عاقبت مسافران روی پله

هفته نامه تماشاگران امروز - آریا صالحی: ساعت 9:37 بامداد 12 بهمن ماه بود که هواپیمای انقلاب در فرودگاه مهرآباد به زمین نشست. این آغازی بود برای یک دهه پر استرس و مجاهدت هایی که بعد از سال ها به سرانجام رسید. دهه فجر 57 که سرانجامش پیروزی انقلاب اسلامی بود. این تصویر به جای مانده از همراهان حضرت امام خمینی در لحظه خروج ایشان از هواپیما را همه ما بارها دیده ایم؛ اما هر کدام از حاضران روی این پلکان، چه سرانجامی پیدا کردند؟



آیت الله مرتضی مطهری

شهید مطهری تنها چهره سرشناس روی پلکان هواپیمای امام (ره) است که مسافر نوفل لوشاتو نبود. ایشان از مسئولان ستاد استقبال بودند که خود را به بالای پلکان رساندند. این معلم اخلاق یکی از اولین قربانیان حملات تروریستی گروهک های مسلح سال های نخست انقلاب بودند. رییس شورای انقلاب در 11 اردیبهشت پس از پایان جلسه ای در منزل یدالله سحابی به همراه گروهی از رجال سیاسی انقلابی، در تاریکی شب و هنگام خروج از محل جلسه، هدف گلوله یکی از افراد گروه فرقان قرار گرفتند و پس از انتقال به بیمارستان طرفه به شهادت رسیدند. هم اینک علی مطهری فرزند ایشان یکی از نمایندگان نامی مجلس شورای اسلامی است و علی لاریجانی، داماد این خانواده ریاست مجلس شورای اسلامی را بر عهده دارد.



سید صادق طباطبایی

صادق طباطبایی، خوش تیپ ترین سیاستمدار آن روزهای ایران که نسبت فامیلی نزدیکی با بیت امام داشت، بعد از شکست در انتخابات ریاست جمهوری، خیلی از سال های عمرش را خارج از ایران سپری کرد. خواهرزاده امام موسی صدر که سخنگوی دولت موقت بازرگان بود، سرپرست نخست وزیری هم بود. بعد از آن اما سال ها بیرون از ایران و در آلمان زندگی کرد. مرحوم صادق طباطبایی دوم اسفند 1393 در دوسلدورف آلمان و به دلیل ابتلا به بیماری سرطان، درگذشت.



سید محمد موسوی خوئینی ها

یکی از روحانیان سرشناس همراه حضرت امام در روزهای نوفل لوشاتو بود. او که بعد از انقلاب سمت های مختلفی چون عضویت در شورای تدوین قانون اساسی، شورای نظارت بر صدا و سیما و رهبری دانشجویان پیرو خط امام در تسخیر سفارت آمریکا را بر عهده داشت، عضویت در مجلس خبرگان اول و نقش کلیدی در مجمع روحانیون مبارز در کارنامه اوست.

خوئینی ها در سال های اخیر بیشتر خانه نشین بوده و کمتر فعالیت سیاسی روشنی داشته است. او در انتخابات 92 ابتدا از عارف حمایت کرد و دوباره موضعش همان سکوت بوده و تنها فعالیت سیاسی اش، جلسات مجمع روحانیون مبارز است که گهگاهی بیانیه هایی می دهند!



حسن لاهوتی اشکوری

حجه الاسلام حسن لاهوتی اشکوری یکی از همراهان امام خمینی (ره) در سفر پاریس بود. او بعد از پیروزی انقلاب، سمت هایی چون نماینده امام (ره) در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، امامت جمعه رشت و نمایندگی در مجلس اول را داشت. او در هفت آبان 1360، در حالی که برای ادای توضیحاتی در خصوص پسرش وحید لاهوتی که در ارتباط با گروه های مسلح معاند بازداشت شده بود، رفته بود، دچار حمله قلبی شد و درگذشت. فائزه و فاطمه هاشمی عروس های لاهوتی هستند. هاشمی رفسنجانی هم در خاطراتش چیزی درباره فوت این دوست قدیمی اش ننوشته است. می گویند او در روز فوت لاهوتی چشمانی اشکبار داشته است.



ابوالحسن بنی صدر

بنی صدر بعد از رسیدن به تهران، همراه با سایر انقلابیون، توانست به سرعت به عالی ترین سمت اجرایی کشور برسد. او در این سال ها مسئولیت هایی چون ریاست شورای انقلاب و فرماندهی کل قوا را برعهده گرفت. بنی صدر که در بهمن ماه 1358 با 76 درصد کل آرا نخستین رییس جمهور ایران شد، با اوج گیری فعالیت گروهک های تروریستی و حمایت از گروهک هایی چون مجاهدین، مجلس شورای اسلامی رأی به عدم کفایتش داد. بنی صدر مخفیانه از کشور فرار کرد و به فرانسه پناهنده شد.



ژرژان فابین باتااوش

محافظ الجزایری تبار که از سوی دولت فرانسه برای حفاظت از حضرت امام (ره) انتخاب شده بود، در تصویر معروف لحظه پیاده شدن از هواپیما، دست ایشان را در دست دارد. او سال ها بعد در گفتگو با مرکز اسناد انقلاب اسلامی از این گفت که فارسی را خوب بلد است و 116 روز در نوفل لوشاتو، مسئول حفاظت از حضرت امام از سوی دولت فرانسه بوده است. او حالا دوران بازنشستگی را در فرانسه سپری می کند.



حجه الاسلام سید احمد خمینی

یادگار امام (ره)، یکی از شخصیت های کلیدی دهه اول انقلاب بود. ایشان که ریاست دفتر امام خمینی را برعهده داشتند، در بسیاری از تصمیم سازی های شاخص آن سال ها نقشی کلیدی ایفا می کردند. ایشان بعد از آیت الله خمینی در جماران ساکن بودند. حاج سید احمد آقا در 25 اسفند ماه سال 1373 بعد از یک ضایعه ناگهانی مغزی و بعد از مدتی کما، دار فانی را وداع گفت.



حجه الاسلام والمسلمین محمد علی صدوقی

فرزند شهید محمد صدوقی، شهید محراب، از مبارزان انقلابی حاضر در نوفل لوشاتو بود که از سال 1367 و با فوت آیت الله روح الله خاتمی، امام جمعه یزد و نماینده ولی فقیه در این استان شد. او که همسر دختر آیت الله خاتمی بود، در یازدهم تیر ماه 1390 به دنبال یک بیماری ناگهانی که کمتر از یک هفته علائم خود را نشان داد، در سن 62 سالگی درگذشت.



صادق قطب زاده

صادق قطب زاده یکی از همراهان هواپیمای حضرت امام بود که در سال 1361 به جرم تلاش برای کودتا، اعدام شد. قطب زاده در سال های بعد از انقلاب سمت های مهمی چون وزارت خارجه و ریاست تلویزیون ملی را بر عهده گرفت اما در ابتدای دهه 60 به اتهام تلاش برای کودتای نظامی و انفجار جماران بازداشت و راهی اوین شد. قطب زاده در 24 اسفند ماه 1361 با حکم دادگاه انقلاب اعدام شد.



این دو مرد گمنام

در این عکس معروف دو چهره ناشناس هستند. آنهایی که کسی نام شان را نمی داند. درباره مرد کرواتی، او هیچ یک از چهره های همراه امام (ره) نیست. نه از ملی مذهبی ها و نه باقی احزاب . درباره مرد منتها الیه سمت چپ تصویر هم تنها چند عکاس قدیمی می گویند او خبرنگاری فرانسوی است.