خطر! تبلیغات انتخاباتی نزدیک است

روزنامه ابتکار: از ژست‌‌های خاص تا جملات فمنیستی، روی تراکت‌ها تا بنرهای تبلیغاتی و حالا در فضای مجازی. تبلیغاتی که با حضور پر رنگ شبکه‌های مجازی در میان مردم دیوارها را پس می‌زنند و سعی دارند پیش از حضور در دنیای واقعی روی دیوارهای تلگرام خود نمایی کنند. هرچند تا زمان رسمی تبلیغات انتخاباتی کاندیداهای مجلس شورای اسلامی حدود یک ماه باقی مانده اما برخی از آنها تبلیغات خود را در فضای مجازی آغاز کرده‌‌اند.

تبلیغاتی که نه به دلیل بهره گیری از اصول تکنیکی تبلیغات سیاسی بلکه به دلیل نبوغ طراحان در خلق پوسترهای مبتکرانه و شعارهای جهت دار نامزدهای انتخاباتی دست به دست در فضای مجازی می‌گردد و یک سوال را بر می‌انگیزد: چرا پس از 9 دوره برگزاری انتخابات مجلس و 11 دوره انتخابات ریاست جمهوری همچنان تبلیغات در کشور به بلوغ نرسیده است؟

تبلیغات انتخاباتی در سایه حواشی

تبلیغات انتخاباتی یکی از مهمترین مراحل فرآیند انتخابات به شمار می‌رود که در سایه دیگر مراحل انتخابات گاه به دست فراموشی سپرده می‌شود و گاه دستمایه برخی گروه‌ها برای اعمال فشار بر گروهی دیگر که در نهایت به خروج تبلیغات انتخاباتی از مسیر صحیح خود می‌انجامد.تبلیغات تنها ابزاری نیست که یک انتخابات منصفانه را تضمین می‌کند اما مهترین وسیله برای نمایاندن دموکراسی در فرآیند انتخابات است.

تبلیغات انتخاباتی در همه جای جهان مرسوم است و از استراتژی‌های تبلیغاتی پیروی می‌کند اما در کشور ما تبلیغات انتخاباتی اغلب به حاشیه رانده می‌شود و در سایه بگو مگوهای سیاسی پنهان می‌شود.

هر چند تبلیغات چه سیاسی باشد و چه غیر سیاسی، در میان خود تبلیغات مفید و مخرب نیز دارد اما در شکل دموکراتیک انتخابات سعی بر آن است تا از تبلیغات مخرب جلوگیری شود. بنابراین تبلیغات در هر انتخاباتی صرف نظر از نوع آن و اینکه در چه کشور و با چه نظام حقوقی صورت می‌گیرد،اصولی ناظر بر انتخابات وجود دارد که با اعمال آن می‌توان به انتخاباتی آزادتر نزدیک شد.

هرچند نظام جمهوری اسلامی ایران به مقوله انتخابات توجه خاص دارد و مقررات متناسبی را برای امر تبلیغات در انتخابات تدوین کرده است اما عدم بلوغ تبلیغات انتخاباتی در کشور همچنان احساس می‌شود و بیش از آنکه تبلیغات انتخاباتی، مبارزات انتخاباتی دقیق و هوشمندانه را به دنبال داشته باشد، در قالب یک بنگاه اقتصادی خرج‌های هنگفتی را روی دست کشور می‌گذارند.

تبلیغات انتخاباتی مخرب، بزرگ ترین ضربه به نظام

تبلیغات در ذهن ما نقش می‌بندد و به صورت پنهان در جامعه عمل می‌کند، گاهی شهرت‌ها را افزایش و گاهی کاهش می‌دهد و سبب صعود یا سقوط افراد و گروه‌ها می‌شود. در یک تبلیغات مفید و سودمند سعی همگان به خصوص برگزار کنندگان تبلیغات بر آن است که این ابزار را به نحوی مطلوب در اختیار داوطلبان کرسی مورد نظر قرار دهند تا هدف از ایجاد چنین وسیله ای تامین شود. با این حال باید پرسید: آیا تبلیغات در کشور ما به اصول ماهوی خود پایبند بوده است؟ علی گرانمایه پور، فعال رسانه و استاد علوم ارتباطات در گفت و گو با خبرنگار ابتکار به آسیب شناسی تبلیغات انتخاباتی در کشور پرداخته است.

او عقیده دارد: بعد از انقلاب اسلامی که کشور چندین دوره انتخاباتی را پشت سر گذاشته است تبلیغات انتخاباتی همچنان بسیار ساده و ساده لوحانه است. او به شیوه تبلیغات انتخاباتی در کشور اشاره کرد و افزود:در هیچ کجای دنیا از شیوه‌های تبلیغاتی که در کشور ما مرسوم است برای تبلیغات انتخاباتی استفاده نمی‌شود. بارها در تبلیغات انتخابی دیده ایم که یک نامزد انتخابات دست یک رفتگر را می‌بوسد تا خود را به مردم نزدیک کند اما این تبلیغات از این هدف دور می‌شود. گرانمایه پور در ادامه گفت: همیشه کاندیداها در موقع تبلیغات بزرگترین ضربه را به نظام وارد می‌کنند.

