غفلت زودهنگام روس‌ ها از ايران

روزنامه آرمان - داوود هرميداس باوند: احياي روابط تركيه و روسيه و بهبود روابط آنكارا با رژيم صهيونيستي، پيامدهایي براي ايران دارد كه نمي‌توان از آن غافل شد. چراكه بحران‌هاي داخلي و منطقه‌اي آنكارا و مسكو را بر آن داشت تا بدون در نظر گرفتن مسائل گذشته مصالح ملي را در درجه اولي قرار داده و به سمت بهبودي روابط گام بردارند اما اكنون آنچه مد نظر است پيامدهاي منفي ترميم روابط روسيه و تركيه و رژيم صهيونيستي بر ايران است.

بر اين اساس پس از مساله اوكراين، اشغال كريمه و كمك به جدايي طلبان در شرق اوكراين كه سبب شد اتحاديه اروپا و آمريكا تحريم‌هايي را عليه روسيه اعمال كنند، روسيه در يك انزواي سياسي قرار گرفت اما روسيه با يك ابتكار سياسي و ظرافت هوشمندانه توانست خود را تا حدي از اين انزوا بيرون بياورد. چراكه در آن مقطع روسيه براي اينكه بتواند نسبت به اين تهديدات و انزواي سياسي ناشي از تحريم واكنش نشان دهد استراتژي نگاه به شرق را به صورت سيستماتيك در پيش گرفت. به همين علت وارد قراردادهايي با چين شد، همچنين براي گسترش روابط اقتصادي و تجاري خود با آنكارا ملاقاتي با اردوغان داشت.

سپس با ايران روابطش را افزايش داد و اس۳۰۰ را به ايران منتقل كرد. روسيه براي ورود به يك ديالوگ جديد و داد و ستد با غرب به سرعت وارد مساله سوريه شد و نيروهايش را هم دراين كشور مستقر كرد. در حقيت مساله سوريه سبب شد كه يك تفاهمنامه‌اي با آمريكا ميان لاوروف و كري مبني بر آتش بس نسبي ميان گروه‌هاي ميانه رو و دولت سوريه صورت بگيرد.

روسيه از اين تفاهمنامه حداكثر استفاده بهينه را جهت بهبود روابط با غرب به ويژه آمريكا برد اما در اين ميان حزب اردوغان كه به دلايلي در انتخابات داخلي تركيه شكست خورد، سياست جديدي عليه كردها به ويژه پ. ك. ك در پيش گرفت و پس از آن ساقط كردن هواپيماي روسي از سوي تركيه اتفاق افتاد كه مسكو نسبت به اين اقدام واكنش بسيار سنگيني نشان داد و روابط اقتصادي خود را با آنكارا محدود كرد.

اردوغان پس از اينكه با نافرجامي‌هايي در مسائل داخلي تركيه، خاورميانه و سوريه مواجه شد، عقب گرد وتجديد نظري نسبت به برخي از كشورها انجام داد، زيرا تركيه كه قبل از اين حاضر به عذر خواهي از روسیه نبود خواستار برقراري مجدد روابط با اين کشور شده و درصدد عذرخواهي از آن برآمد. همچنین روابط خود با رژیم صهیونیستی را از سر گرفت. تغيير رويه تركيه در مقابل روسيه و رژيم صهيونيستي بيشتر به خاطر موضع‌گيري‌هاي اتحاديه اروپا و ناتو نسبت به ساقط كردن هواپيماي روسي صورت گرفت كه در پي موضع‌گيري‌هاي اخير اتحاديه اروپا و ناتو از اقدامات اردوغان حمايت نشد و سقوط هواپيماي روسي به وسيله تركيه مورد سرزنش قرار گرفت.

از دیگرسو پوتين نيز قبل از بهبودي روابط روسيه و تركيه توجه اش بيشتر به سمت ايران بود اما اكنون كه با تركيه وارد روابط تازه‌اي به ويژه در عرصه اقتصادي مي‌شود، قراردادهاي قبلي را با اين كشور دوباره از سر مي‌گيرد. تركيه هم كه در طيف ديپلماسي نگاه به شرق روسيه قرار دارد از سويي نيز نتانياهو كه شديدا نسبت به ارسال هواپيماي روسي اس ۳۰۰ به ايران نگران است و بنابراين در پرتو شرايط جديد روسيه سعي مي‌كند براي جلب رضايت آمريكا يا رژيم صهيونسيتي حتي تا حدودي تركيه روابط خود را با ايران تعديل ببخشد.

به وضوح مي‌توان دريافت كه نگاه ابزاري روسيه نسبت به ايران هيچ گاه تغيير نمي‌كند. روسيه نه تنها در شوراي حكام و امنيت از ايران استفاده ابزاري كرد و در مقابل امتيازهايي هم گرفت بلكه حتي به رغم اینکه در ابتداي امر نسبت به مساله عضويت رسمي ايران در شانگهاي اعلام موافقت كرده بود اما بعدا به دليل مخالفت ازبكستان و تاجيكستان تغيير نظر داد.

در حالي كه كاملا روشن است كه اين دو كشور با اشاره روسيه نسبت به عضويت رسمي ايران در شانگهاي مخالفت كردند. روسيه با توجه به سوابق رفتاري منفعت طلبانه اش نسبت به ايران حال طي بهبودي روابطش با غرب، تركيه و رژيم صهيونيستي و آمريكا سياست تعرض را در مقابل تهران در پيش خواهد گرفت اما ايران نبايد آزادي عمل و قدرت مانور سياسي خود را در تمام جهات و عرصه‌ها از دست بدهد.