سرنوشت فیلم های توقیفی

وب‌سایت آی سینما: اسفندماه گذشته، وزیر ارشاد اعضای جدید «شورای عالی نظارت» را پس از مدت‌ها فعال نبودن این شورا منصوب کرد، مدتی بعد و در اوایل سال جدید ناگهان تصمیم انحلال «شورای عالی سینما» خیلی جدی و رسانه‌ای شد، شورایی که پیش از این با حضور رئیس دولت دهم، جلساتی را برگزار می‌کرد. همزمان بودن این دو اتفاق و حضور معاون رئیس جمهور در میان اعضای جدید شورای عالی نظارت این شائبه را ایجاد کرد که ارتباط رئیس جمهور با سینما از این به بعد در این شورا اتفاق خواهد افتاد اما حبیب ایل‌بیگی عضو «شواری عالی نظارت» سازمان سینمایی، به ما می‌گوید: «این دو شورا ربطی به هم ندارند.» و وظایف «شورای عالی نظارت» را توضیح می‌دهد.

حبیب ایل بیگی، معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی در کنار حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی خاموشی، حسام‌الدین آشنا، محمد‌علی حسین‌نژاد، حسین کرمی، محسن مهاجرانی، محمد‌مهدی عسگرپور، با حکمی از سوی علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان یکی از اعضای «شواری عالی نظارت» سازمان سینمایی معرفی شدند.

در میان این اعضا، نام حسام الدین آشنا معاون رئیس جمهور نیز به چشم می‌خورد، اما آن‌طور که حبیب ایل بیگی به آی‌سینما توضیح می‌دهد، این ربطی به حضور رئیس جمهوری قبلی در «شورای عالی سینما» ندارد و قرار نیست شورای عالی نظارت با حضور معاون رئیس جمهوری، نیز چنین نقشی را ایفا کند.

ایل بیگی در توضیح ماهیت وظایف این شورا می‌گوید: «از دهه شصت، وجود چنین شورایی در آیین‌نامه پروانه نمایش پیش‌بینی شده است. در واقع آیین نامه می‌گوید اگر فیلمی در شورای پروانه نمایش رد شود یا اصلاحاتی به آن وارد شود و به نوعی تهیه‌کننده و شورا وارد چلنج شوند، خود تهیه‌کننده یا صاحب اثر، یا معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی می‌توانند موضوع را به شورای عالی نظارت ارجاع دهند و در نهایت نظر نهایی در این شورا صادر خواهد شد. البته اختیارات این شورا تنها در حوزه پروانه نمایش است، در نهایت اگر دراین شورا، نظر شورای پروانه نمایش تایید شود که فیلم پروانه نمایش نمی گیرد، و اگر هم این طور تصمیم گرفته شود که این فیلم می‌تواند با اصلاحاتی به نمایش درآید، نظر قطعی به حساب می‌آید.»

معاون ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی، در پاسخ به این‌که آیا همه فیلم‌هایی که برای نمایش دچار مشکل شده‌اند در این شورا دوباره بررسی خواهند شد یا نه؟ می‌گوید: «این بستگی به درخواست تهیه‌کننده یا درخواست این موضوع از سوی معاونت نظارت و ارزشیابی دارد. تا کنون درخواستی به این شکل به این شورا ارسال نشده است، اما اگر فیلمی در چنین شرایطی باشد ممکن است مشکلش حل شود.»

او درباره وضعیت فیلم «رستاخیز» می‌گوید: «این فیلم پروانه نمایش دارد، شورا فیلم‌هایی را بررسی می‌کند که برای گرفتن پروانه نمایش به مشکل خورده‌اند. این فیلم بر اساس ماده ۵ آیین نامه پروانه نمایش از اکران بازمانده است که بر اساس آن، وزیر یا معاون وزیر ارشاد می‌توانند بنابر مسائل فرهنگی و سیاسی از نمایش فیلمی که پروانه نمایش دارد جلوگیری کنند و بعد از رفع موانع دوباره اجازه نمایش به آن بدهند. این همان ماده‌ای است که به آن استناد شد و آن را برای دفتر پخش این فیلم فرستادیم و به صورت قانونی خواستار توقف اکران آن شدیم.» به گفته او وضعیت برای «خانه دختر» و «خانه پدری» هم با وجود داشتن پروانه نمایش به همین شکل است.

