تکرار کابوس تاخیر در پرواز

روزنامه آرمان - حسین حلاج: در پایان هفته گذشته دو تاخیر طولانی مدت در پرواز‌ شرکت‌های هواپیمایی‌ ایران که یکی در تهران و دیگری در مسکو اتفاق افتاد، بار دیگر مساله تاخیر در حمل و نقل هوایی ایران را به سر تیتر اخبار رسانه‌ها تبدیل کرد و این سوال برای چندمین بار تکرار می‌شود که چه زمانی ناوگان هوایی ایران از این نظر به استاندارد‌های جهانی نزدیک می‌شود؟

دلایل یک تاخیر

تاخیر در پرواز هواپیما موردی است که هر از چندگاهی در فرودگاه‌های مختلف کشور رخ می دهد. هر چند در چنین مواردی، مسافران با سرگردانی مواجه می‌شوند، اما این نکته را نیز باید در نظر گرفت که برخی از این تاخیرها به دلیل رعایت مسائل ایمنی و امنیتی است که در نهایت کادر پروازی ناگزیر از آن هستند. با وجود این، عدم پاسخگویی مسئولان پرواز در فرودگاه های کشور و نیز عدم جبران خسارات وارد آمده به مسافران، از جمله مسائلی است که این موضوع را بغرنج می کند. معمولا هواپیماها به چند دلیل دچار تاخیر می شوند.

اول آنکه شرایط آب و هوا برای پرواز مناسب نباشد. دوم آنکه هواپیما نیاز به سوختگیری داشته باشد. سومین دلیل تاخیر مربوط به مدیریت شرکت های هواپیمایی می شود. چهارمین مورد مربوط به نیاز هواپیما به تعمیرات است و در نهایت موارد امنیتی پنجمین دلیل تاخیر برخی پروازها هستند. بنا بر گزارش خبرآنلاین خرداد امسال، شركت هاي هواپيمايي ايراني پنج هزار و ۶۶۶ پرواز را انجام داده اند كه از اين تعداد، دوهزار و ۲۲۵ پرواز با تاخير انجام شده و به این ترتیب حدود ۴۰ درصد تاخیر را نشان می دهد.

این گزارش می افزاید:« شركت های ايران ايرتور، ايران اير و هواپيمايي اترك بیشترین زمان تاخیر و شرکت های آسمان، ايران اير و آتا بيشترين تعداد تاخير را داشته اند.» در این رابطه ایرنا آبان سال گذشته در گزارشی عنوان کرد:« در شهریور۹۴ از مجموع چهار هزار و ۸۸۴ پرواز از فرودگاه مهرآباد، حدود دو هزار و ۲۲۷ پرواز با تاخیر انجام شده است.» این مطلب به این معناست که حدود نیمی از پروازهای این فرودگاه تاخیر در پرواز داشته اند. البته این آمار سایر فرودگاه های کشور را که چنین معضلاتی دارند، در بر نمی گیرد.

هواپیماهای زمینگیر

زمانی که یک هواپیما به هر دلیل امکان پرواز پیدا نمی کند، هواپیماهای جایگزین بلافاصله روی باند پرواز آمده و کار حمل مسافران را انجام می‌دهند. به همین دلیل این اتفاق در فرودگاه های ایران اساسا رخ نمی دهد و دلیل اصلی و تاسف انگیز آن هم این است که ناوگان هواپیمایی کشور آن‌چنان با کمبود هواپیما دست به گریبان است که حتی هواپیماهای آماده به پرواز در آن نیز بسیار معدود است، چه برسد به آنکه همواره بتواند یک هواپیمای یدک در هر پرواز پیش بینی بکند.

به گفته وزیر راه و شهرسازی بیش از نیمی از هواپیماهای مسافربری ایران عملا از رده خارج هستند. خرداد امسال پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی از قول عباس آخوندی نوشت:« درحال حاضر ۲۶۶ هواپیما در کل ناوگان هوایی داریم که از این تعداد ۱۱۰ فروند آن غیرفعال است، بنابراین تنها ۱۵۶ فروند هواپیمای فعال با میانگین عمر ۲۳ سال داریم.» این در حالی است که عمر نهایی یک هواپیمای مسافربری نمی تواند بیش از ۲۴ سال باشد؛ به عبارت دیگر تمام هواپیماهای مسافربری کنونی، یک سال دیگر به طور کامل از رده استانداردهای پرواز خارج می‌شوند.

این موضوع نشان می دهد که بسیاری از تاخیرات ایجاد شده در فرودگاه های کشور اساسا به دلیل کهنگی هواپیماها و فرسودگی ناوگان هوایی کشور رخ داده است. به همین دلیل است که اهمیت خریدهای جدید در ناوگان هوایی، برجسته می شود. فارغ از این موضوع، فرودگاه های کشور نیز به لحاظ زیرساخت ها و همچنین به لحاظ شیوه و راهبرد مدیریت به تحول نیاز دارند، چرا که مشکلات فرودگاهی خود از جمله عوامل ایجاد تاخیر در پرواز هواپیماها هستند.

نقص فنی در تهران و مسکو

با وجود تلاش های زیادی که به منظور کاهش تاخیر در مسافرت های هوایی صورت گرفته است و به رغم کاهش ۱۰ درصدی این تاخیرها نسبت به سال گذشته، اما همچنان شاهد تاخیرهای چند ساعته در پرواز شرکت‌های هواپیمایی هستیم. روز پنجشنبه یکی از منابع خبری از تاخیر پرواز تهران - لندن شرکت ایران ایر به مدت هشت ساعت خبر داد و نوشت:« پرواز ایران ایر به مقصد لندن به شماره پرواز ۷۱۱ که قرار بود ساعت هشت و ۵۵ دقیقه صبح انجام شود با تاخیر بی سابقه‌ای رو‌به‌رو شده است.» این گزارش می‌افزاید:«ساعت هفت صبح اعلام شد که این پرواز تا ساعت ۱۵ و ۳۰ دقیقه تاخیر دارد، اما دوباره ساعت ۱۲ ظهر به مسافران اعلام کردند که احتمالا ساعت ۱۷ و ۳۰ این پرواز انجام می گیرد.»

به گفته یکی از مسافران این پرواز، نقص فنی عامل تاخیر این پرواز بوده است. در همین حال، منابع خبری روز پنجشنبه از لغو شدن یک پرواز به مقصد تهران در فرودگاه « ونوکوو» مسکو خبر دادند و نوشتند:« بروز نقص فنی در موتور هواپیمای ایرباس ۳۲۰ ماهان ایر هنگام آغاز پرواز شماره W۵- ۰۷۸ برگشت از مسکو، این هواپیما را مجبور به فرود کرد.» در این میان ضعف مدیریت و عدم امکانات رفاهی در فرودگاه مذکور باعث سرگردانی و دلخوری ۳۰۰ مسافر ایرانی این پرواز شد.

ایرنا در گزارشی نوشت:« با توجه به عبور مسافران از گذرگاه های کنترل مرزی و همچنین ثبت مهر خروج، امکان ارائه خدمات استراحتی مطلوب فراهم نشد و اعتراض های مختلف مسافران را در پی داشت.» در همین حال ماشاءا... عسگری همت، مدیر منطقه ای هواپیمایی ماهان در این زمینه گفت: تمامی اقدامات ممکن برای اینکه مسافران در راه مانده زودتر به ایران بازگردند، انجام شده است.