آخر و عاقبت دلواپس بودن

مجله روشن - رها فخرایی، تحلیلگر سیاسی: پس از تصویب برجام و پیش از برگزاری انتخابات، در روزهایی که تمامی گروه های سیاسی مشغول رایزنی برای صحنه آرایی انتخاباتی هستند، یک طیف سیاسی به فکر برگزاری مانور خیابانی است؛ افراطی ها بر هم زدن سخنرانی این و آن راهکار آنها برای تحمیل خود به صدر اخبار و تلاش برای حفظ جایگاه شان در صحنه سیاست است.

بر هم زدن سخنرانی در ورامین، عرض اندام در اندیمشک، طرح پروژه نفوذ، شکایت شدید از حجم نام نویسی برای نامزدی در انتخابات پیش رو و ... یک پیام را مخابره کنند: ما حذف شدنی نیستیم. اما سوال این است: چگونه؟ آنها چه بازی هایی مقابل خود دارند؟

تبار سیاسی مجموعه افراط گرایان امروز را باید در دهه 70 جستجو کرد؛ زمانی که گروه های غیرسیاسی و ارزشی نزدیک به جناح راست حکومت، با موتور هوندا در خیابان های پایتخت رأسا وارد عمل می شدند تا جلوی آنچه مظهر فساد سیاسی و اخلاقی می دانستند، بگیرند. نقشی که یک دهه پیش از آنان، جوانان جناح چپ حکومت بازی می کردند.

اما سوابق آنها به خیابان محدود نشد. زمانی که دوره مهجوری جوانان جناح چپ از حکومت پایان یافت و با تغییر و تحولات فکری و سیاسی به عرصه رقابت برگشتند و در ائتلافی با مهندسان میانه رو سازندگی شکست های پی در پی را برای جناح راست رقم زدند، این قلندران جوان شبگرد خیابان های پایتخت بودند که گوی رقابت را از پدران پیرشان در جناح راست ربودند؛ دیگر به ریش سفیدی شان تن ندادند تا نماینده آنها، محمود احمدی نژاد، پیروز انتخابات ریاست جمهوری 1384 باشد.

اما سیب سیاست چرخید تا در هشت سال حضور قلندران موتورسوار در قدرت، مهمترین رقیب ایشان نه اصلاح طلبان؛ که هم جناحی های اصولگرایشان باشد و در انتخابات ریاست جمهوری 1392 صحنه را پیش زا باختن به اعتدالیون، به هم جناحی هایشان ببازند. سهم شان از قدرت به اقلیت مجلس نهم محدود شد. وضعیتی که پس از انتخابات 92 تا تصویب برجام پابرجا مانده اما با اجرایی شدن برجام و نزدیک شدن به انتخابات مجلس در آستانه تغییر و تحول است.

در حین و پس از تصویب برجام، اعتدالگرایان و اصولگرایان معتدل به دنبال تغییر صحنه سیاست و تغییر توازن قوا، تلاش کردند تا حد ممکن جای بازی افراط گرایان را تنگ کنند ولی دیگر مراکز قدرت، با هراس از تغییر توازن قوا، سعی داشتند برای افراط گرایان فضای باز ایجاد کنند.

ارائه نشدن لایحه برجام از سوی دولت به مجلس، تشکیل کمیسیون بررسی برجام بعد از تصویب اجرایی شدن آن در شورای امنیت ملی، پوشش ویژه صدا و سیما به جلسات کمیسیون ویژه که اکثریت آن منتقد دولت بود، بی اعتنایی به نتایج کمیسیون ویژه بررسی برجام از سوی رییس میانه روی مجلس، تصویب لایحه اجرای برجام در 20 دقیقه، مانور مقابله با نفوذ و اتفاقاتی از این دست، نامزدی سید حسن خمینی و بسیار رجل مهم میانه رو در همراهی با هاشمی رفسنجانی در انتخابات خبرگان و حمله راست افراطی به سید حسن خمینی؛ نمود تقابل مراکز قدرت است.