ایل‌بیگی درباره وضعیت فیلم «مادر قلب‌اتمی» نیز می‌گوید: «این فیلم هنوز نظرات شورای پروانه نمایش را اعمال نکرده و این حرف درست است که در حال حاضر باید اداره نظارت و ارزشیابی پروانه آن را صادر کند. من تهیه‌کننده فیلم آقای سیدزاده را در یکی دو هفته اخیر حداقل دوبار ملاقات کرده‌ام. اما به نظر می‌رسد با ایشان چلنج داریم!»

او در پاسخ به این که مشکلات این فیلم چیست و ممکن است شاهد نمایش آن باشیم؟ این‌طور می‌گوید: «نمی‌دانم. مشکلات فیلم هم قابل توضیح نیست و مفصل است، در واقع این اصلاحات به همه فیلم بر می‌گردد.»

البته با توجه به توضیحات ایل‌بیگی درباره وظایف «شورای عالی نظارت» یک سوال پیش می‌آید، روندی که فیلم‌ها برای گرفتن پروانه نمایش طی می‌کنند به این صورت است که اولین بازبینی از سوی شورای پروانه نمایش انجام می‌شود، پس از آن اصلاحاتی که این شورا به فیلم‌ها وارد می‌کند و در نهایت صدور پروانه نمایش به عهده معاونت ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی به ریاست حبیب ایل‌بیگی خواهد بود. در صورتی که این اتفاق نیافتد و پروانه نمایش برای فیلمی صادر نشود، بنا به درخواست صاحب اثر یا معاون ارزشیابی و نظارت، این فیلم می‌تواند به شورای عالی نظارت برای نظر نهایی ارسال شود که ایل‌بیگی به عنوان معاون نظارت و ارزشیابی در هر دو حالت برای تصمیم‌گیری در مورد فیلم حضور خواهد داشت. این مشترک بودن اعضا، کمی عجیب به نظر می‌رسد اما ایل‌بیگی مسئله را این طور توضیح می دهد: «این طور نیست. من عضو شورای پروانه نمایش نیستم، اگرچه معمولا در جلسات آن‌ها شرکت می‌کنم اما در تصمیم‌گیری و جمع‌بندی آرا در این شورا دخالتی ندارم. بلکه معاونت ارزشیابی و نظارت مثل یک دبیرخانه برای این شورا عمل می‌کند. مشخص می‌کند که نوبت بازبینی کدام فیلم است و نظرات شورا را جمع‌آوری و به فیلم سازان منتقل می‌کند. اما شورای عالی نظارت یک شورای بالادستی به حساب می‌آید. من هم باید به عنوان معاون ارزشیابی و نظارت در آن حضور داشته باشم، چون می‌دانم اختلاف بین فیلمساز و شورای پروانه نمایش چه بوده است و عضوی باید باشد که نسبت به دیگر اعضا (که اعضای بیرونی هستند)، درباره مسائل فیلم آگاه باشد. از طرفی من دبیر شورای عالی نظارت هم هستم و باید فیلم‌سازان را در جریان نظرات این شورا بگذارم.»

ایل‌بیگی در ادامه با اشاره به این که سازمان سینمایی علاقه‌مند است که به فیلم‌ها پروانه نمایش بدهد، می‌گوید: «ما در سازمان سینمایی از صدور پروانه نمایش فیلم‌ها خوشحال می‌شویم و همه تلاشمان برطرف کردن مشکلات فیلم‌هاست.»