پایان سلطنت سیما؛ خصوصی ها می آیند

روزنامه شرق: سرگرمی‌سازی برای مخاطبان یکی از وظایف رسانه‌ای مانند تلویزیون است. مخاطب گسترده تلویزیون و فراگیربودن این رسانه در تمام این سال‌ها یکی از انگیزه‌های حضور هنرمندان در این عرصه بوده است و در بسیاری از مواقع کارگردان‌هایی که سابقه خوبی در سینما داشتند نیز گریزی به این مدیوم زده‌‌اند و تجربه‌های خوبی از همراهی با مخاطبانشان کسب کرده‌اند.

اما همراهی هنرمندان با تلویزیون چند سالی است که شکل متفاوت‌تری به خود گرفته است.

مهران مدیری و رضا عطاران از جمله هنرمندانی بودند که سال‌ها پیش جدایی آنها از تلویزیون سروصدای زیادی کرد و جای خالی سریال‌های طنز آنها در تلویزیون احساس می‌شد؛ هنرمندانی که توانسته بودند مخاطبان بسیاری را با خود همراه کنند و این همراهی در سال‌های غیبت آنها در تلویزیون، در رسانه‌های دیگری چون شبکه نمایش خانگی و سینما اتفاق افتاد و به مرور در سال‌های اخیر کمبود برنامه‌های جذاب و سرگرم‌کننده عمده‌ترین دلیل گرایش مردم به سمت رسانه‌های دیگر بوده است.

از سوی دیگر مدیران رسانه ملی نیز از تهدید شبکه‌های ماهواره‌ای و به‌خصوص محتوای سریال‌هایی که با دوبله فارسی به مخاطب ایرانی عرضه می‌شود، ابراز نگرانی می‌کنند و هر بار در صحبت‌هایشان به رقابت شبکه‌های داخلی و ماهواره‌ای اشاره می‌کنند.

مسئله اقتصادی و هجرت هنرمندان

براساس قوانین، هرگونه همکاری یا مشارکت در تولید برنامه تخلف محسوب می‌شود. این بخشی از گفت‌وگوی حسین نوش‌آبادی، سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفت‌وگو با «ایرنا»است.

او در این گفت‌وگو تأکید کرد که ماده ١٠ ممنوعیت تجهیزات ماهواره‌ای به صراحت دستگاه‌ها را مکلف کرده تا با افرادی که با شبکه‌های ماهواره‌ای همکاری دارند، برخورد کنند و در ماده١٣ قوانین اجرائی ممنوعیت ماهواره نیز هرگونه ارسال آگهی ممنوع و براساس دستورالعمل دولت و مصوبه شورای عالی قوانین برای هر یک، مجازات‌هایی منظور شده است و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با همکاری وزارت ارتباطات و نیز صداوسیما موظف است آیین‌نامه ممنوعیت هرگونه همکاری در این زمینه را تدوین، تنظیم و ابلاغ کنند.با توجه به تمام محدودیت‌هایی که هرگونه فعالیت و همکاری با شبکه‌های ماهواره‌ای را منع می‌کند، این روزها بیش از گذشته شاهد پخش آگهی‌های فرهنگی به‌خصوص فیلم‌های سینمایی و همراهی هنرمندان داخلی با شبکه‌های ماهواره‌ای هستیم.

طرح حمایتی شبکه‌های ماهواره‌ای از فعالیت‌های فرهنگی بدون دریافت هیچ‌گونه وجهی، از نکاتی است که بسیاری روی آن تأکید می‌کنند و با توجه به شرایط نابسامان اکران در کشورمان، برای پخش‌کننده یا تهیه‌کننده سینما این طرح حمایتی به‌منزله امکان بهتر برای فروش بهتر اثرش است و طبیعی است که از این طرح استقبال می‌کند.از سوی دیگر رجعت برخی از هنرمندان به مقابل یا پشت دوربین شبکه‌های ماهواره‌ای نیز از دیگر نکاتی است که توجه بسیاری را به خود جلب کرده است، خصوصا بازیگرانی که با انتشار عکس خصوصی از آنها با شمایلی خلاف عرف کشورمان نظرات متفاوتی را برای پیوستن آنها به شبکه‌های ماهواره‌ای ایجاد کرد. گفته می‌شود مسائل اقتصادی عمده‌ترین دلیل همکاری هنرمندان با شبکه‌های ماهواره‌ای است.

