مورد عجیب حذف یاس از «بارکد»

آی‌سینما: مدیرکل دفتر موسیقی، امروز بالاخره به ماجرای حذف صدای یاسر بختیاری (یاس) از تیتراژ پایانی فیلم «بارکد» واکنش نشان داده و گفته است از این پس قرار شده فیلم‌های سینمایی برای اخذ مجوز موسیقی باکلام، به دفتر موسیقی مراجعه کنند. با توجه به این اظهار نظر باید پرسید تیتراژ پایانی «بارکد» به وضع چنین قانونی منجر شده؟ یا اگر این قانون از قبل وجود داشته چرا از این پس باید به آن رجوع شود؟


سه روز به اکران فیلم سینمایی «بارکد»، به کارگردانی مصطفی کیایی مانده بود که سازمان سینمایی اعلام کرد صدای یاسر بختیاری (یاس) به دلیل نداشتن مجوز باید از تیتراژ پایانی این فیلم حذف شود. آن‌هم درحالی که «بارکد» با همین ترانه درسی و چهارمین جشنواره فیلم فجر و در بخش اکران مردمی آن به نمایش عمومی درآمده و بارها به سانس فوق‌العاده کشیده شده بود. به هر ترتیب این اتفاق برای فیلمی که چهارمین منتخب تماشاچیان در جشنواره بود، افتاد.

حالا با گذشت ۵ روز از اکران این فیلم، مدیرکل دفتر موسیقی اظهار نظر قابل تاملی درباره این فیلم کرده است. فرزاد طالبی با اشاره به این‌که بنابر ضوابط وزارت ارشاد، موسیقی«باکلام» در فیلم‌های سینمایی نیازمند اخذ مجوز از دفتر موسیقی هستند، می‌گوید: «این قانون از گذشته هم وجود داشته است و قانونی نیست که به تازگی وضع شده باشد. البته این قانون منحصر به موسیقی «با کلام» می‌شود و موسیقی متن فیلم‌ها نیازی به مجوز دفتر موسیقی ندارند.»

اما بخش جالب صحبت‌های او به اعمال گاه و بی‌گاه قانونی که از آن یاد کرده، برمی‌گردد: «این قانون از قبل هم وجود داشته،‌ اما بنا به دلایلی رعایت نمی‌شده است. با مکاتباتی که اخیرا با سازمان سینمایی انجام داده‌ایم، قرار ‌شده که از این پس فیلم‌های سینمایی برای اخذ مجوز موسیقی «باکلام» به دفتر موسیقی مراجعه کنند.»

باید از مدیرکل دفتر موسیقی پرسید چرا چنین قانونی بنا به دلایلی رعایت نمی‌شده است؟ و چرا تنها از این به بعد قرار است اجرا شود؟

نکته جالب دیگر، این‌که معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی نیز از این موضوع بی‌خبر نبوده و در گفت‌وگوی امروز خود با صبا، به وجود چنین قانونی اشاره می‌کند و می‌گوید: «صدور مجوز برای ترانه‌های پایانی فیلم‌ها ازسوی دفتر موسیقی ارشاد چیز جدیدی نیست.»

بر اساس گفته‌های حبیب ایل‌بیگی، زمانی که یک فیلمساز برای موسیقی فیلم خود از قطعه آهنگ یا ترانه‌ای استفاده می‌کند که جداگانه ساخته شده و خواننده و ترانه‌سرای آن هم مشخص است؛ باید طبق رویه موجود، مجوزهای لازم برای استفاده از این اثر را اخذ کند.

اگر این قطعه یا ترانه مجوز دارد که در این صورت فیلمساز باید برای استفاده از آن، از صاحب اثر و سازندگانش اجازه بگیرد. اما در صورتی که این اثر جداگانه، (مثل اتفاقی که برای فیلم «بارکد» و ترانه یاس افتاد) مجوز نداشته باشد، به گفته ایل‌بیگی باید ابتدا از دفتر موسیقی مجوز لازم را بگیرد سپس فیلم‌ساز می‌تواند از آن اثر در فیلم خود استفاده کند.

البته این روند بعد از نمایش فیلم نیز وجود دارد و اگر قرار باشد موسیقی متن یک فیلم بعد از نمایش به‌صورت جداگانه منتشر و عرضه شود باید از دفتر موسیقی وزارت ارشاد مجوز جداگانه بگیرد.

با وجود روشن بودن این قوانین که خود ایل‌بیگی آن‌ها را تشریح کرده سوال این‌جاست از ابتدا چرا به این تیتراژ مجوز داده شده است؟ چرا باید با وجود بارها نمایش این فیلم در جشنواره فیلم فجر تنها سه روز مانده به اکران عمومی چنین تصمیمی گرفته شود؟ آن هم در وضعیتی که شرایط سختی برای تبلیغ فیلم‌های سینمایی وجود دارد و بخشی از تبلیغات «بارکد» به مسابقه دابسمشی مربوط به همین تیتراژ اختصاص داده شده بود.

ظاهرا اعمال سخت‌گیری‌ بیشتر در قبال «بارکد» به فضای پر التهاب این‌روزهای سینما و ماجرای بازبینی مجدد فیلم‌ها به دستور وزیر ارشاد بی‌ربط نیست، اما به نظر می‌رسد تاثیرگذارترین دلیل دراین‌باره عدم هماهنگی میان زیرمجموعه‌های وزارت ارشاد است. این معاونت ارزشیابی است که قانونی را که اذعان می‌کند چیز جدیدی نیست و از آن خبر داشته را رعایت نکرده، وگرنه فیلم‌ساز وظیفه‌ ندارد چنین قوانینی را بداند. بخصوص که مصطفی کیایی کارگردان «بارکد» در گفت و گو با آی‌سینما به این موضوع اشاره کرده که مجوز این تیتراژ از سوی سازمان سینمایی صادر شده و ناگفته پیداست در یکی دو روزی که به اکران فیلمش مانده تنها برای دچار نشدن سرنوشت «بارکد» به «سنتوری» زیربار اصلاحیه‌ها و حذف صدای خواننده‌ تیتراژ آن، رفته است.

از سوی دیگر دفتر موسیقی نیز با توجه نمایش فیلم با همین تیتراژ در جشنواره فجر و همین‌طور اعلام مسابقه دابسمش بر اساس آن، که بیش از یک ماه از اعلامش می‌گذرد، نمی‌تواند ادعا کند که هفته آخر از این موضوع باخبر شده است!

در مجموع رفتار وزارت ارشاد و زیر مجموعه‌هایش چیزی جز ناهماهنگی و البته بی‌مسئولیتی را ثابت نمی‌کند. موضوعی که باید از سوی مسئولان امر جدی گرفته شود، وگرنه پس از این هم اهالی سینما باید جریمه چنین اتفاقاتی را بدهند.