درخواست ایجاد کانال مستقیم ایران و آمریکا

روزنامه دنیای اقتصاد: در آستانه ۲۳ تیر ماه و سالگرد تصویب برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) ۷۵ نفر از سیاستمداران، دیپلمات‌ها، فرماندهان نظامی و دانشگاهیان آمریکا از رئیس‌جمهوری این کشور خواستند تا روابط نزدیک‌تری با ایران برقرار کند.

توافق جامع و نهایی هسته‌ای وین با عنوان شناخته شده و رسمی برنامه جامع اقدام مشترک یا برجام، به دنبال تفاهم هسته‌ای لوزان، در سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۳۹۴ (۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵) در وین اتریش بین ایران، اتحادیه اروپا و گروه ۱+۵ (شامل چین، فرانسه، روسیه، پادشاهی متحد بریتانیا، ایالات‌متحده آمریکا و آلمان) منعقد شد.

اکنون با گذشت یک سال از امضای این توافق، شماری از مسوولان سابق و نخبگان سیاسی و نظامی آمریکایی در نامه‌ای، طرح سه ماده‌‌ای را مشخص کرده‌اند که به گفته آنها «ساختاری نهادینه‌ شده» برای ارتباط مستمر بین آمریکا و ایران را فراهم می‌آورد.

این افراد در نامه‌‌ای به «باراک اوباما» رئیس‌جمهور آمریکا خواستار روابط نزدیک‌تر بین آمریکا و جمهوری اسلامی ایران شده‌اند. در این نامه‌ که نسخه‌ای از آن در اختیار «پولتیکو» قرار گرفته، بیش از ۷۵ شخصیت رده بالا بار دیگر این توافق را «مورد تحسین و تمجید» قرار دادند و از رئیس‌جمهور کشورشان خواستند روابط با ایران را «تقویت» کند. «

تام داسچل»، «مارک اودال»، «کارل لوین»، «برنت جانستون» و «نانسی کاسبام» سناتورهای اسبق آمریکایی و «لی همیلتون» عضو اسبق مجلس نمایندگان جزو امضاکنندگان این نامه هستند. «مریل مک ‌پیک»، رئیس اسبق ستاد مشترک نیروی هوایی ارتش آمریکا و «لئون کوپر» برنده جایزه نوبل و «بارتون ریچر» هم این نامه را امضا کرده‌اند.

افزایش شانس همکاری

از سوی دیگر در این نامه آمده است: «آمریکا باید سیاست‌‌هایی اتخاذ کند که شانس همکاری با ایران را افزایش، درگیری‌‌ها را کاهش دهد و بر اقدامات ایران در منطقه تاثیرگذار باشد. ما اذعان می‌‌کنیم که فرصت‌ها برای آزمودن تمایل ایران برای همکاری مستقیم با آمریکا به دلیل ابهام‌های سیاسی موجود در هر دو کشور در سال پیش رو محدود خواهد بود، اما تعامل باید هدف بلندمدت دولت آمریکا باشد.»

این نامه بخشی از بحث‌ها و فعالیت‌هایی است که انتظار می‌رود این هفته در سالگرد امضای برجام بین ایران و ۱+۵ مورد مذاکره قرار گیرد. نگارندگان این نامه، طرح سه ماده‌‌ای را پیشنهاد کرده‌اند که به گفته آنها «ساختاری نهادینه‌ شده» برای ارتباط مستمر بین آمریکا و ایران را فراهم می‌آورد. «ایجاد ظرفیت ارتباط اضطراری» بین دولت‌‌های دو کشور برای جلوگیری از سوء تفاهم‌ها و تشدید تنش‌‌ها و همچنین «ایجاد یک کانال دوجانبه مستقیم و دائمی» بین وزارت خزانه‌‌داری آمریکا و بانک مرکزی ایران، جزو پیشنهادهای مطرح ‌شده از سوی این شخصیت‌ها است.

ایجاد کانال دیپلماتیک در سطح معاونت

در این نامه، درخواست از سرگیری روابط دیپلماتیک مطرح نشده اما از اوباما خواسته شده با ایجاد «یک کانال دیپلماتیک در سطح معاونت» زمینه‌‌های ارتباط با ایران بدون نیاز به ارتباط شخصی وزرای خارجه دو کشور در دولت بعدی آمریکا فراهم شود. البته حتی اگر چنین کانالی ایجاد شود، تضمینی وجود ندارد که رئیس‌جمهور بعدی تمایلی داشته باشد از آن استفاده کند. «دونالد ترامپ» نامزد جمهوری خواهان در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا صراحتا با توافق هسته‌ای ایران مخالفت و تهدید کرده در صورت انتخابش، برجام را پاره خواهد کرد؛ اقدامی که حتی برخی از جمهوری خواهان معتقدند متحدان ایران در ۱+۵ را آزرده‌خاطر خواهد کرد.

اما اکنون نگارندگان این نامه می‌گویند این اقدام منافع آمریکا در خاورمیانه را به خطر خواهد انداخت و به درگیری آمریکا در منطقه منتهی خواهد شد. این نامه به چالش‌های موجود در صورت عدم تعامل با ایران درخصوص مسائل غیرهسته‌ای اذعان دارد و از رئیس‌جمهور می‌خواهد با اطمینان دادن به متحدانش (اعراب و اسرائیل) درخصوص عمل به تعهداتش، روابط با ایران را گرم‌تر کند. در نهایت، نگارندگان این نامه استدلال می‌کنند که به نفع آمریکا است که درخصوص مسائلی که دو کشور در آن منافع مشترک دارند، با ایران همکاری نزدیک‌تری داشته باشد.

این نامه به‌رغم تاریخ چند دهه‌ای خصومت بین ایران و آمریکا، اوباما را مورد ستایش قرار می‌دهد و به وی یادآوری می‌کند که دیپلماسی به پیشرفت منتهی می‌شود. آنها مستقیما خطاب به اوباما می‌گویند: «شما نشان دادید که دیپلماسی سخت و فشرده می‌تواند از منافع امنیت ملی آمریکا محافظت کند. در همین راستا، آمریکا به تعامل بیشتر و نه کمتر، با ایران نیاز دارد.»