پرواز در بحران؛مردم پول سفر هوایی را ندارند

روزنامه وقایع‌ اتفاقیه: رئیس انجمن شرکت‌های هواپیمایی گفت: مردم پول برای سفر هوایی ندارند.

ایرلاین‌ها و شرکت‌های هواپیمایی و به‌تبع‌آن ایرلاین‌های ایرانی، سال‌هاست که مشکل کم ندارند. به‌عبارت‌دیگر حساب‌و‌کتاب این شرکت‌ها نشان می‌دهند که آنها تقریبا به همه بدهکار هستند؛ از شرکت ملی پخش گرفته تا شرکت هواپیمایی کشوری، مسافرها هم که در این میان جای خود را دارند. مسافرانی که به تأخیرهای طولانی عادت دارند و سوار هواپیماهایی می‌شوند که پیر و فرسوده هستند و اصولا نباید عمرشان به دنیا باشد.

از نارضایتی معمول مسافران که بگذریم، رقم بدهکاری شرکت‌های هواپیمایی از مرحله اغماض و تخفیف گذشته است. براساس آنچه مسئولان شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده‌اند، بدهی ایرلاین‌های ایرانی از سال ۹۲ تاکنون ۶۲ درصد افزایش یافته است. از‌سوی‌دیگر شرکت فرودگاه‌ها هم در صف طلبکارها قرار دارد. کار به جایی رسیده که چند هفته پس از آغاز پیگیری‌های این شرکت برای تسویه طلب ۷۰۰ میلیارد تومانی خود از ایرلاین‌های بدهکار، وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده که این شرکت باید از تمام ابزار‌های قانونی خود در راستای تسویه این طلب‌ها استفاده کند.

مدیرعامل شرکت فرودگاه‌ها هم در ادامه با استناد به ماده ۶۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و اصلاحیه‌های اعلام کرد: شرکت‌های هواپیمایی بدهکار به شرکت فرودگاه‌ها، به‌جز اصل بدهی باید بر اساس زمان طی‌شده کارمزد بدهی خود را نیز بپردازند.

شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی هم مدت‌هاست به هزاران ابزار تهدیدی و تنبیهی متوسل شده تا مطالبات خود را وصول کند. براساس آمار و ارقام، بدهی ایرلاین‌ها از ۵۳۷ میلیارد تومان در سال ۹۲ به حدود ۹۰۰ میلیارد تومان در‌حال‌حاضر رسیده و در‌این‌میان شرکت هواپیمایی ماهان با ٣٤٨ میلیارد تومان، رکورد بیشترین بدهی به شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی را در اختیار دارد و پس از آن شرکت هواپیمایی آسمان با ٢٥٣ میلیارد تومان، شرکت هواپیمایی ایران ایر (هواپیمایی جمهوری اسلامی) با ٢٢٠ میلیارد تومان و همچنین شرکت هواپیمایی ایران ایرتور با ٥٤ میلیارد تومان در رتبه‌های بعدی ایستاده‌اند.

برای پرداخت این بدهی پیش‌از‌این مقرر شده بود، روند فزاینده بدهی شرکت‌های هواپیمایی به مجموعه شرکت ملی پالایش و پخش فراروده‌های نفتی بابت سوخت‌گیری از طرف نهادها و ارگان‌هایی همچون سازمان تعزیرات پیگیری شود تا بدهی این شرکت‌ها هر چه زودتر پرداخت شود اما شرکت‌های هواپیمایی فقط بخش کوچکی از بدهی خود را پرداخت کردند.

به‌تازگی هم شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی اعلام کرده است: به دنبال وصول مطالبات از شرکت‌های هواپیمایی از طریق سازمان‌های مختلف هستند و حتی حساب‌های بانکی شرکت‌های هواپیمایی بدهکار از سوی وزارت اقتصاد و امور دارایی هم مسدود شد. درنهایت اگرچه مسئولان شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی معتقد هستند، فعالیت شرکت‌های هواپیمایی باید در هر صورت ادامه یابد اما از قطع سوخت‌رسانی به این شرکت‌ها به عنوان یک گزینه مطرح در صورت تسویه‌نکردن بدهی این شرکت‌ها نام می‌برند.

تشدید فشار بر روی ایرلاین‌ها

با این تفاسیر می‌توان گفت، فشار بر روی شرکت‌های هواپیمایی برای تسویه بدهی‌هایش تشدید شده و در شرایطی که این شرکت‌ها می‌گویند کاهش درآمدهای ریالی و ارزی در سال‌های گذشته موجب شده آنها با مشکل کمبود نقدینگی مواجه شوند، معلوم نیست دقیقا آنها از چه راهکاری برای خروج از این مشکل استفاده خواهند کرد تا دست‌کم پایشان به مراجع قضائی باز نشود. آنها می‌گویند وضعیت فعلی‌شان متأثر از وضع کلی اقتصاد است. به‌عبارت‌دیگر دخلشان کم و خرجشان زیاد شده است.

