هما هودفر؛ پروژه نفوذ با فمینیسم اسلامی؟

روزنامه جوان: «سرمايه‌گذاري بر دختران مي‌تواند پنج نسل را تغيير بدهد اما سرمايه‌گذاري بر پسران تنها مي‌تواند يك نسل را تغيير بدهد». اين بخشي از برنامه مشترك دولت افغانستان و «آژانس توسعه ملي امريكا» در سال ۲۰۱۴ با موضوع «توانمندسازي زنان»‌براي شبكه‌سازي و نفوذ از طريق رواج تفكرات فمنيستي در اين جامعه است؛ شبكه‌سازي و برنامه‌هايي كه به شكلي گسترده‌تر از سوي برخي بنيادهاي غربي در ايران پيگيري مي‌شود.

شبكه‌رسانه‌اي وابسته به اين بنيادها در خارج و برخي دنباله‌هاي داخلي آن و همچنين اپوزيسيون داخلي و خارجي، برخي مسئولان در بدنه سازمان‌ها و دولت و همچنين فعالان مدني و چهره‌هاي آكادميك بازواني هستند كه براي پيشبرد پروژه نفوذ به آنها كمك مي‌كنند. حوزه «حقوق بشر» و «حقوق زنان»‌در قالب تزريق تفكرات فمنيستي به جامعه مهم‌ترين راهكار نفوذ اين سازمان‌ها در جامعه ايران است و شبكه‌سازي در ميان زنان مسلمان با هدف ترويج فمنيسم و ايدئولوژي‌زدايي مهم‌ترين هدف‌شان است چراكه «با تغيير نگاه دختران مي‌توانند پنج نسل را تغيير دهند » و پروژه نفوذشان را به سر‌منزل مقصود برسانند.

چندي است دستگيري يك استاد دانشگاه با تابعيت دوگانه ايراني و كانادايي كه مدعی است ‌براي پيگيري كارهاي شخصي در ماه فوريه به ايران سفر كرده بود به تيتر يك برخي رسانه‌هاي غربي تبديل شده است. مصاحبه بي‌بي‌سي با خانواده هما هودفر وي را به عنوان يك فرد غير‌سياسي كه براي مسائل شخصي به ايران آمده معرفي مي‌كند و برخي از اين رسانه‌ها اقدام سپاه در دستگيري وي را نوعي تضعيف موضع دولت در رابطه با غرب عنوان كردند. اين در حالي است كه خواهرزاده هودفر به عنوان سخنگوي خانواده او با رسانه‌ها، در مصاحبه با «سي‌بي‌سي نيوز»، به صراحت گفت كه خانم هودفر مي‌خواست در زمان انتخابات (مجلس و خبرگان) «اين امتياز را داشته باشد كه از نزديك تحقيقات انسان‌شناختي خود را انجام دهد». اين بدين معناست كه سفر وی به ايران چندان هم شخصي نبوده است و از پروژه‌هاي گسترده‌اي كه برخي بنيادهاي غربي براي تغيير قوانين و نظام سياسي در ايران برنامه‌ريزي كرده‌اند، حكايت دارد.

شبكه نفوذ در ميان زنان

هودفر از اعضاي مؤسس سازمان «زناني كه تحت قوانين اسلامي زندگي مي‌كنند» ولومل/ولوم Women Living Under Muslim Laws؛ شبكه همبستگي بين‌المللي براي فمنيست‌هاي سراسر دنياي اسلام در سال ۱۹۸۴ است. حضور هودفر در ايران در آستانه انتخابات و در شرايطي كه پروژه‌هايي نظير زنانه شدن مجلس شوراي اسلامي در ايران مرحله به مرحله پيش مي‌رفت، بي‌شك نمي‌توانست يك حضور عادي و براي كارهاي شخصي باشد بلكه وي همانند بسياري از چهره‌هايي كه طي سال‌هاي بعد از انقلاب ساخته شدند و آموزش ديدند بخشي از پروژه نفوذ به شمار مي‌آيد. «توسعه عدالت جنسيتي»، «برابري» و حقوق زنان شعارهاي جذابي است كه سازمان ولوم در لواي آن فعاليت دارد. اين سازمان مدت سه دهه است كه مسئول «شبكه‌سازي» براي فعالان امور زنان و فعالان حقوق زنان در كشورهاي اسلامي است. كارويژه اصلي اين «شبكه بين‌المللي»، جاگير كردن و جا انداختن ارزش‌هاي غربي چون فمنيسم، آزادي‌هاي جنسي و دگرباشي جنسي در ميان زنان مسلمان است. در «شرح اهداف» اين مؤسسه به صراحت آمده هدف اصلي آن «كار كردن با فعالان زن در سرتاسر «جنوب جهاني» (كشورهاي در حال توسعه) براي ايجاد يك رهبري فمنيستي پايدار و (همزمان) تحول يابنده در خاورميانه، آفريقا و آسيا» است و هما هودفر مؤسس و نماينده اين سازمان به ايران آمده است.