افراط گرایان می دانند این الگوی بازی غالب تا انتخابات مجلس است و آنها نقش بازوی اجاره ای مراکزی از قدرت را برای مهار مراکز دیگر بازی می کنند؛ نقشی که به تنهایی ضامن آینده آنها نیست و برای خروج از این شرایط دو امکان بازی دارند:

یکم؛ حضور در انتخابات و حفظ امکان بازی روی صحنه

افراطی ها در مجلس نهم چیزی در حدود 40 نفر پای کار داشتند و در بعضی موارد می توانستند تا صد نفر را نیز با بعضی تصمیمات خاص شان همراه کنند. آنها برای حفظ همین تعداد در انتخابات مجلس با مشکلات متعدد مواجه اند. از اختلافات بنیادین با بدنه و رهبران اصولگرا تا کم بودن شمارشان برای یک فهرست فراگیر.

این گروه عامل اصلی اختلاف در بدنه اصولگرایان است. لیدرهای راست افراطی در روزهای گذشته اعلام کردند که اگر هاشمی رفسنجانی و علی لاریجانی در فهرست اصولگرایان جایی داشته باشند، آنها در این فهرست نخواهند ماند؛ اتفاقی که وقوع اش دور از انتظار نیست اما در هر صورت چه از اصولگرایان جدا شوند و چه هاشمی و لاریجانی در فهرست هایی نباشند، مواد لازم برای انشقاق فهرست اصولگرایان در مجلس فراهم است؛ اتفاقی که مشابه آن در انتخابات مجلس نهم و ریاست جمهوری یازدهم نیز روی داد.

در صورت جدایی افراطی ها از اصولگرایان تنها گروهی که آنها می توانند بدان ها برای حضور مستحکم در انتخابات اتکا کنند، حامیان و یاران محمود احمدی نژاد هستند اما در این صورت هم این گروه شانس زیادی نیاز دارد که بتواند ترکیب امروزی را در مجلس حفظ کند و این شانس در سه حالت در خانه شان را می زند: یا شورای نگهبان به رفتاری غیرقابل پیش بینی دست بزند؛ و یا طبقه متوسط حامی دولت در انتخابات اسفند ماه حاضر نشود؛ یا اعتدالگرایان و اصلاح طلبان با فهرست های متفاوت در انتخابات حاضر شوند و شکستن رأی شان را نظاره کنند.

دوم؛ شکست در انتخابات و بازی در پشت صحنه

افراطی های راست اگر نتوانند ترکیب فعلی مجلس را حفظ کنند و میانه روها موفق به حذف آنها شوند، ایشان راهی ندارند جز کوچ به پشت صحنه سیاست؛ مراکز قدرتی که امروز رقیب جدی جناح میانه هستند محمل خوبی برای کوچ زمستانی و قشلاق افراطی ها است؛ جایی که بتوان مقابله با دولت و امکان ایجاد توازن قوا را از آنجا ادامه داد. خاصه آن که تغییر مورد نظر میانه روها با خواست بخشی از هرم قدرت در تضاد است و ناگزیر، تحولات میانه روانه به تقویت مراکز قدرت مخالف میانه روها و انتصاب محذوفان از عرصه سیاست انتخابی در نهادهای انتصابی منجر خواهد شد؛ اتفاقی که نمود آن در پر و بال گرفتن پروژه های امنیتی ساز فضای سیاسی، نظیر پروژه «نفوذ» دیده می شود.

اما این تنها بازی افراط گرایان نیست. حمله به سخنرانی ها هشدار جدی این گروه برای آنهایی بود که تبار آنها را فراموش کرده اند. مثلا با تجمع در ورامین و بر هم زدن سخنرانی موسوی لاری، آن هم با حضور آشکار نقوی حسینی، نماینده مجلس و سکوت تاییدآمیز مقامات قضایی، یادآوری کردند که گذشت دو دهه از مانورهای خیابانی و نشستن گرد سپیدی بر موی قلندران جوان شب گرد دیروز، دلیلی برای فراموشی ایام شباب نیست.

و اگر دولت و هم پیمانان میانه روی اش در مجلس، راهکاری برای برخورد با این وقایع پیش بینی نکنند، افراطی ها نیک می دانند و به یاد دیگران هم می آورند که خیابان خانه آنهاست.