افکار عمومی به هر دلیلی هر قول یا وعده یا هر شیوه تبلیغاتی را که نامزدها پیش از انتخابات به کار می‌بندند، به حساب نظام و حاکمیت می‌گذارند. این افراد مورد تایید دستگاه‌های نظارتی و گزینشی هستند. بنابراین هر رفتار و هر رویه سیاسی و شرعی آنها به پای نظام نوشته می‌شود. این استاد دانشگاه در ادامه گفت: وجود فضای مجازی فرصت آگاهی به مردم می‌دهد. فضای مجازی سبب شده تا آنچه که قبلا تحت عنوان پوستر و تراکت به دست مردم می‌رسید امروز تبدیل به متن و عکس شود و دست به دست سراسر کشور را طی کند.

بهم ریختگی تبلیغاتی در سایه نبود حزب

گرانمایه پور گفت: دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی، اولین انتخاباتی است که فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در آن پر رنگ است. همین امر سبب شده تا بسیاری از کاندیداها قبل از اینکه به زمان مقرر تبلیغات برسند شروع به تبلیغات در فضای مجازی کنند. همین عاملی شده تا بهم ریختگی تبلیغاتی در فضای مجازی رخ دهد. او علت این بهم ریختگی تبلیغاتی را نبود احزاب در ایران دانست و گفت: ما حزب نداریم و وقتی حزبی نداشته باشیم، استراتژی تبلیغاتی نیز نخواهیم داشت. این استاد دانشگاه ادامه داد: در کشورهای دیگر به خصوص آمریکا و کشورهای اروپایی اینطور نیست بلکه نامزدهای ائتلافها و احزاب براساس اصول و استراتژی تبلیغاتی که حزب تعیین می‌کند تبلیغات خود را انجام می‌دهند.

تبلیغات سیاسی به بلوغ نرسیده اند

گرانمایه پور گفت: امروزه سواد رسانه ای مردم افزایش پیدا کرده و مردم آگاهی بیشتری به شیوه تبلیغات انتخاباتی دارند. بنابراین متقاعدکردن مردم برای رای دادن سخت‌تر شده است. در دنیا تبلیغات به شیوه‌های اقنایی‌تر، اخلاقی‌تر و مناسب‌تر گرایش پیدا کرده و سبک‌های تبلیغاتی سعی بر این دارند تا سبب انگیزه مشارکت در مردم شوند. اما در کشور ما هنوز هم از شیوه‌های تبلیغاتی سنتی و قدیمی استفاده می‌شود. یکی را بد نمایش دادن و دیگری را خوب جلوه دادن یا ترور شخصی تکنیک اصلی تبلیغات در ایران را شکل می‌دهند. همه اینها نشان می‌دهند که تبلیغات سیاسی در کشور ما به بلوغ نرسیده است.

بهترین شیوه تبلیغ چیست؟

گرانمایه‌ پور درباره بهترین شیوه تبلیغ گفت: محیط تبلیغ، موضوع تبلیغ، زمان تبلیغ، سوژه تبلیغ و مخاطبین تبلیغ در انتشار یک تبلیغ تاثیر گذارند. تبلیغات انتخاباتی یک نامزد در شهرستان باید به مراتب با تبلیغات یک نامزد در شهر متفاوت باشد. او در ادامه گفت: یکی از اصول اصلی تبلیغات انتخاباتی این است که تبلیغات انتخاباتی باید نامزدهای انتخاباتی را به همراه قابلیت‌هایشان به مردم معرفی کنند نه با وعده‌های تو خالی. او در ادامه گفت: در کشور نامزدهای انتخاباتی خودشان را با برنامه‌های که اجرای آن بعید و دور از واقعیت است، معرفی می‌کنند مثلا نامزدی می‌گوید من فقر و بی سوادی را ریشه کن می‌کنم یا یک میلیون تومان به بیکاران پرداخت می‌کنم. این‌ها همه نشان می‌دهند که نامزدهای انتخاباتی در ایران از اسناد بالادستی شرایط اقتصادی و سیاسی کشور بی خبرند.

تبلیغات سخیف مردم را زده می‌کند

گرانمایه پور بیان کرد: این که تبلیغات تا چه اندازه می‌تواند مخاطبان را فریب دهد موضوع بحث نیست. موضوع آن است که نامزدها باید محیط تبلیغات را بشناسند و به شعور و آگاهی مردم احترام بگذارند. هر چه که مردم در معرض رسانه‌های متعدد قرار گیرند میزان انتخاب و شناختشان از پیام فرق می‌کند. در این دوره به این خاطر که مردم از طریق شبکه‌های مجازی در معرض اطلاعات و آمار و رسانه‌های گوناگون هستند تبلیغات سخیف و ساده اندیشانه تنها باعث زده شدن مردم خواهد شد.