بازسازی باغ تاریخی کورش

خبرگزاری صبا: پاسارگاد به شکل ۲۵۰۰ سال پیش دوباره سبز می‌شود.

کورش محمدخانی؛ سرپرست هیأت مشترک ایران و فرانسه در پاسارگاد گفت: باستان‌شناسان امیدوارند بتوانند پوشش گیاهی باغ سلطنتی پاسارگاد را از پیش از دوره هخامنشیان تا دوران اسلامی و معاصر بازسازی کنند.


باغ ایرانی پاسارگاد یکی از بخش‌های مجموعه پاسارگاد است که آن را ریشه معماری باغ‌های ایرانی دانسته‌اند.

براساس آنچه در متون تاریخی آمده است، در زمان ساخت این مجموعه، کورش هخامنشی شخصا دستور داده تا باغ پاسارگاد چگونه ایجاد شود و درخت‌ها نیز به چه شکل کاشته شوند. در واقع هندسی‌سازی و ساختار فضایی باغ ایرانی از نگاه کورش اقتباس شده‌ است. همچنین شکوه و تنوع درختان این باغ بی‌نظیر را -که آن را مجموعه‌ای دستچین شده از انواع درختان سراسر ایران به صورت یکجا در باغ پاسارگاد دانسته‌اند- مورخان خارجی ستوده‌اند و به آن لقب مادر‌باغ‌های ایرانی داده‌اند.

تنها بخش کوچکی از پاسارگاد محافظت می‌شود

کورش محمدخانی در نشست تخصصی زمین باستان‌شناسی و دیرین اقلیم‌شناسی که به همت پژوهشکده باستان‌شناسی در محل این پژوهشگاه برگزار شد، عنوان کرد: زمین باستان‌شناسی یا مطالعات فرا‌رشته‌ای علوم زمین، مطالعاتی در مرز بین باستان‌شناسی و علوم زمین است.

وی مطالعات زمین باستان‌شناسی را یکسری مطالعات میان‌رشته‌ای دانست که از چندین رشته مختلف تشکیل شده و در مقیاس‌های متفاوت از میکرو تا مقیاس‌های بزرگ انجام می‌گیرد.

این باستان‌شناس با بیان این‌که مطالعات چشم‌انداز باستان‌شناسی با محیط زیست طبیعی در اطراف هر محوطه باستانی ارتباط تنگاتنگ دارد اظهار داشت: مطالعات چشم‌انداز باستان‌شناسی در یک محوطه، کاملا به فعالیت‌های انسانی و تغییرات طبیعی که در آن محوطه در طول زمان رخ می‌دهد وابسته است.

به گفته محمدخانی، کاراکترهای زمین باستان‌شناسی بیشتر وابسته به تعاملاتی است که بین انسان و طبیعت در طول زمان شکل گرفته است.

او با اشاره به وسعت ۶ کیلومتر مربعی محوطه پاسارگاد که تنها ۱۶۰ هکتار از آن فنس‌کشی شده و محافظت می‌شود تصریح کرد: محوطه میراث جهانی پاسارگاد و دشت مرغاب از اهمیت بسیار زیادی در مطالعات زمین باستان‌شناسی برخوردار است، به گونه‌ای که پرسش‌های فراوانی برای پژوهشگران در مورد جای جای آن مطرح است.

مطالعه تا ۴۵۰۰ سال گذشته

محمدخانی با اشاره به مطالعات صورت گرفته در این محوطه باستانی گفت: پروژه‌هایی برای درک رابطه بین محوطه هخامنشی پاسارگاد با سایر محوطه‌ها در دشت پاسارگاد تا امروز در حال انجام است.

این باستان‌شناس، مدیریت آب یا مطالعات سیستم‌های هیدرولوژی منطقه، لند‌فرم (شکل طبیعی منطقه در گذشته) و مطالعه تاریخچه پوشش گیاهی در دشت پاسارگاد را از پروژه‌هایی اعلام کرد که در حال انجام است.

وی ادامه داد: به‌منظور انجام تحقیقات در زمینه آب در دوره هخامنشیان، فعالیت‌های متفاوتی از جمله نقشه‌برداری‌های دقیق برای اطلاع از شبکه آبرسانی قدیم و به دست آوردن سرچشمه‌ها و منابع تغذیه آب در آن دوره انجام می‌گیرد.

