شهری بیگانه با گدایی و اعتیاد در ایران

باشگاه خبرنگاران: در شرایطی که تکدی گری به یکی از آسیب های اجتماعی در تمامی کشورها مبدل شده،واکاوی مسیری که تبریز پیموده تا به شهر بدون گدای جهان مبدل شود حائز اهمیت به نظر می رسد.

تکدی گری یکی از معضلاتی است که کم و بیش تمامی شهرهای جهان با آن مواجه هستند،گزارشات،مقالات و تحلیل های بسیاری در خصوص چرایی تکدی گری و عوارض و تبعات آن نگاشته و تنظیم شده لذا همچنان شاهدیم این معضل ریشه کن نشده است،اما تبریز در تمامی دنیا یک استثنا است.

در این گزارش سعی می شود مسیری که این شهر تاریخی برای حصول چنین موفقیتی پیموده مورد ارزیابی قرار گیرد،موضوعی که با الگوبرداری از آن می توان یکی از آسیب های اجتماعی جدی را از شهرها و محلات زدود،معضلی که مهار آن چهره شهر را دگرگون می سازد.

اصلی ترین عامل شیوع و بروز تکدی گری فقر است،دیدن یا شنیدن واژه شهر بدون گدا در ابتدای امر ممکن است این تلقی را به ذهن متبادر کند که شهر بدون گدا به منطقه ای می گویند که اهالی آن همگی ثروتمند هستند و یا فقرا در آن جایی ندارند اما واقعیت امر،در هیچکدام از قالب های فوق نمی گنجد.

به تعبیری نه می توان گفت که تمامی ساکنان تبریز،متمول و ثروتمند هستند و نه اینکه درب های تبریز بر روی فقرا بسته است،اساسا چنین تصویری از یک شهر در هر گوشه ای از این کره خاکی کمی دور از ذهن به نظر می رسد، راز موفقیت تبریز در قوه مدیریت و ساماندهی و مشارکت نهادهای خیریه ای است.

موسسه خیریه حمایت از مستمندان تبریز یکی از سازمانهای مردم نهادی است که از قدمتی دیرینه برخوردار است،مجموعه ای که با تابلوی تبریز،شهر بدون گدا فعالیت خود را آغاز کرد و در این عرصه به موفقیت های چشمگیری نیز دست یافت.

موسسه خیریه مورد اشاره تمامی تلاش خود را برای جمع آوری و ساماندهی متکدیان از سطح شهر به کار بست و همچنان نیز این رویه را به عنوان دستور کار جدی در مشی فعالیتی خود پیگیری می کند.

نحوه عملکرد و فعالیت این موسسه به این شکل است که اعضای مجموعه مذکور با بازرسی دوره ای و میدانی خویش از سطح شهر،متکدیان را شناسایی و نسبت به پاکسازی آنها از شهر مبادرت می ورزند.

پس از این اقدام،بررسی و اقدامات تحقیقاتی از متکدیان آغاز می شود و در صورت احراز نیاز و فقر آنها،تحت پوشش خیرین این منطقه قرار می گیرند و در صورت محرز شدن حرفه ای بودن متکدیان،نسبت به تحویل آنها به دستگاه ها و مراجع قضایی اقدام می شود.

یکی از مولفه های تاثیرگذار در حصول موفقیت مذکور،تعامل سازنده دستگاه های ذیربط شهری با نهاد مورد اشاره است و به واقع بدون همگرایی امکان دستیابی به چنین توفیق ارزنده ای وجود نداشت.

سعید جلالی،مدیر عامل سابق موسسه حمایت از مستمندان تبریز معتقد است پدیده دارا و نَدار، درهر نقطه ای وجود دارد و تبریز نیز از این قاعده مستثنی نیست،تنها عامل موفقیت شهر مورد اشاره در ساماندهی و کنترل این پدیده اجتماعی است.

اشتغالزایی برای متکدیان

مدیر عامل سابق موسسه خیریه حمایت از مستمندان تبریز به نکته دیگری نیز اشاره می کند و آن ارائه شغل و اشتغالزایی برای متکدیان تبریز است.

این رویکرد باعث می شود تا متکدیان از دسترنج خود ارتزاق کنند و در چنین ساز و کاری تن پروری،تن آسایی و مصرف کننده شدن صرف،امکان ندارد زیرا متکدیان در برابر آنچه که دریافت می کنند کار و فعالیت کرده اند.

تبریز، کم نظیر در جهان

شهر تبریز از حیث وجود معتادان خیابانی و متکدیان،از معدود شهر های جهان به شمار می رود که موفق شده این معضل اجتماعی را به خوبی کنترل کند،به واقع تبریز گدایی و اعتیاد را ریشه کن نکرده بلکه ساماندهی مطلوبی را در این عرصه لحاظ کرده است.

شهرام دبیر،رئیس شورای اسلامی شهر تبریز از نگاه و توجه ویژه مدیریت شهری به موسسات خیریه در این منطقه خبر می دهد.

وی به نکته جالب دیگری نیز اشاره می کند،واگذاری بخشی از درآمدهای شهری به موسسات خیریه،تدبیر هوشمندانه دیگری است که در این شهر اجرایی می شود،تصمیمی سازنده که موید دوراندیشی مسئولان شهری این منطقه است،زیرا با واگذاری منابع درآمدی به چنین موسسات خیریه ای،در هزینه کردهای شهری نیز صرفه جویی می شود.

با کمی محاسبه و بررسی در می یابیم که اگر چه در ظاهر مسئولان مدیریت شهری تبریز بخشی از درآمدهای شهری را به موسسات خیریه تزریق می کنند اما به واقع از بسیاری هزینه های دیگر همچون مخدوش شدن سیمای شهری،آسیب ها و تبعات مخرب معتادان و متکدیان بصورت شناور در سطح معابر،عوارض روحی و روانی ناشی از معضل مذکور،احتمال شیوع برخی بیماری ها،بروز برخی بزه هاو... جلو گیری می شود.

از سوی دیگر با احتساب ارزآوری و درآمد حاصله از گردشگری بیش از پیش به ثمرات و مزایای چنین رویکردی پی می بریم،زیرا خالی بودن این شهر از معتادان خیابانی و متکدیان، رضایت گردشگران داخلی و خارجی را نیز فراهم ساخته است.

امر فوق مصداقی از مدیریت شهری مُدَبرانه است که پیشگیری را مقدم بر درمان می داند و می تواند دردیگر معضلات اجتماعی نیز به بصورت کاربردی مد نظر قرار گیرد،امری که غیرممکن نیست و تنها لازمه اش همدلی، همگرایی و سعه صدر است.