نفت ۵۰ دلاری و اوپک سرنوشت‌ ساز

روزنامه آرمان - فریبا نهاوندی: در آستانه اجلاس اوپک رشد قیمت نفت در آستانه ۵۰ دلار متوقف شد. این در حالی است که برخی پیش بینی‌ها حاکی از آن است که قیمت نفت خام تا ماه ژوئن در دامنه ۵۰ دلار قرار می گیرد. با وجود اینکه تحریم‌های ایران لغو شده و مسئولان ایرانی می‌گویند تا رسیدن به جایگاه قبلی خود در حوزه نفت همچنان به افزایش تولید ادامه خواهند داشت، کلاف سردرگم نفت، پیچیده تر از گذشته شده است.

افت بی سابقه قیمت نفت، اقتصاد‌های نفتی را تا مرز ورشکستگی پیش برده است، چنانکه عربستان به عنوان یکی از اصلی ترین تولید کنندگان نفت مجبور به افزایش تولید نفت خود تا ۱۰ میلیون بشکه در روز شده است. افزایش تولید نفت توسط عربستان خود یکی از دلایل ارزانی نفت توصیف شده است، چرا که در کنار این افزایش روسیه نیز دست به افزایش تولید زده است.

چنین شرایطی باعث شکسته شدن سقف تولید اوپک شده است و اعضای این سازمان را به فکر فریز نفتی انداخته است؛ طرحی که عربستان و روسیه سعی می‌کنند از آن بهره ببرند، به این شکل که تولید اضافه خود را حفظ کنند و از دیگر کشور‌ها که نقشی در نرخ شکنی بازار نفتی نداشته اند، بخواهند تولید نفت خود را کم کنند یا ثابت نگه دارند! این طرح تا کنون شکست خورده است، اما نشست آتی اوپک که پنجشنبه این هفته برگزار می‌شود از اهمیت زیادی در این زمینه برخوردار است.

احتمال تغییر سیاست نفتی عربستان

عربستان در حالی در اجلاس اوپک شرکت می‌کند که به تازگی وزیر نفت رژیم سعودی تغییر کرده است. احتمال می‌رود این تغییر، تفاوت‌هایی در سیاست‌های نفتی عربستان به وجود بیاورد. تحلیلگران مستقل در سال‌های اخیر همواره از سیاست‌های نفتی عربستان انتقاد کرده و اتخاذ این سیاست‌ها را یکی از دلایل افت قیمت نفت دانسته اند. روز گذشته رئیس هیات مدیره انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران گفت: «عربستان در چهار سال گذشته با مجموع میزان مصرف داخلی و عرضه نفت خام به عنوان صادرات،رقمی حدود ۸هشت الی ۵/۸میلیون بشکه در روز تولید می‌کرد که این رقم را به ۲/۹ میلیون بشکه رساند .

این میزان در دو سال گذشته به ۱۰ میلیون افزایش یافت و در یک سال گذشته تولید نفت عربستان به ۱۰ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان بشکه نفت خام در روز رسیده است. به گزارش خبر آنلاین، رضا پدیدار ادامه داد: از این تولید حدود ۵/۲ میلیون بشکه را خود مصرف می کند و ما بقی آن را که بیش از هشت میلیون بشکه است، صادر می کند. این قضیه باعث شد که حاکمیت یک طرفه را در اوپک ایجاد کند. او در پاسخ به این سوال که آیا روسیه به دلیل افزایش تولیدات نفت عربستان، تولید خود را افزایش داد، عنوان کرد: دقیقا؛ عربستان در جریان مذاکرات دوسال گذشته ایران با کشورهای ۵+۱ مواضع منفی شدیدی علیه ایران و کشورهای غربی که با ایران در حال مذاکره بودند، گرفت .

از طرفی از آنجا که سهمیه صادرات روسیه کاهش یافته بود، عربستان بخشی از نفتی را که به نوعی توسط روسیه صادر می شد، در بازار تزریق کرد تا بتواند درآمد بیشتری کسب کند. به گفته رئیس هیات‌مدیره انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران از طرفی روس ها نیز هیچ موقع وفاداری خود را در صحنه اقتصادی جهان با سایر کشور ها اعلام نکردند و همیشه تک بعدی بوده اند. در نتیجه تولید نفت عربستان افزایش یافت و این افزایش باعث شد که روس ها برای اینکه از میزان تولید عربستان جا نمانند، تولید خود را افزایش دادند .

او عنوان کرد: وابستگی بودجه عربستان به درآمد های حاصل از نفت بیش از۸۰ الی ۸۵ درصد است و وابستگی روسیه به درآمدهای نفتی بین ۴۵ الی ۴۷ درصد است. یعنی نیمی از درآمد روسیه به درآمد های نفتی وابسته است. این دو کشور در یک تقابل با یکدیگر قرار گرفتند و این تقابل برای آمریکا اتفاقی خوشایند بود.

ایران و سنگ‌اندازی عربستان

در سال‌های اخیر رژیم سعودی رقابت خود با ایران را افزایش داده و سیاست‌هایی را اتخاذ کرده است تا زیان اقتصادی به ایران برساند. روز گذشته بلومبرگ در گزارشی نوشت: با گذشت بیش از چهار ماه از برداشته شدن تحریم‌های بین‌المللی علیه تهران، عربستان متحدان خود در خلیج فارس را بسیج کرده تا مطمئن شود ورود ایران به اقتصاد جهانی به راحتی انجام نمی‌گیرد. سعودی‌ها ماه گذشته مانع توافق برای تثبیت قیمت‌های نفت شدند، زیرا این توافق به دشمن دیرینه آنها اجازه می‌داد سهم بیشتری از بازار‌های نفت کسب کند و در دوبی که زمانی دروازه اصلی ایران به جهان بود، بازرگانان ایرانی از محدودیت‌های فزاینده شکایت می‌کنند.

این اقدام گارد سعودی‌ها در برابر ارزیابی مجدد نقش این کشور در خاورمیانه از سوی آمریکا و کشیده شدن سرمایه‌گذاران به سوی جذابیت ایران به عنوان آخرین بازار بزرگ بکر دنیا محسوب می شود. با این‌همه موانع دیگری برای تجارت با ایران وجود دارد که در تلاش‌های سعودی‌ها موثر واقع شده است. یکی از موانع مذکور محدودیت‌های بانکی است، زیرا بانک‌های اروپایی به دلیل نگرانی از مجازات‌های احتمالی آمریکا، تمایل چندانی به همکاری با ایران ندارند. به گفته پل پیلار استاد دانشگاه جورج تاون، رقابت بر سر جایگاه ایران در منطقه احتمالا تا چند تا سال آینده ادامه پیدا خواهد کرد و سعودی‌ها که در کمپ موافق منزوی کردن ایران هستند، احتمالا برنده این رقابت نخواهند شد.

اما آنها در میان سیاستمداران افراطی آمریکایی متحدانی دارند که مخالف توافق هسته‌ای ایران بوده اند. از زمان تسهیل تحریم‌ها علیه ایران در سال جاری میلادی، اصلی‌ترین نگرانی سعودی‌ها اقدام ایران برای جذب موج جدید سرمایه‌گذاری و افزایش اهرم نفوذش در منطقه‌ بوده است. به همین دلیل سعودی‌ها تلاش می‌کنند مطمئن شوند این سرمایه‌گذاری هرگز از راه نخواهد رسید.