شنیده‌ها حاکی از آن است که با تمامی افراد شاغل در این شبکه‌ها، مثل کارمندان یک شرکت رفتار می‌شود و حقوق آنها چه در زمانی که مشغول به کار هستند و چه زمانی که کاری در دست ندارند، پرداخت می‌شود و شاید این عمده‌ترین دلیلی است که بسیاری را به حضور در این شبکه‌ها تشویق می‌کند. به عنوان مثال یک کارگردان در شبکه‌های ماهواره‌ای ماهانه نزدیک به هشت‌میلیون تومان درآمد دارد و این رقم به عنوان حقوق ماهانه او در نظر‌گرفته می‌شود. هر چند میزان حقوق دریافتی آنها در این شبکه‌ها با داخل کشور تفاوتی ندارد یا حتی ممکن است کمتر هم باشد، اما تأمین‌شدن آنها حتی زمانی که مشغول به کاری هم نیستند، ثبات اقتصادی برای آنها فراهم می‌کند.

در چند ماه گذشته نیز پیوستن برخی از چهره‌ها به این شبکه‌ها از جمله صدف طاهریان، مانی کسرائیان، چکامه چمن‌ماه و خبر پیوستن رابعه اسکویی به شبکه جم نیز خبرساز شد و به نظر می‌رسد، در آینده شاهد پیوستن چهره‌هایی دیگر به این شبکه باشم.

آینده شبکه‌های ماهواره‌ای و هنرمندان ایرانی

حقیقت این است که به گفته بسیاری از کارشناسان حوزه رسانه و برنامه‌سازان رسانه ملی هنوز هم می‌توان مخاطبی را که بیشترین زمانش را صرف دیدن شبکه‌های ماهواره‌ای می‌کند، به دیدن شبکه‌های داخلی ترغیب کرد کما اینکه پخش برنامه‌های پرمخاطبی چون خندوانه این حرف را تصدیق کرد. اما تعداد اندک این‌گونه برنامه‌ها درحال‌حاضر نمی‌تواند پاسخ‌گوی تعداد بسیار زیاد مخاطبان با سلیقه‌های گوناگونی باشد که به نوعی به دیدن برنامه‌های شبکه‌های ماهواره‌ای عادت کرده‌اند.

مشکلات اقتصادی موجود در حوزه فرهنگ خصوصا سینما و تلویزیون اتفاقی است که به امروز انتقاد بسیاری از هنرمندان را در پی داشته و عدم امنیت شغلی از دیگر مواردی است که هنرمندان هربار از مدیران فرهنگی طلب می‌کنند.به نظر می‌رسد بهبود شرایط اقتصادی هنرمندان و ایجاد بستر لازم برای فعالیت آنها می‌تواند تا حد زیادی امنیت شغلی را به هنرمندان بازگرداند. درحال‌حاضر بسیاری از نبود شبکه‌های خصوصی در کشور صحبت می‌کنند؛ اتفاقی که اگر وجود داشت، می‌توانست اتفاقات بهتری را رقم بزند و برخی، از شبکه‌های ماهواره‌ای به عنوان مکمل شبکه‌های دولتی ایران سخن می‌گویند که وظیفه سرگرم‌سازی مخاطب را بر عهده گرفته است. با همه اینها باید دید در آینده مدیران فرهنگی چه سازوکاری برای امنیت شغلی هنرمندان در نظر می‌گیرند؟