تلویزیون کی حجابش را انتخاب می کند؟

هفته نامه تماشاگران امروز - نیلوفر ذوالفقاری: سریال کیمیا اگر در جلب رضایت بینندگان رسانه ملی چندان موفق نبود، لااقل در یک نکته موفق عمل کرد و آن هم برپا کردن جار و جنجالی تازه بود. هنوز چند قسمت بیشتر از این سریال روانه آنتن پخش شبکه دو نشده بود که بینندگان شروع کردن به پیدا کردن گاف های تاریخی سریال و همین بهانه ای شد برای شوخی هایی که درباره سریال ساخته شد.

آخرین جنجال این سریال اما نمایش تصویر بی حجاب دختری بود که فارسی را روان و شمرده صحبت می کرد اما ایرانی نبود. این جنجال زودگذر، تقدیر از عوامل این سریال طولانی و البته نمایش دوباره دخترکان کم حجاب (!) در حاشیه حوزه های رای گیری هفته گذشته، باعث شد پرونده دوگانگی حجاب در تلویزیون را دوباره بیرون بکشیم و ببینیم بالاخره تکلیف نمایش پوشش بانوان در این رسانه روشن می شود یا نه؟

حجاب انتخابی

از همان روزهای ابتدایی پخش کیمیا، زمزمه هایی شروع شد که می گفت دختران دبیرستانی پیش از انقلاب چنین ظاهری نداشته اند. کمی بعد خوزستانی ها در شبکه های اجتماعی با لحنی طنز آمیز از کارگردان پرسیدند چادر آستین دار عربی با لبه های توردوزی شده را از کدام مغازه قبل از انقلاب برای معلم مدرسه کیمیا خریده است؟ دیدن کلاه های عجیب و غریب روی سر بازیگرانی که قرار است بدانیم باحجاب نیستند هم که دیگر عادی شده و بعد از سریال کیف انگلیسی در تلویزیون باب شده است.

از مانتوهایی که بر تن خانم های سریال دیدیم که خیلی ها می گویند آن زمان اصلا وجود نداشته اند بگذریم. ماجرا اما به همین جا ختم نمی شود. کیمیا که در تمام قسمت های نوجوانی و حتی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با مانتو و روسری دیده می شد، از قسمت ۲۵ به بعد تصمیم گرفت چادر بر سر کند. واکنش ها به این اتفاق متفاوت بود. بعضی ها آن را شعاری و مصنوعی می دانستند و بعضی ها هم معتقد بودند تلویزیون بالاخره یک تصویر قابل باور از انتخاب حجاب به نمایش گذاشت.

محمدرضا زائری، روحانی ای که مواضع او درباره حجاب اجباری پیش از این سر و صداهای زیادی به پا کرده بود، در صفحه اینستاگرامش از این بخش سریال تعریف کرد و آن را مثبت دانست، به خصوص اینکه کیمیا خودخواسته این پوشش را برای خود انتخاب کرده بود و نه از سر اجبار جامعه و اطرافیان. ماجرای حجاب در این سریال تا اینجا با صرف نظر از شوخی ها و گاف های سریال به خیر گذشته بود اما فصل تازه، سریال کیمیا را دوباره به صدر جدول حاشیه های مرتبط با حجاب برگرداند!


کشف حجاب بود؟

فصل تازه سریال طولانی و پرهزینه کیمیا از پاریس شروع شد؛ جایی که آزاده، دختر گم شده کیمیا را می بینیم که با نام رها در کنار آرش زندگی می کند، نامزد دارد و دختر تحصیل کرده و باوقاری است، اما چرا دیدن این دختر از صفحه تلویزیون تا این حد جنجال به پا می کند؟ رها فارسی صحبت می کند اما خبری از حجاب در پوشش این بازیگر نیست! از فردا انتقادها بالا می گیرد، سایت ها تیتر می زنند: «کشف حجاب بازیگر ایرانی در سریال کیمیا»؛ اما بازیگر نقش رها، گلوریا هاردی، ملیتی فرانسوی- ایرانی دارد. او مادری ایرانی و پدری فرانسوی دارد.

در فرانسه بزرگ شده و دو سال است که با یکی از بازیگران ایرانی ازدواج کرده است. هر چند آنچه درباره کشف حجاب یک زن ایرانی در صدا و سیما می گویند بیانی تند است و منتقدان اش را زیادی شور کرده اند، اما نشان دادن زنی که فارس حرف می زند بدون حجاب، حتی اگر به جای موهای خودش پوستیژ (کلاه گیس) گذاشته باشد، اتفاقی است که پیش از این و در سال های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، از سوی صدا و سیما بی سابقه بوده است.

حالا این قضیه را اضافه کنید. به رفع محدودیت های سیما در ایامی خاص که دیگر به شوخی تکرار شونده اینترنتی تبدیل شده است؛ راهپیمایی ۲۲ بهمن، روز قدس، انتخابات ها! در هفت اسفند اما، این اتفاق به شکلی عیان تر نمایش داده شد. در تمام پخش زنده های شبکه اول سما و شبکه خبر از اقصی نقاط تهران و شهرستان ها، انواع پوشش ها و مدها در تلویزیون به نمایش درآمد و ناظران پخش هم در نهایت مهربانی ممیزی هایی انجام دادند/ ندادند! قضیه بامزه ای که به چشم همه بینندگان تلویزیون آمد.


استاندارد چیست؟

یک سوی همه این جنجال ها و حرف و حدیث هایی که درباره نوع نمایش پوشش حجاب در تلویزیون مطرح می شود، عدم وجود استاندارد واحدی است که تکلیف این موضوع را یک بار برای همیشه مشخص کند. اگر قرار است تصویر هیچ زن کم/ بی حجابی از رسانه ملی پخش نشود، پس چرا در سریالی یا در نزدیکی های یک مناسب ملی کلا به فراموشی سپرده می شود؟

اگر تلویزیون در انتخابات ها، نمایش بخشی از واقعیات جامعه را هدف می گیرد تا نشان دهد همگان دلبسته این نظام و مملکتند، چرا در بقیه روزهای سال چنین هدفی را به فراموشی می سپارد؟ اگر ترویج حجاب کامل هدف غایی رسانه ملی است و به همین دلیل از نمایش بخشی از واقعیات جامعه ابا می کند، پس چرا در نزدیکی راهپیمایی ها هدف اصلی خود را به فراموشی می سپارد و «ترویج» بی حجابی می کند؟


در دو هفته گذشته، خبرنگار «تماشاگران امروز» تلاش کرد تا این سوال های همیشگی را از مسوولان تلویزیون یا اعضای شورای نظارت بر صدا و سیما بپرسد، ولی آشفتگی های داخلی سازمان و روش آشنای بی جواب گذاشتن خبرنگاران و همچنین ایام انتخابات، باعث شد تا این تلاش ها ناکام بماند. آیا روزی خبرنگاران به پاسخ این سوالات می رسند؟ آیا مدیران رسانه ملی وادار به پاسخگویی می شوند؟