زنانه كردن چهره مجلس

رويكرد‌هاي سياسي هودفر را مي‌توان در مقاطع مختلف بررسي كرد. وي در مصاحبه تلويزيوني خود با «داگ سَويج» از «مؤسسه امور بين‌الملل» (IWA) با موضوع «زنان و سياست در ايران»(۲۰۱۰/۱۱/۱۱) به صراحت حضرت امام (ره) را مخالف حقوق سياسي و اجتماعي زنان معرفي مي‌كند و معتقد است كه پيروزي انقلاب اسلامي، هيچ نتيجه‌اي جز عقبگرد در وضعيت اجتماعي و حقوقي زنان نداشت. هما هودفر در كتاب «سياست‌هاي انتخاباتي و سهميه‌بندي جنسيتي» در سال گذشته، پيش از برگزاري انتخابات مجلس در ايران، شيوه‌هاي ورود زنان به رقابت‌هاي انتخاباتي، در جهت كسب كرسي‌هاي بيشتر و «زنانه كردن چهره مجلس» را بررسي و توصيه‌هايي را براي راه‌اندازي كمپين‌هاي اجتماعي و سياسي زنان در كشورهاي در حال توسعه، به ويژه كشورهاي اسلامي ارائه مي‌كند. اين نشان مي‌دهد كه اگرچه طرح‌هايي مانند سهم‌خواهي زنان در مجلس دهم از سوي برخي فعالان سياسي داخلي ارائه مي‌شد اما انگار پشتوانه‌اش در خارج از كشور بوده است.

استحاله زنان مسلمان با فمنيسم اسلامي

فعاليت‌هاي سازمان‌هايي مانند ولوم در ايران و ديگر كشورهاي مسلمان در حال توسعه مانند افغانستان و پاكستان در راستاي رويكرد جديد غرب براي نفوذ و استحاله ارزش‌هاي اسلامي است. در رويكرد جديد غرب به جاي توهين به حجاب و ارزش‌هاي اسلامي سياست استحاله از درون در يك روند خزنده، با كار تشكيلاتي، شبكه‌اي و فرهنگي درازمدت، «محتواي» مسلماني زنان مسلمان به جاي ارزش‌هاي اسلامي و مباني زندگي اسلامي، با محتواي غربي جايگزين مي‌شود. زناني كه در چنين مؤسساتي فعاليت دارند ممكن است حجاب ظاهري خود را هم حفظ ‌كنند اما پروسه نفوذ فرهنگي منجر به شكل‌گيري يك «ذهنيت كاملاً غربي» از مفهوم «زن» و «زنانگي» در ذهن آنها مي‌شود. با همين روند شبكه ولوم و نهادهاي مرتبط با آن، مفهومي به نام «فمنيسم اسلامي» را بنيانگذاري كردند كه به منظور استحاله فرهنگي زنان مسلمان سعي دارد تأويل غربي از حقوق زن را بر ذهن زن مسلمان مسلط سازد.

از اين طريق ضمن سست كردن پايه‌هاي اعتقادي، زمينه براي فشارهاي سياسي بر دولت‌ها - و پيگيري آن از طريق سازمان‌هاي حقوق بشري و حقوق زنان - برای ايجاد تغيير در قوانين مربوطه قابل دستيابي است. قداست‌زدايي از دين و قوانين اسلامي، تأكيد بر تسلط و اختيار زنان بر بدن و جنسيت خود براي برگزيدن تجرد، حفظ برابري جنسيتي و تلاش براي تغيير قوانين اسلامي بر همين مبنا از جمله مواردي است كه در دستور كار اعلام شده از سوي سرويس اطلاعاتي غرب به مركز ولوم بايد رعايت شود. تبليغ و تشويق حضور هرچه بيشتر زنان در عرصه قانونگذاري و تشكيل مجلسي با ۵۰درصد نمايندگان زن نمونه‌اي از برنامه‌هاي اين سازمان در ايران و تلاش براي تغيير قوانين است. به عقيده سازمان‌دهندگان اين شبكه، تا زماني كه زنان وارد عرصه قانونگذاري نشوند، نمي‌توان انتظار تغيير قوانين در راستاي اهداف فمنيستي را داشت.

نفوذي چالش‌برانگيز

ولوم توانسته است در پوشش فعاليت‌هاي علمي - پژوهشي به مراكز داخلي، گروه‌ها و فعالان حوزه زنان در كشور نيز نفوذ پيدا كند. همانند شبكه‌سازي صورت گرفته در حوزه رسانه‌اي كه با حمايت‌هاي خارجي (بنياد هيفوس و وزارت خارجه هلند و شبكه‌هايي نظير بي‌بي‌سي و روزآنلاين) به همراه برخي سفارتخانه‌ها و رسانه‌هاي داخلي انجام شده بود، در حوزه زنان نيز همين شبكه‌سازي با همكاري بنيادهاي مذكور و ارتباط از طريق چهره‌هاي علمي- مدني در داخل كشور نيز اجرا شده است كه سرنخ‌هاي اين شبكه را در برخي از سازمان‌ها و دانشگاه‌ها نيز مي‌توان مشاهده كرد. شادي صدر، ‌هما هودفر و افرادي از اين قبيل چهره‌هايي هستند كه هر از چند گاه براي پيشبرد چنين اهدافي ساخته می‌شوند و با از دست دادن كارايي خود به عنوان مهره‌هاي سوخته كنار گذاشته مي‌شوند. با وجود اين نفوذ چنين جريا‌ن‌هايي در داخل و حتي در بدنه دولت و سازمان‌هاست كه مي‌تواند به شكلي جدي‌تر چالش‌برانگيز باشد.