سیاره ای که آهن را ذوب می‌کند

مجله دیجی کالا - مهدی مومن زاده: بیشتر اطلاعاتی که از سیارات فراخورشیدی داریم، مربوط به سیاره‌هایی به اندازه‌ی مشتری هستند. سیاره‌های بزرگ گازی که کشف و مطالعه‌ی آن‌ها آسان‌تر است. ولی دانشمندان همواره در تلاش برای یافتن سیاره‌های کوچک‌تر سنگی شبیه به زمین هستند. اکنون آن‌ها توانسته‌اند نقشه‌ی دمایی یکی از این «ابر زمین‌ها» به نام ۵۵ Canceri e را ترسیم کنند. این سیاره‌ی فراخورشیدی که تصویر مفهومی آن را می‌توانید در بالا ببینید، در مدار سیاره‌ای با فاصله‌ی ۴۰ سال نوری از زمین می‌گردد. قطر این سیاره فقط دو برابر زمین است و البته ۹ برابر سنگین‌تر است. ولی شرایط اقلیمی آن اصلا شبیه به زمین نیست.


این اولین بار است که توانسته‌ایم چنین نقشه‌ی دمایی دقیقی از سیاره‌ای به این کوچکی بدست آوریم. این سیاره آن‌قدر به ستاره‌ی مادر نزدیک است که هر سال آن فقط ۱۸ ساعت طول می‌کشد و سطح آن فوق‌العاده داغ است. رصدهای سال گذشته با تلسکوپ فضایی هابل نشان داد که عمده‌ی عناصر تشکیل دهنده‌ی اتمسفر این سیاره شامل هیدروژن، هلیوم و مقداری هیدروژن سیانید می‌شوند.

اکنون گروهی که با تلسکوپ فضایی فروسرخ اسپیتز کار می‌کنند در مجله‌ی نیچر گزارش کردند که این سیاره دمای سطحی بسیار متغیری دارد. سیاره‌ی فراخورشیدی ۵۵ Canceri e با ستاره‌ای که دورش می‌چرخد در قفل مداری قرار دارد. بنابراین درست مثل ماه که همیشه یک سمت آن به سوی زمین است، این سیاره‌ی فراخورشیدی هم همیشه فقط یک سمتش به سمت ستاره‌ است. بنابراین همیشه یک طرف آن بسیار داغ و یک سمت دیگرش بسیار سرد است. دمای قسمتی از طرف روشن سیاره ۲۴۰۰ درجه‌ است و سمت تاریک آن هم ۱۳۰۰ درجه دما دارد. این اختلاف دمای شدید نشان می‌دهد که یا این سیاره اتمسفر خیلی غلیظی دارد که جریان آن فقط در طرف روشن است و یا اینکه اصلا اتمسفر ندارد و تبادل دما فقط با حرکت آهسته‌ی ماگما صورت می‌گیرد.