هوش مصنوعی چقدر می‌تواند باهوش شود؟

مجله دیجی کالا - زهرا غلامی: «دانکو نیکولیک» (Danko Nikolic) عمرش را صرف مطالعه‌ی هوش انسان کرده است. اما اخیرا او به تفکر درباره‌ی هوش مصنوعی هم پرداخته است. هوش مصنوعی تا چه حد می‌تواند باهوش شود؟ آیا واقعا ما به سمت تکینگی تکنولوژی پیش می‌رویم؟ (Singularity یا تکینگی تکنولوژی به نقطه‌ای از پیشرفت در تکنولوژی گفته می‌شود که هوش مصنوعی از هوش انسان پیشی‌ می‌گیرد و درک آن برای انسان ممکن نیست، چه برسد به کنترل آن.)


ماه گذشته، این سوال‌ها موضوع یک مباحثه در برلین بودند. نیکولیک، یک دانشمند عصب‌شناس از موسسه‌ی پژوهش‌های مغزی مکس پلانک در فرانکفورت در مقابل پژوهشگران هوش مصنوعی ایستاد و با قاطعیت زیادی ادعا کرد که: «ما هیچ‌وقت ماشین‌هایی نخواهیم ساخت که از ما باهوش‌تر باشند.»

نیکولیک می‌گوید: «شما هرگز نمی‌توانید از هوش انسان پیشی بگیرید. شاید بتوانید به آن نزدیک شوید، اما نمی‌توانید از آن پیشی بگیرید.»

این گفته برای کسانی که فرضیه‌ی تکینگی را قبول دارند مثل اعلام جنگ می‌ماند. تکینگی زمانی در آینده‌ی نه چندان دور رخ می‌دهد که هوش ماشینی از هوش ما فراتر می‌رود و با شتاب زیادی خودش را اصلاح و بهتر می‌کند. «محمد سید»، مدیرعامل استارت‌آپ Heuro Labs در برلین می‌گوید: «ادعای نیکولاک بسیار قاطعانه است و شواهد محکمی برای دفاع از آن ندارد.» محمد سید برای بیمارستان‌ها هوش مصنوعی توسعه می‌دهد.

نیکولیک معتقد است که بسیاری از محققان هوش مصنوعی جنبه‌ی مهمی از هوش انسان را در نظر نگرفته‌اند. مغز تنها سخت‌افزاری نیست که انسان به وسیله‌ی آن یاد می‌گیرد. از نظر نیکولیک، بنیادی‌ترین ابزار برای یادگیری، دستورالعمل‌هایی هستند که در ژن‌های ما قرار دارند. این دستورالعمل‌ها پس از میلیاردها سال تکامل به دست ما رسیده‌اند. تکنیک‌های یادگیری ماشینی می‌توانند از الگوی رفتاری مغز تقلید کنند، اما آنها از عناصر عمیق‌تر و بنیادی‌تری که به یادگیری ما کمک می‌کنند، بی‌بهره هستند. نیکولیک می‌گوید تنها راه برای نزدیک شدن به ساخت ذهنی که به خوبی ما یاد می‌گیرد این است که تکامل انسان تکرار شود.

اما شاید تکینگی در شکل‌های دیگری نمود پیدا کند. بسیاری از کسانی که در این مباحثه شرکت کردند، معتقدند تکینگی درواقع شتاب زیاد در پیشرفت انسان است. از نظر آنها تکینگی یعنی ذهن انسان و ذهن مصنوعی را کنار هم بگذاریم تا مشکلات واقعی و مهم جهان را حل کنیم.

یک نکته‌ی دیگر هم که مطرح می‌شود این است که اگر تکینگی به این معنی باشد که انسان و هوش مصنوعی در کنار یکدیگر کار کنند، پس هوش مصنوعی هم باید به اندازه‌ی ما انسان‌ها متنوع باشد. البته اینکه در این مباحثه تعداد شرکت‌کنندگان مرد و زن برابر بود، نشانه‌ی خوبی است.

در نهایت، پیش‌بینی اینکه یک نقطه‌ی عطف در هوش مصنوعی چه تبعاتی را به دنبال خواهد داشت کار سختی است. «مهمت اکتن» (Mehmet Akten)، یک هنرمند و دانشمند کامپیوتر می‌گوید: «علت انتخاب نام تکینگی این است که به نقطه‌ای می‌رسیم که نمی‌توانیم فراتر از آن را درک کنیم.» اکتن از دانشگاه لندن در زمینه‌ی هوش مصنوعی تحقیق می‌کند. او ادامه می‌دهد: «وقتی ماشین‌ها به سطح هوش انسان برسند، ما نمی‌توانیم تصور کنیم چه اتفاقی خواهد افتاد.»