نگاهی به مسیر نفتی ده ساله ایران

خبرگزاری ایسنا: سه میلون و ۹۰۰ هزار بشکه؛ ۱۰ سال پیش میزان تولید نفت خام ایران در این سطح بود، رقمی‌که ایران در حال حاضر با آن فاصله‌ا‌ی یک میلیون بشکه‌ای دارد و البته حالا برای رسیدن دوباره به چنین رقمی داد گام‌های کوتاهی را بر می‌دارد.

یکی از مهم‌ترین اثرات تحریم دراقتصاد وابسته به نفت ایران کاهش سرمایه‌گذاری‌ها در این صنعت، تحریم خرید نفت و در نهایت کاهش تولید نفت خام بود، همن اثرات اگرچه باعث کاهش وابستگی ایران به درآمدهای نفتی طی چند سال اخیر شده است، اما پس از برداشته شدن تحریم‌ها برنامه ایران بازگشت به جایگاه سابق در بین تولیدکنندگان بزرگ اوپکی است.

ایران پیش از ۲۰۱۲ اگرچه با اختلاف زیاد نسبت به عربستان اما در رتبه دوم تولید اوپک قرار داشت، رتبه‌ای که به رغم کاهش تولید نفت طی سال‌های متوالی پیش از آن که از مرز سه میلیون بشکه سقوط کند، همچنان آن را حفظ کرده بود.

حالا برای بازگشت به جایگاه قبلی بهتر است به روندی که ایران طی سال‌های تحریم برای سقوط از جایگاهش طی کرده است نگاهی بیاندازیم.

گزارش سالانه اوپک نشان می‌دهد که در سال ۲۰۰۵ تولید ایران به مرز چهار میلیون بشکه در روز نزدیک شده بود، در آن زمان این میزان تولید فاصله‌ای بیش از یک میلیون بشکه را بین ایران و صادرکنندگان پایین‌تر جدول تولید، ایجاد کرده بود و البته عربستان با تولید بیش از ۹ میلیون بشکه نفت خام در آن زمان با فاصله زیادی از ایران در جایگاه دوم تولید قرار داشت.

روند نزولی در تولید نفت خام در ایران نیز از همان سال رسیدن به اوج آغاز شد، پس از آن ایران در سراشیبی تولید نفت قرار گرفت و این روند آن قدر ادامه یافت تا در سال ۲۰۰۹ تولید ایران با ۱۶۶ هزار بشکه کاهش نسبت به سال پیش از آن به سه میلیون و ۷۲۶ بشکه در روز رسید.

در ۲۰۱۰ نیز این روند کاهشی البته با شیبی کمتر ادامه یافت به طوری که در این سال نیز تولید ایران با ۱۹ هزار بشکه کاهش به عدد سه میلیون و۷۰۰ هزار بشکه و در سال بعد از آن نیز با ۸۵ هزار بشکه کاهش به سه میلیون و ۶۲۱ هزار بشکه در روز کاهش یافت.

۲۰۱۲ اما سال تغییر معادلات اوپک بود، چرا که افزایش شدت سقوط سهم نفت ایران در سبد اوپک باعث شد عراق جای ایران را در رتبه‌بندی اوپک بگیرد و با راندن ایران به جایگاه سوم، به عنوان کشوریکه طی سال‌های قبل به تدریج تولید خود را افزایش داده بود، دومین تولیدکننده نفت اوپک پس از عربستان شود.

ایران در سال ۲۰۱۲ مجموعا به میزان ۶۵۵ هزار بشکه سهمش را در سبد اوپک از دست داده وتولیدش را به دو میلیون و ۹۷۳ هزار بشکه در روز رساند.

۲۰۱۳ اوضاع ایران را بدتر کرد، این بار کاهش تولید نفت خام ایران همگام با افزاش تولید در برخی کشورها در مسیری قرار گرفت که عراق، کویت و امارات متحده عربی نیز به ترتیب از ایران پیشی گرفتند و در رتبه دوم، سوم و چهارم پس ازعربستان سعودی قرار گرفتند این درحالی بود که سعودی‌ها بیش از ۹.۵ میلیون بشکه نفت در آن سال تولید نفت داشتند.

در سال ۲۰۱۳ تولید نفت ایران با کاهشی ۲۸۰ هزار بشکه‌ای به کمتر از ۲.۷ میلیون بشکه در روز رسید.

روال نزولی اما در سال ۲۰۱۴ تغییر کرد، تولید ایران مجموعا بر اساس منابع دست دوم اوپک در این سال به بیش از دو میلیون و ۷۶۰ هزار بشکه در روز رسید، این رقم نسبت به تولید سال قبل، رشدی۷۳ هزار بشکه‌ای را نشان می‌دهد، این رشد باعث ارتقا ایران به رتبه چهارم تولید اوپک شد.

این روند رشد ۷۰ هزاربشکه در سال بعد از آن نیز ادامه پیدا کرد، به طوری که در سال گذشته تولید نفت خام ایران به دو میلیون و ۸۳۶ هزار بشکه رسید رقمی که حالا تقریبا یک میلون بشکه کمتر از تولیدش در سال‌های ۲۰۰۵ بود.

حالا منابع دست دوم اوپک نشان می‌دهد که تولید نفت خام در ایران به مرز بازگشت به سه میلیون بشکه در روز نزدیک شده و در این ماه به رقم دو میلیون و ۹۲۵ هزار بشکه رسیده است، این رقم نسبت به تولید ماه پیش از آن رشدی ۳۸ هزار بشکه‌ای را نشان می‌دهد.

برنامه‌های ایران اما فراتر از این ارقام است، ایران قصد دارد در نخستین گام تولیدش را علی‌رقم تمام مشکلات به ۵۰۰ هزار بشکه افزایش دهد تا به سقفی که تا ۱۰ سال گذشته تولید می‌کرد دست پیدا کند و البته انتظار دارد که روند رشد تولید نفتش را با برگزاری نخستن مناقصه در تهران بر اساس مدل جدید قرارداد نفتی، سرعت بخشد.