موافقت با یک فوریت ایجاد ۷ منطقه آزاد

روزنامه آرمان - فریبا نهاوندی: در حالی روز گذشته نمایندگان مجلس با یک فوریت لایحه دولت برای ایجاد هفت منطقه آزاد تجاری، صنعتی و ۱۲ منطقه ویژه اقتصادی در کشور، موافقت کردند که به نظر می‌رسد اکنون بیش از هر زمان دیگری افزایش صادرات غیر نفتی برای ایران اهمیت پیدا کرده است.

مناطق آزاد عمدتا در کشور‌هایی که به اقتصاد جهانی نپیوسته‌اند و همچنان برای واردات و صادرات نظام سنتی تعرفه‌گذاری را مورد استفاده قرار می‌دهند کاربرد دارد. ایجاد مناطق آزاد در ایران از حدود سه دهه پیش مورد توجه قرار گرفت. دولت سعی می‌کند از این مناطق به عنوان گریزگاهی برای نجات از اقتصاد بسته استفاده کرده و به این ترتیب صادرات غیر نفتی خود را افزایش دهد.

در سال‌های پایانی دهه ۶۰ بود که درآمد‌های نفتی کشور به شدت کاهش یافت. بر این اساس در برنامه توسعه، ایجاد مناطق آزاد و بهره گیری از آنها مورد توجه قرار گرفت و بر این اساس بود که در طول حدود سه دهه، هفت منطقه آزاد کیش، قشم، چابهار، ارس، انزلی، اروند و ماکو ایجاد شدند.

کاهش درآمد‌های نفتی و توسعه مناطق آزاد

کاهش درآمد‌های نفتی شاید عمده‌ترین مشکل دولت یازدهم بوده است. برخی برآورد‌ها نشان می دهد درآمد‌های نفتی در این دولت تا حد یک چهارم درآمد نفتی دولت قبل کاهش یافته است. این کاهش درآمد بی سابقه که دولت را با مشکلات عدیده‌ای برای تامین اعتبارات مواجه ساخته است، از طرفی به کاهش بی سابقه قیمت نفت و از طرف دیگر به کاهش صادرات نفت ایران به واسطه تحریم‌ها باز می گردد. در ایران همواره وقتی دولت‌ها با کاهش درآمد‌های نفتی مواجه می‌شوند به فکر کسب درآمد از راه‌های دیگر می‌افتند.

در دولت یازدهم نیز برای جبران کاهش درآمد‌های نفتی افزایش درآمد‌های مالیاتی مورد توجه قرار گرفته است. از طرف دیگر، همواره در کشور‌های نفتی افزایش صادرات غیر نفتی و خلاصی از بند تولید و فروش نفت مورد توجه بوده است. بر اساس آخرین آمار‌ها تراز تجاری ایران در حوزه صادرات غیر نفتی مثبت شده است. با وجود این، این مثبت شدن به مدد فروش محصولات پتروشیمی اتفاق افتاده است.

مسئولان در نظر دارند از ظرفیت‌های دیگر کشور برای تولید و صادرات بهره بجویند و در این زمینه مناطق آزاد برای ایران که به سازمان تجارت جهانی نپیوسته از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. روز گذشته دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی - صنعتی فلسفه وجودی هفت منطقه آزاد تجاری- صنعتی را ارتباط با همسایگان دانست و گفت: همسایگان بهترین بازار اقتصادی و تقویت روابط دوجانبه هستند. به گزارش ایرنا، اکبر ترکان در جلسه علنی روز چهارشنبه مجلس در دفاع از لایحه ایجاد هفت منطقه آزاد تجاری- صنعتی و ۱۲ منطقه ویژه اقتصادی افزود: پیگیری وضعیت برخی از مناطق آزاد جدید که هر کدام طی سفرهای مختلف رئیس جمهوری بررسی شده، در قالب لایحه در مجلس قبل مطرح شد.

او ادامه داد: نزدیک به دو سال و نیم از پیشنهاد لایحه برخی مناطق مانند منطقه آزاد جاسک می گذرد لذا درخواست داشتیم به جای بررسی مجزا، زمانی که لوایح مورد بررسی قرار می گیرد، دوفوریت لوایح مطرح شود تا زمان زیادی را در مسیر بررسی از دست ندهیم. دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی اضافه کرد: انتظار می رود بتوانیم در برنامه های اجرایی قبل از هدر دادن زمان، این لوایح را بررسی کنیم. به همین دلیل درخواست دو فوریت شد تا عقب ماندگی دوره گذشته جبران شود. ترکان تصریح کرد: این هفت منطقه که لایحه آن تقدیم شده هر کدام یک فلسفه دارند که فلسفه وجود آن ارتباط با همسایگان است.

او با بیان اینکه همسایگان بهترین بازار برای روابط دوجانبه اقتصادی هستند، تاکید کرد: مناطق آزاد جدید که لایحه آنها تقدیم شده همه در مناطق مرزی هستند و جهت افزایش ارتباط با همسایگان هر یک از این مناطق ماموریتی دارند. دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی توضیح داد: در رابطه با همسایه غربی عراق، منطقه آزاد اروند را داریم که با عراق جنوبی نیز در تعامل و داد و ستد تجاری است. همچنین صادرات کشور ما از طریق منطقه آزاد اروند به عراق سال گذشته یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار بوده است.

ترکان با اشاره به اینکه دو منطقه دیگر در این هفت منطقه پیشنهادی نیز ماموریت توسعه روابط را دارند که شامل مهران با عراق مرکزی و مریوان با اقلیم کردستان می‌شوند، تصریح کرد: البته می دانم مناطق مستعد دیگری در رابطه با عراق وجود دارند که باید در زمان خود مورد بررسی قرار بگیرند. او به دیگر مناطق آزاد پیشنهادی اشاره کرد و گفت: اینچه برون یکی از این مناطق است که ظرفیت بالایی جهت همکاری معدنی با قزاقستان از طریق راه آهن سراسری در شرق دریای خزر دارد و می تواند به یک منطقه متالورژی برای توسعه صنعت در استان گلستان تبدیل شود. دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی افزود: منطقه آزاد جاسک قرار است به غیر از خارک به عنوان منطقه دوم صادرات نفت خام کشور معرفی شود.

ایجاد ۷ منطقه آزاد جدید

روز گذشته، نمایندگان مجلس با یک فوریت لایحه دولت برای ایجاد ۷ منطقه آزاد تجاری، صنعتی و ۱۲ منطقه ویژه اقتصادی در کشور، موافقت کردند. در صورت تصویب نهایی این لایحه، به دولت اجازه داده می شود در استان‌های گلستان (اینچه برون)، ایلام (مهران)، اردبیل (اردبیل)، سیستان و بلوچستان (سیستان)، کردستان (بانه- مریوان)، هرمزگان (جاسک)، بوشهر (بوشهر) منطقه آزاد تجاری، صنعتی را در محدوده هایی که به تصویب هیات وزیران می رسد ایجاد کند. همچنین در استان های فارس (فسا)، یزد (ابرکوه و میبد)، زنجان (زنجان)، کهگیلویه و بویراحمد (گچساران)، آذربایجان غربی (سرو- ارومیه)، خراسان رضوی، (خواف و قوچان)، لرستان (خرم آباد)، قزوین(تاکستان) و اصفهان (شاهین شهر) منطقه ویژه اقتصادی و در استان البرز (ساوجبلاغ) منطقه ویژه اقتصادی دارویی ایجاد می‌شود.