارزشمندترین موزه‌های جهان به شمار می‌آید، الواح و آثاری از ایران به نمایش گذاشته شده که شاید لوح سفالین ساسانی کوچکترین آن‌ها باشد. این موزه که سالانه بیش از یک میلیون نفر بازدیدکننده دارد، رده پنجم موزه‌های باارزش اروپا را به خود اختصاص داده است.

لوح نقش برجسته ساسانی که در این موزه به نمایش گذاشته شده، در دوره خود نشانی خانوادگی محسوب می‌شد که تصویر آن در مُهرهای ساسانی نیز به چشم می‌خورد. این اثر مربع‌شکل که ابعاد آن ۳۹.۵ سانتی‌متر است، از تیسفون - شهری که در دوره اشکانیان و ساسانیان، پایتخت و مرکز مهم سیاسی و اقتصادی ایران باستان بوده و اکنون در حوزه عراق قرار گرفته - به دست آمده و در اواخر سده ششم میلادی یا اوایل سده هفتم میلادی ساخته شده است.

در پلاکی که از تیسفون بدست آمده و دکتر محسن مقدم، استاد فقید دانشکده هنرهای زیبا، آن را برای نشان دانشگاه تهران پیشنهاد و مرتضی ممیز طراحی کرد، واژه‌ای به خط پهلوی در میان دو بال قرار گرفته که به صورت «افزوت» (امرود) به معنای فراوانی و افزونی و نیز به صورت «ایلان» (ایران) و نیز به صورت «او» برای کلمه اورمزد به معنای اهورا مزدا و یا صرفا اسم هرمزه و هرمز خوانده شده است.

در نشان طراحی شده برای دانشگاه تهران نیز نام این دانشگاه به جای آن واژه‌ی پهلوی، با نگارشی شبیه این خط، بین دو بالِ نقش برجسته نشسته است.

پلاک کشف شده از تیسفون، نمونه‌ای از لوحی است که با تزیینات مشابه در کاخ ساسانی دامغان یافته شده است. در الواح و مُهرهای ساسانی، بال‌هایی که می‌تواند متعلق به عقاب باشد بخشی از تزیین نشان‌ها و مُهرهای آن دوره به حساب می‌آید. این بال‌ها در اواخر دوره ساسانی روی تاج‌ها نیز حک می‌شد. در شاهنامه فردوسی نیز این تاج‌ها با عنوان "تاج‌های دوپر" یاد شده است.