عبدالرضا موسوی، رئیس انجمن شرکت‌های هواپیمایی در‌این‌باره می‌گوید: در مدت یکی و دو سال گذشته تعداد مسافرت‌های هوایی به دلیل افزایش مشکلات اقتصادی تا ۴۰ درصد کاهش داشته است. او در گفت‌و‌گو با «وقایع اتفاقیه» با اشاره به وضعیت اخیر نقدینگی شرکت‌های هواپیمایی و بدهکارشدن آنها به شرکت فرودگاه‌ها و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی تصریح کرد: در مدت سال‌های گذشته وضعیت اقتصادی اقشار متوسط و آسیب‌پذیر جامعه، به ‌اندازه‌ای بحرانی شد که بسیاری از خانواده‌ها چاره‌ای جز کاهش سبد هزینه‌های خود نداشتند.

برای بسیاری سفر به‌ویژه سفرهای هواپیمایی نیز بخشی از هزینه‌های لوکس به شمار می‌آمد که ناچار به حذف آن از سبد هزینه‌های خود شدند. موسوی، بر این باور است که در اقتصاد نمی‌توان موضوعی را یک‌سویه قضاوت کرد. واضح است که شرکت‌های هواپیمایی نیز باید به پویایی رسیده و با افزایش خدمات به مسافران درآمد خود را افزایش دهند اما باید این نکته را نیز مد نظر قرار داد که در سال‌های گذشته زمانی که هزینه شرکت‌های هواپیمایی افزایش یافت اما سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان اجازه افزایش منطقی قیمت بلیت را به شرکت‌های هواپیمایی نداده است.

به گفته او در مدت سال‌های گذشته نرخ‌های خدمات فرودگاهی پنج برابر یعنی ۵۰۰ درصد افزایش پیدا کرد و این در حالی بود که شرکت‌ها نه توان افزایش تعداد صندلی‌های خود برای جذب مسافر را داشتند و نه توان پرداخت افزایش هزینه‌های سوخت؛ به این ترتیب اکنون ایرلاین‌ها در وضعیت بدهکار قرار گرفته‌اند. رئیس انجمن شرکت‌های هواپیمایی، همچنین گفت: پیش‌از‌این نیز هم تأکید کرده‌ام که پول سوخت نداریم، وزارت نفت و شرکت فرودگاه‌ها برای دریافت طلب خود یا باید به شرکت‌ها توان افزایش درآمد بدهد یا اینکه هواپیماهای ایرلاین‌ها را به جای طلب بردارد.

موسوی، همچنین با اشار به نوسانات قیمت ارز در سال‌های گذشته تأکید می‌کند: با نوسانات اخیر ارزی، افزایش قیمت سوخت و بهای بلیت تکلیفی، تعداد صندلی ناوگان نه‌تنها افزایش نمی‌یابد، بلکه طبق پیش‌بینی‌ها تعداد صندلی ناوگان رو‌به‌کاهش است؛ زیرا به دلیل تأمین‌نبودن منابع ارزی، بسیاری از هواپیماهای ناوگان هوایی کشور از خط خارج شده است.

دور‌زدن تحریم پول نقد می‌خواهد

او می‌گوید: هزینه شرکت‌های هواپیمایی ارزی است اما نرخ بلیت به صورت ریال فروش می‌رود و در مدت سال‌ها اتاق مبادلات ارزی و بانک مرکزی هم ارز مبادله‌ای را به این ایرلاین‌ها پرداخت نمی‌کردند. رئیس انجمن شرکت‌های هواپیمایی با بیان اینکه در اتاق مبادلات ارزی جزء اولویت پنج‌کالایی بودیم، گفت: هیچ ایرلاینی تاکنون از این تسهیلات استفاده نکرده؛ زیرا وقتی خرید خدمات و قطعات فنی لازم هواپیماها با موانع و دردسرهای فراوان و از کانال‌های مختلف خریداری می‌شود، چگونه می‌توان برای دریافت ارز این قطعات، ثبت سفارش داشت؟ وی تصریح کرد: در بخش حمل‌و‌نقل هوایی به دلیل تحریم‌های ناجوانمردانه غرب، هر روز به فکر دورزدن تحریم هستیم و این دور‌زدن تحریم‌ها با پول‌ نقد امکان‌پذیر است، نه با ثبت سفارش.

هواپیماها را بدون برنامه نگه داشته‌ایم

رئیس انجمن شرکت‌های هواپیمایی تصریح می‌کند: پس از آخرین افزایش نرخ بلیت هواپیما، شرکت‌های هواپیمایی با کاهش تقاضای سفر و افزایش صندلی‌های خالی پرواز مواجه شده‌اند. موسوی بیان کرد: در حال حاضر هواپیماها را بدون برنامه نگه داشته‌ایم و بسیاری از پروازها با ظرفیت پایین پرواز می‌کند. با این اوصاف در روزهای گذشته، وزیر راه و شهرسازی گفته است: در صنعت حمل‌و‌نقل هوایی کشور نیازمند خرید ۵۰۰ فروند هواپیما هستیم. این در حالی است که به اعتقاد بسیاری از دست‌اندرکاران این صنعت ازجمله رئیس انجمن شرکت‌های هواپیمایی نوسازی ناوگان فرسوده حمل‌و‌نقل هوایی در ایران تا خروج اقتصاد از وضعیت رکود در حد حرف باقی خواهد ماند.