کمپین «در زندگی افراد سرک نکشید»!

غزاله پورخاکی - روزنامه ابتکار: یادمان نرفته است که همین دیروز بود، دست به دست فیلم‌ها چرخید و بین تمام مردم منتشر شد به سرعت برق و باد. در گوشه و کنار خیابان فیلم خصوصی خانم بازیگر پخش شد. گمانه زنی‌ها و قضاوت‌ها انجام شد. تا جایی که آبروی کاری و خانوادگی خانمی که در آن زمان «ز-الف-الف» نامیده شد، به باد رفت.

تبعید شد از تمام فعالیت‌های هنری و حتی روی ماندن در کشورش نداشت. گرچه بانیان این کار دستگیر شدند اما... «گیرم که آب رفته به جوی بازگردد، با آبروی رفته چه باید کرد؟» پیش از آن هم فیلم رقص محمود شهریاری در مراسم عروسی برادرش لو رفت و اینطور شد که سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی طبق قوانین و مقررات و ضوابط از حضور وی در برنامه‌های تلویزیون خودداری کرد و اینطور شد که آقای «م.ش» به خاطر سرک کشیدن برخی افراد در زندگی خصوصی اش، ناچار به ترک کاری شد که در آن به چهره‌ای معروف و محبوب تبدیل شده بود.

تمام اینها گذشت و شاید به ملعبه‌ای برای همان برخی افراد تبدیل شد. اما به واقع باید دید که لذت لو دادن عکس‌ها و فیلم‌های زندگی شخصی افراد معروف جامعه، اعم از بازیگر و ورزشکار و سیاستمدار برای آن دسته از افراد چه سودی خواهد داشت و چه دلیلی باعث گسترش این ناهنجاری و آسیب اجتماعی می‌شود؟

سوشا مکانی؛ تازه ترین قربانی کنجکاوی ها

آخرین نفری که گرفتار و دستخوش این واقعه تلخ جامعه شد، دروازه بان تیم پرسپولیس، سوشا مکانی بود. فوتبالیستی که عکس‌ها و بعدتر فیلمش، در چشم برهم زدنی فضای مجازی را مزین به این دیوار بی‌اعتمادی کرد. البته سرگرمی که برای افرادی که دچار این ناهنجاری هستند پیش از این گریبان «پسر تلگرامی» را گرفته بود. جمله معروف «پلیس فتا، پلیسی است که حواسش به همه چیز هست!» به سرعت در همه جا منتشر شد. لطیفه‌ها ساخته شد اما باید این نکته را متذکر شد که حقایق تلخی در پس همین لطیفه‌ها نهفته است. حقایق تلخی که گاه به خط زدن بر زندگی همان افراد معروف منتهی می‌شود. سوشا مکانی چند روزی را در زندان سپری کرد و بعد به قید وثیقه یک میلیارد تومانی آزاد شد. نامزد وی ناچار به واکنش شد و باقی قضایا که در این چند روز به نقل محفل همان برخی افراد منتهی شد.

وارد حریم خصوصی نشوید!

بازیگران سینما و تلویزیون و حتی برخی از سیاستمداران ناچار به پیوستن به کمپینی شدند که در آن از مردم خواسته شده بود، وارد حریم خصوصی دیگران نشوند. در متن این کمپین اینستاگرامی آمده است: من با ارسال و اشتراک این عکس پیمان می‌بندم، تحت هیچ عنوان نه به شوخی و نه به جدی، وارد حریم خصوصی دیگران نمی‌شوم و به انتشار «تهوع آور» عکس‌های زندگی خصوصی دیگران نمی‌پردازم چون به خوبی آگاه شده‌ام انتشار یک عکس ممکن است زندگی یک نفر را نابود و یک خانواده را متلاشی کند. البته در ادامه این متن نمونه‌ای از افرادی که با انتشار عکس‌ها و تصاویر خصوصی از خصوصی‌ترین بخش زندگی‌شان، دردسرهای زیادی را به دوش کشیده‌اند، آمده است.

محمود شهریاری(مجری)، عبدالرضا هلالی(مداح)/ دیروز: پسر تلگرامی و .../ امروز: سوشا مکانی و ... / فردا: شاید من یا تو... فکر می‌کنم همین عبارت من یا تو، بتواند نکته‌ای را در پس زمینه ذهنی مان ایجاد کند که امروز نگاه مان را به تصاویر خصوصی دیگران می‌دوزیم و فردا دستخوش این اتفاق خواهیم شد. پدیده‌ای که گاه به آن فقر فرهنگی در جامعه‌ای متمدن گفته می‌شود. تا به حال هادی کاظمی، لیلا اوتادی، بیژن بنفشه خواه، داریوش فرضیایی، ماه چهره خلیلی، زیبا بروفه، برزو ارجمند، مریم امیر جلالی، سارا خویینی‌ها، الهام پاوه نژاد، زهرا اویسی و نهال دشتی از جمله بازیگرانی هستند که به این کمپین پیوسته‌اند.

حق شناس: نبینیم و منتشر نکنیم

محمد جواد حق شناس، فعال سیاسی، در خصوص این کمپین به خبرنگار اجتماعی روزنامه ابتکار می‌گوید: خود من هم یکی از کسانی هستم که به این کمپین پیوستم. چند روز گذشته بود که در اینستاگرامم با گذاشتن پست پوستر این کمپین اعلام کردم که من هم در حریم خصوصی افراد سرک نمی کشم. فکر می‌کنم جامعه ما امروزه در معرض سقوط جدی اخلاقی قرار گرفته و شدیدا از این بابت ملتهب شده است. بسیاری از افراد حتی با داشتن تحصیلات عالیه و مکنت مالی یا حتی شئون اجتماعی می‌بینیم که امروزه کمتر به این مساله خطیر توجه می‌کنند.

