موج كمپين‌ های اجتماعی در فضای مجازی

روزنامه اعتماد: بازار كمپين‌سازي‌هاي مجازي اين روزها حسابي داغ است. كمپين‌هايي كه اين روزها بين سلبريتي‌ها و اهالي دنياي سياست حاميان خود را پيدا كرده است، دو كمپين «تحريم سفر به كشورهاي حامي داعش سياه و سفيد» و «وارد حريم خصوصي ديگران نشويم» است كه در اعتراض به خبر‌سازي‌هاي اخير در مورد رفتارهاي زننده تركيه با توريست‌هاي ايراني و همچنين انتشار تصاوير خصوصي دروازه‌بان تيم پرسپوليس، شكل گرفتند.

كمپين ديگري هم با نام «كپي نكنيم» در حمايت توليد‌كنندگان آثار هنري شكل گرفته است تا به انتشار غيرقانوني آثار هنري اعتراض كند، يك روز را به سريال «شهرزاد» پديده اين روزهاي شبكه نمايش خانگي اختصاص داده است. كمپين‌ها چرا شكل مي‌گيرند و چه تاثيري مي‌توانند داشته باشند؟ تصويري كه در قالب خواسته‌هايي در كمپين‌هاي مختلف مطرح مي‌شود، تصويري است كه هر كدام از ما از آرمانشهر ذهني‌مان مي‌سازيم.

اتفاقي را كه مي‌خواهيم در دنياي واقعي‌مان ببينيم، در كمپين مطرح مي‌كنيم و به دنبال همراه هستيم تا به جمع آرماني‌مان بپيوندند و در عينيت بخشيدن به تصويرمان، ما را ياري كنند. گاهي كمپين‌ها ريشه در اعتراض به شرايطي دارند كه ذهن عده‌اي را درگير كرده‌اند و گاهي خواسته‌اي را مطرح مي‌كنند كه مي‌تواند قدمي موثر در راه رسيدن به يك آرمانشهر خيالي باشد.

كمپين «تحريم سفر به كشورهاي حامي داعش سياه و سفيد»

اتفاقاتي كه باعث تيره‌تر شدن روابط بين ايران و عربستان شد، تنها روي روابط ديپلماتيك تاثير نداشت و پاي اقتصاد و روابط اجتماعي و حتي گردشگري را نيز به ميان آورد. تحركات تروريستي و حمايت‌هاي علني عربستان از جنايات داعش نيز به اين ماجرا دامن زد. كمپين مردمي تحريم سفر به كشورهاي حامي داعش مدتي است كه در فضاي مجازي فعاليت خود را آغاز كرده است.

اين كمپين پس از انتشار اخباري در مورد برخوردهاي توهين‌آميز در تركيه با شهروندان ايراني و در پي اعلام ممنوعيت واردات از كشور عربستان، از طرف دولت ايران، در اعتراض به رفتارهاي اخير عربستان، شكل گرفت. در اين كمپين قرار بر اين است كه «سفرهاي غيرضروري» و «خريد كالا» از كشورهاي حامي داعش تحريم ‌شود. حاميان اين كمپين اعلام كرده‌اند از سفر نوروزي به كشورهاي حامي داعش به ويژه امارات و تركيه نيز پرهيز خواهند كرد و نوروز ٩٥ را به ايرانگردي خواهند پرداخت.

موسي غني‌نژاد، اقتصاددان ايراني و عليرضا محجوب و محمد صالح جوكار، نماينده مجلس ضمن اعلام موافقت خود با اين كمپين اعلام كردند كه علاوه بر روابط ديپلماتيك، فعاليت مدني شهروندان ايراني در جهت اعتراض به برخي رفتارها با شهروندان ايراني در كشورهاي ديگر لازم است. محمد صالح جوكار، عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس در اين رابطه به اقتصاد آنلاين مي‌گويد: «ما به غير از ديپلماسي رسمي ديپلماسي عمومي هم داريم كه مردم در راستاي آن، چه به صورت سلبي و چه به صورت ايجابي گام بر‌مي‌دارند.

به طور كلي اقداماتي كه توسط مردم به صورت خود جوش انجام شود و در فضاي مجازي چنين كمپين‌ها‌يي رخ دهد قطعا تاثيرگذار خواهد بود.» اما روح‌الله بيگي، نايب‌رييس كميسيون اقتصادي مجلس نظر ديگري در مورد اين كمپين دارد: «بهتر است چنين مسائل سياسي به بافت‌هاي دروني اجتماع رخنه نكند؛ زيرا اين موضوع ممكن است در لايه‌هاي اجتماعي به مرور زمان تبديل به نفرت شود كه بنده آن را نمي‌پسندم. پيشنهاد من به مردم اين است كه ضمن آنكه موضع‌گيري خاص خود را دارند، كمي هم به ديپلماسي فرصت دهند. بايد اين را مد نظر داشته باشيم كه هيجاني و احساسي شدن در اين امر به نفرت تبديل نشود.»