او مطالعه سدها، بندها و ژئومورفولوژی (دانش شناسایی اشکال ناهمواری‌های زمین) دشت پاسارگاد را مهم‌ترین پژوهشی دانست که در این حوزه در حال انجام است و گفت: مطالعات دینامیک(پویایی) رودخانه‌ها برای فهم بهتر این بند و سدهاست.

محمدخانی افزود: نقشه‌برداری جزیی می‌تواند جزییات عوارض روی سطح را تعیین کند که این کار بر روی ۵۰ هکتار از محوطه پاسارگاد صورت گرفت و ساختارهای مهمی تشخیص داده شد.

استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی، مطالعه پوشش گیاهی یکی از مهم‌ترین باغ‌های سلطنتی دنیا؛ یعنی پاسارگاد را از دیگر فعالیت‌های هیات ایران و فرانسه در پاسارگاد اعلام کرد.

وی با اشاره به مطالعاتی که مرتضی جمالی؛ عضو مرکز پژوهش‌های علمی فرانسه بر روی دریاچه مهارلو انجام داده است و نتایج بسیار جالب توجه آن تصریح کرد: در این پژوهش، ۴۵۰۰ سال گذشته مطالعه شد که بر اساس نمودار ارائه شده می‌توان بازسازی پوشش گیاهی را در دوران هخامنشی در دریاچه مهارلو از نظر نوع گرده‌هایی که داشته‌اند مشاهده کنیم.

محمدخانی گفت: به همین منظور امسال مغزی‌هایی به دو حالت دستی و سنداژ (گمانه زنی) در چهار نقطه استخر آب، محوطه بعد از آن، باغ سلطنتی و بستر رودخانه محوطه باستانی پاسارگاد تهیه شد که هفته آینده برای آزمایش به فرانسه فرستاده می‌شود.

وی تصریح کرد: با اعلام نتایج می‌توانیم در مقیاس محوطه، تغییرات پوشش گیاهی باغ سلطنتی پاسارگاد را ازقبل از دوره هخامنشیان تا دوران اسلامی و معاصر بازسازی کنیم.

آنچه کارشناسان فرانسوی گفتند

زمین‌شناس و استاد دانشگاه تور فرانسه نیز در ادامه این نشست در خصوص رویکرد زمین باستان‌شناسی در محیط آبرفتی و بازسازی چشم‌اندازهای باستانی توسط خصوصیات ژئومورفولوژیکی و دیرین اقلیم‌شناسی منطقه، مطالبی را مطرح ساخت.

ژآن باتیست‌ریگو همچنین درمورد خصوصیات ژئومورفولوژیک که باید در محوطه‌های باستانی مورد اندازه‌گیری قرار گیرد، پیشنهاداتی ارائه کرد.

سباستین گندت؛ باستان‌شناس و عضو مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه، دانشگاه لیون ۲ و سرپرست فرانسوی هیات مشترک ایران-فرانسه دیگر سخنران این نشست نیز به بیان مطالبی درباره رابطه ژئوفیزیک و زمین باستان‌شناسی پرداخت.

وی با ارائه مثال‌هایی از روش‌های مختلف ژئوفیزیک و کاربرد آنها در محوطه‌های باستانی، رابطه این بررسی‌ها با مطالعات زمین باستان‌شناسی و چشم‌انداز باستانی و نحوه استفاده از این داده‌ها را در مطالعات ژئومورفولوژی و زمین باستان‌شناسی توضیح داد.

دیگر سخنران این نشست پروفسور رومینک دوما؛ متخصص هیدرولوژی و استاد دانشگاه لیون ۳ بود که در رابطه با هیدرولوژی و باستان‌شناسی مطالبی را بیان کرد.

وی در مورد مسائل آب‌شناسی و خصوصیاتی که در مورد اندازه‌گیری واقع می‌شود توضیحاتی ارائه داد.

به گفته پروفسور رومینک دوما، مطالعه وضعیت سیستم آب‌رسانی امروزی رهنمونی برای پی بردن به وضعیت مدیریت سیستم آب‌رسانی در دنیای باستان‌شناسی خواهد بود.