هر چند وقت به چند وقت، خبری می‌آید و گوشه‌ای از حوزه خصوصی جامعه بالاخص مشاهیر تحت الشعاع قرار می‌گیرد. این عدم امنیت برای آحاد جامعه خطرساز است. وی در ادامه می‌افزاید: این امر حتی با اصول دین و اخلاق و قانون و منافع بلندمدت جامعه منافات دارد. هیچ کس نباید در معرض این خطر باشد و این خطر طوری خواهد بود که هر آن ممکن است دامان ما را هم بگیرد. به خاطر جلوگیری از اشاعه خطراتی که این سقوط اخلاقی دارد، هم به عنوان استاد دانشگاه و هم محقق علوم انسانی که با جوانان ارتباط دارم به این کمپین پیوستم و امیدوارم قانونگذار مجازاتی را تعیین کند که از این امر ناپسند جلوگیری شود.

این استاد در خصوص دلایل این پدیده ناهنجار می‌گوید: یک بخشی از آن کنجکاوی است که بین مردم وجود دارد و فضای مجازی محلی شده است برای پاسخ به نیازهایی که فراهم می‌شود. ناآشنایی با فرهنگ استفاده از این ابزارهای نوین تلفنی، می‌تواند به جای اینکه این فضاها را به محلی برای ارتقای سطح آموزش‌های جامعه پیش ببرد اما به سمت سقوط هدایت کند. بخش دیگر به قانون و برخورد تبعیض آمیز برمی گردد و از همه مهم تر در جامعه اگر تصویری منتشر شد، من یا شما یا خواننده قول بدهد که نه ببیند و نه منتشر کند.

وکیلی: پستوی اشخاص عمق پیدا کرده است

پدیده‌ای نابهنجار... فقری از عمق فرهنگ همان برخی افراد... فاصله طبقاتی بین اقشار مختلف جامعه و تحریک حس کنجکاوی... کدام یک در این امر ناپسند و ناخوشایند موثرتر است؟ دکتر محمد علی وکیلی، مدیر مسئول روزنامه ابتکار در گفتگو با گروه اجتماعی روزنامه ابتکار می‌گوید: در حقیقت فقر فرهنگی، فاصله طبقاتی بین اقشار مختلف جامعه و حس کنجکاوی همه گیر در بین مردم ایران در این امر ناهنجار جای دارد. کلا ما مردم کنجکاوی هستیم. کنجکاوی در اصل کلام خوب است اما اگر برای رسیدن به حقیقت باشد نه برای فضولی و سرک کشیدن در زندگی خصوصی افراد. باید به این نکته هم توجه داشته باشیم که هر گاه فاصله طبقاتی در جامعه شکل گرفته است، حس کنجکاوی سرک کشیدن در زندگی همدیگر بیشتر شده است.

شاید بتوان به آن به عنوان عقده‌گشایی از آن نام برد. رییس انجمن مدیران روزنامه‌های غیر دولتی در ادامه می‌افزاید: این سرک کشیدن در حریم خصوصی پیشینه‌ای در فرهنگ ما دارد. گویا هر کسی پستویی دارد و همانطور که پستوی سیاست عمیق و پر دامنه است، پستوی اشخاص هم عمق پیدا کرده است. در صورتی که اگر مردم بدانند سیاست و اهالی قدرت پستویی ندارند و گردش اطلاعات آزاد در دست مردم بوده و دیوار شیشه‌ای دارد، این حس در بین مردم ایجاد نمی‌شود. سرک کشیدن در حریم خصوصی افراد، در نتیجه احساس غلط ناشی از حس پستوست. این سیاستمدار اصلاح طلب تاکید می‌کند: در سیاست باید احساس پستو برداشته شود. در قدرت و در زندگی شخصی هم این حس باید برطرف شود. احساس پستو ناشی از عملکردهای دوگانه یا رفتار لایه‌ای است. اگر رفتارها صادقانه و عملکردها شفاف باشد، احساس پستوداری در بافت سیاست ایجاد نمی‌شود.

فروریختن دیوار امنیت روانی جامعه

این کمپین ایجاد می‌شود و شاید احساس تاسفی برای یادآور شدن اینکه نباید به حریم خصوصی افراد وارد شویم چنگ به دیواره روح و روان مان می‌اندازد. وکیلی در خصوص راه اندازی این کمپین به خبرنگار اجتماعی روزنامه ابتکار می‌گوید: اینکه کمپین برای عدم سرک کشیدن به حریم خصوصی راه بیفتد، اقدام مبارکی است. چون کمپین علیه این اقدام خود خیزش اجتماعی است بر قبیح بودن این عمل که خود بزرگ ترین اقدام پیشگیرانه است. پستو در جنب این آسیب شناسی‌های فرهنگی و رفتاری و البته سیاسی، خاصیت تکنولوژی جدید، محدودسازی حریم خصوصی است. به گونه‌ای که با ابزار جدید، امنیت روانی جامعه به حداقل ممکن رسیده است. بر این اساس ضرورت حساسیت عمومی بر حفظ حریم خصوصی و احترام به آن به منظور حفظ امنیت روانی جامعه دو چندان است. دیوار حریم خصوصی نبایست فروریزد که اگر فرو ریخت، دیوار امنیت روانی جامعه فروخواهد ریخت و بدترین ناامنی، ناامنی روانی جامعه است.