روزنامه نيويورك تايمز آبان ماه گذشته در يادداشتي در رابطه با اعمال داعش براي نخستين بار از تعبير «داعش سياه» و «داعش سفيد» استفاده كرد و نوشت: «داعش سياه، داعش سفيد. اولي، گلو مي‌برد، مي‌كشد، سنگسار مي‌كند، آثار مشترك بشري را تخريب مي‌كند و آثار باستاني و زنان را تحقير مي‌كند. دومي، لباس‌هاي بهتري پوشيده و مرتب‌تر است، اما همين كارها را انجام مي‌دهد.» در اين گزارش نيويورك تايمز تاكيد كرده است: «عربستان همان داعشي است كه خودش ساخته است.» كمپين تحريم سفر به كشورهاي حامي داعش هم با تاكيد بر مفهوم داعش سفيد و سياه اين زير مجموعه را هم در نظر گرفته است. داعش سياه، شامل گروه‌هاي تروريستي- تكفيري هستند كه آشكارا به فعاليت‌هاي تروريستي مي‌پردازند. داعش سفيد گروهي هستند كه رفتار مشابه و به ظاهر قانونمندي دارند كه مورد حمايت مالي كشورهاي منطقه قرار گرفته‌اند.

كمپين «وارد حريم خصوصي ديگران نشويم»

همين چند سال پيش بود كه واژه «عكس لو رفته» ‌يا «فيلم لو رفته»‌ با هيجان همراه بود و بلوتوث‌ها را فعال مي‌كرد تا فيلم و عكس مذكور به سرعت دست به دست شود و منتشر‌كننده اين تصاوير خود را قهرماني مي‌دانست كه گنجي را از حريم شخصي يك فرد سرشناس به دست آورده و با انتشار آن مي‌تواند چند صباحي حس جاه‌طلبي‌اش را ارضا كند و شايد خبر نداشت كه اين جاه‌طلبي و ماجراجويي مي‌توانست براي كسي كه او پرده از حريم خصوصي‌اش برداشته بهاي گزافي داشته باشد. اما اين روزها آدم‌ها با انتخاب و تمايل شخصي‌شان تصاوير حريم خصوصي‌شان را در فضاي مجازي منتشر مي‌كنند و همين موضوع براي بسياري از چهره‌هاي سرشناس فرهنگي و هنري و ورزشي دردسرهايي را ايجاد كرده است.

اما سوءاستفاده از ابزاري به نام اينترنت و تلفن هوشمند به ماجراي نفوذ به حريم خصوصي افراد دامن مي‌زنند. هفته گذشته نام سوشا مكاني و انتشار تصاوير خصوصي او تبديل به تيتر يك اخبار فضاي مجازي شد و ساكنان دنياي مجازي ضمن تقبيح انتشار اين تصاوير در انتشار بيشتر آن سهيم مي‌شدند. انگار قرار نيست زنجيره اين بي‌اخلاقي‌ها جايي قطع شود. انگار قرار نيست يك جايي به خودمان نهيب بزنيم كه مي‌توانيم به آدم‌ها و حريم‌شان احترام بگذاريم، حال مي‌خواهد «پسر تلگرامي» باشد كه حواشي مربوط به حريم خصوصي‌اش موجبات تفريح‌مان شده بود يا «سوشا مكاني» كه چهره‌اي شناخته شده است كه تا بازداشت و دادگاه را هم تجربه كرد تا تاوان كنجكاوي ديگران در حريم خصوصي‌اش را بپردازد. در همين راستا هنرمندان كمپيني تشكيل داده‌اند و تصميم گرفته‌اند كه از انتشار تصاوير مربوط به حريم خصوصي‌شان اجتناب كنند و مردم هم قرار است با پيوستن به اين كمپين احترام گذاشتن به حريم ديگران را تمرين كنند.

هادي كاظمي، ليلا اوتادي، بيژن بنفشه‌خواه، داريوش فرضايي، ماه چهره خليلي، زيبا بروفه، برزو ارجمند، مريم اميرجلالي، سارا خوئيني‌ها، الهام پاوه‌نژاد، زهرا اويسي و نهال دشتي بازيگراني هستند كه تا به امروز به اين كمپين پيوسته‌اند و با انتشار پوستري در صفحه اينستا گرام‌شان نوشته‌اند: «من با ارسال و اشتراك اين عكس پيمان مي‌بندم، تحت هيچ عنوان، نه به شوخي و نه به جدي، وارد حريم خصوصي ديگران نمي‌شوم و به انتشار «تهوع‌آور» عكس‌هاي زندگي خصوصي ديگران نمي‌پردازم؛ چون به خوبي آگاه شده‌ام انتشار يك عكس ممكن است زندگي يك نفر را نابود كند و يك خانواده را متلاشي كند.»

كمپين «كپي نكنيم»

اين روزها تحولي در شبكه نمايش خانگي اتفاق افتاده است، سريال «شهرزاد» به كارگرداني حسن فتحي با استقبال چشمگير مخاطبان روبه‌رو شده است و بسياري از مخاطبان اين سريال منتظر روز دوشنبه‌اند تا قسمت جديد سريال را تهيه و داستان آن را دنبال كنند. اما خلأ‌هاي قانوني مربوط به حق كپي‌رايت روي اين پديده سايه انداخته‌اند، تا شيريني اين اتفاق را به كام توليد‌كنندگان آن تلخ كنند.

اما كمپيني براي مقابله با تعداد بسيار زياد كپي و دانلودهاي غيرقانوني مجموعه نمايش خانگي «شهرزاد» با نام «روز شهرزاد» راه‌اندازي شده است. در اين كمپين كه با نام «كپي نكنيم» در شبكه‌هاي اجتماعي شناخته شده است، امروز ٢٢ دي ماه ٩٤ به نام روز شهرزاد نام‌گذاري شده است و از حاميان كمپين خواسته شده است تا «از دانلود و خريد نسخه‌هاي غيرقانوني»، «به اشتراك‌گذاري دي‌وي‌دي‌هاي سريال» پرهيز شود و «با فروشندگان و ترويج‌دهندگان نسخه‌هاي تقلبي» برخورد شود.