باز هم وعده تحویل اس- ۳۰۰ به ایران

روزنامه دنیای اقتصاد: سال‌ها است که «سامانه دفاعی اس-۳۰۰» به بحث مشترک میان تهران و مسکو تبدیل شده است. ۸ سال پیش بود که ایران قرارداد خرید سامانه موشکی اس-۳۰۰ از روسیه را امضا کرد اما از آن زمان تا به امروز هنوز این سامانه به ایران تحویل داده نشده است.

برخی این موضوع را به تحریم‌ها مربوط می‌دانند و برخی نیز بدعهدی روس‌ها را یادآور می‌َشوند. به هر روی به نظر می‌‌رسد در سال ۱۳۹۵ نیز همچنان شاهد وعده‌های کرملین در این زمینه باشیم. مطابق خبری که روز گذشته خبرگزاری اینترفاکس منتشر کرد، بنا بر اعلام مشاور ویژه ویلادیمیر پوتین، روسیه نخستین محموله سامانه موشکی اس- ۳۰۰ را «طی روزهای آینده» به ایران تحویل خواهد داد.

زامیر کابولوف مقام ارشد وزارت خارجه روسیه در این‌باره به خبرگزاری اینترفاکس گفت: «نخستین محموله سامانه موشکی دفاعی اس- ۳۰۰ طی روزهای آینده به ایران تحویل داده خواهد شد.» او تاکید کرد: «هنوز نمی‌دانم که آیا این اقدام امروز انجام خواهد شد یا خیر، اما موشک‌های سامانه اس-‌۳۰۰ برای ارسال به ایران بارگیری خواهد شد.» البته امید می‌رود که در سال جدید، مسکو نیز در قبال مسوولیت‌ها و تعهداتی که بر دوشش است، با جدیت بیشتری وارد عمل شود.

وعده‌هایی که محقق نشدند

پیشتر در اواخر بهمن ماه و همزمان با سفر وزیر دفاع به روسیه اعلام شده بود که قرار است در تاریخ ۲۹ بهمن ماه سامانه ضدهوایی اس-۳۰۰ طی یک مراسم رسمی در بندر آستاراخان روسیه با حضور سردار حسین دهقان، از طریق دریای خزر به ایران منتقل شود. اما کمی پس از انتشار این خبر، سخنگوی ریاست جمهوری روسیه ضمن تکذیب آن گفت زمان دقیق تحویل سامانه موشکی اس- ۳۰۰ هنوز مشخص نشده است؛ زیرا ایران هزینه‌های آن را پرداخت نکرده است. دیمیتری پسکوف سخنگوی ریاست جمهوری روسیه در آن مقطع اعلام کرد: «خیلی زود است که تاریخ مشخصی را تعیین کنیم. هیچ ضرب‌الاجلی تعیین نشده است. مشکلاتی در رابطه با پرداخت مبالغ وجود دارد و ایران هنوز تا به امروز هزینه‌ها را پرداخت نکرده ‌است.»

همچنین وزارت دفاع روسیه نیز گزارش‌های ارسال سامانه موشکی اس- ۳۰۰ از بندر آستاراخان به ایران که گفته شده بود در روز پنج‌شنبه ۱۸ فوریه انجام می‌شود را تکذیب کرد. از سوی دیگر در اواخر اسفند ماه نیز یک مقام روسی اعلام کرد که اولین محموله از سامانه اس-۳۰۰ مرداد یا شهریور سال جاری به ایران تحویل داده خواهد شد.به گزارش خبرگزاری فارس، سرگئی شیمزوف، رئیس شرکت دولتی صنایع نظامی «روس تک» در مصاحبه با خبرگزاری ریانووستی اعلام کرد که اولین محموله از سامانه دفاع موشکی اس-۳۰۰ در ماه اوت یا سپتامبر ۲۰۱۶ به ایران تحویل داده خواهد. پیش از این خبرگزاری ریانووستی به نقل از یک مقام روس گفته بود که سامانه اس-۳۰۰ در ماه فوریه(اسفند) به ایران تحویل داده خواهد شد.

داستان دنباله‌دار

داستان دنباله‌دار خرید اس‌-۳۰۰ روسی از سوی ایران به سال ۲۰۰۷ بازمی‌گردد. تهران و مسکو ابتدا در آن سال قرارداد خرید ۵ سامانه دفاعی موشکی اس‌-۳۰۰ را به ارزش ۸۰۰ میلیون دلار امضا کردند اما دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهوری وقت روسیه در سال ۲۰۱۰ تحت فشارهای غرب به این بهانه که این قرارداد قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران را نقض می‌کند، تحویل این سامانه‌ها را به تعویق انداخت. اما در ماه آوریل سال ۲۰۱۵ پس از حصول پیشرفت‌هایی در روند مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه ممنوعیت انتقال سامانه اس‌-۳۰۰ به ایران را لغو کرد و پس از آن رایزنی‌ها میان دو کشور برای امضای یک قرارداد جدید برای تحویل این سامانه‌های دفاعی به ایران آغاز شد.

البته بعد از ادامه تعلل مسکو در روند تحویل سامانه اس‌-۳۰۰، بحث احتمال پیگیری قضایی پرونده در محاکم بین‌المللی مطرح و به اطلاع روسیه رسید و همزمان چند جلسه هماهنگی برای رفع اختلافات دو کشور با محوریت بازگرداندن سامانه‌های موشکی به روند واگذاری به ایران برگزار شد. هرچند تاخیر روسیه در تحویل این سامانه تاثیر کاهنده بر روابط اقتصادی و سیاسی تهران و مسکو نگذاشت؛ ولی سبب شد ایرانیان با احتیاط به توسعه روابط با روسیه بنگرند و در پی سازوکارهایی باشند که مانع تاخیر در اجرای قراردادهای لازم‌الاجرا با این کشور باشد.

اس- ۴۰۰ یا اس- ۳۰۰؟

در عین حال روز دوشنبه خبری منتشر شد مبنی بر آنکه روسیه سیستم پدافند موشکی اس- ۴۰۰ جدید خود را به سوریه آورده است که از یکسو جدیدترین سخت‌افزار نظامی خود را برای خریداران بالقوه به نمایش می‌گذارد و از سوی دیگر تهدید بزرگی برای برتری هوایی اسرائیل است. به گزارش «انتخاب» جوئیش پرس در این رابطه نوشت:«این سیستم پدافندی که در شهر بندری لاذقیه سوریه نصب شده است، می‌تواند هر چیزی در آسمان را تا شعاع ۴۰۰ کیلومتر رهگیری کرده و به آن شلیک کند.»