تلگرام سیستم درمان را متحول می‌کند؟

روزنامه فرهیختگان: بیمار روی تخت ‌آی سی یو بیمارستان خوابیده است و پرستار با گوشی موبایلش از جواب رادیولوژی و ‌ام آر ‌آی و سی تی اسکن عکس می‌گیرد و با تلگرام برای متخصص مربوطه می‌فرستد و منتظر می‌ماند تا تیک پیام ارسالی‌اش، دیده شود و پزشک دستوری برای درمان بیمار صادر کند؛ دستوری که بسته به کیفیت عکس ارسالی یا حتی سرعت و قطعی اینترنت می‌تواند در فرآیند درمان تغییر ایجاد کند. پرستار یا رزیدنت البته گاهی هم تصویر خود بیمار را برای پزشک متخصص ارسال می‌کنند تا پزشک از طریق عکس تلگرامی در جریان وضعیت جسمانی بیمار قرار گیرد.

استفاده از شبکه‌های اجتماعی در بسیاری از کارهای روزانه مرسوم شده و حالا چند وقتی می‌شود که در حوزه پزشکی هم جایی برای خود باز کرده است. گرچه برخی استفاده از این امکان را در تسریع و البته تسهیل درمان موثر می‌دانند، اما معتقدند در برخی موارد، حضور پزشک بر بالین بیمار را، حتی از گذشته کمرنگ‌تر کرده است.

مردی که همسرش را در بیمارستان خصوصی در شمال غرب تهران برای عمل دیسک کمر بستری کرده است، ادعا می‌کند: «به هر طریقی مریض و اطرافیان را فریب می‌دهند و عنوان می‌کنند که عمل آسان است و بیمار پس از عمل می‌تواند راه برود و بعد از یک هفته حتی می‌تواند کوهنوردی کند. اما بعد از عمل که بیمار دچار مشکل می‌شود، حتی جراح بالای سر مریض حاضر نمی‌شود تا دسته گلی را که به آب داده تماشا کند و از راه دور و با تلگرام مساله را دست و پا شکسته دنبال می‌کند.»

پرستار اما در جواب این اعتراض‌ها می‌گوید: «دکتر در جریان پرونده شما‌ست. ما آزمایش‌ها و عکس‌ها را برای ایشان ارسال کرده‌ایم و اگر مشکل اورژانسی داشتید، حتما ایشان می‌آمدند.» حرف‌های او در حالی گفته می‌شود که بیماران زیادی در بخش اورژانس منتظر هستند تا پزشک متخصص بیمارشان را ملاقات کند و در جریان مشکل‌شان قرار گیرد.
علی زارعی، پزشک بخش اورژانس یکی از بیمارستان‌های تهران درخصوص استفاده از روش‌های جدید در معاینه بیماران معتقد است: «قبلا بعضی‌ها تلفنی مشاوره می‌دادند، نتایج آزمایش‌ها را فکس می‌کردند و براساس آن پروسه درمان آغاز می‌شد. اما الان هم از پیام‌رسان‌های جدید استفاده می‌شود که اتفاقا سرعت بیشتری دارد و دسترسی به آن آسان‌تر است.»

او با بیان اینکه گاهی مریض در ساعتی به بیمارستان مراجعه می‌کند که ساعت کاری پزشک نیست و حال مریض هم خیلی بد است، می‌گوید: «پزشک از این طریق می‌تواند وضعیت بیمار را همان نیمه شب دنبال کند، به جای اینکه آن را به صبح فردا موکول کند. این روش معاینه برای پزشک سود مالی ندارد، یعنی بیمارستان بابت آن به پزشک پولی نمی‌دهد و در بیمارستان خصوصی هم چیزی از بیمار اخذ نمی‌شود؛ یعنی به نوعی از جهت مالی نیز به نفع بیمار است.»

با این حال به اعتقاد بسیاری از جمله خود بیماران، این شکل ویزیت می‌تواند احتمال خطاهای پزشکی را بالا ببرد یا حداقل احساس درمان شدن را در بیمار از بین می‌برد.

شکایتی نداشته‌ایم

ایرج خسرونیا، رئیس هیات بدوی نظام پزشکی و معاون نظارت سازمان نظام پزشکی تهران و
رئیس جامعه متخصصان بیماری‌های داخلی ایران با بیان اینکه در این مورد تاکنون شکایتی در تهران نداشته‌ایم، به می‌گوید: «خیلی اوقات خود مریض‌ها در زمینه‌ استفاده از تلگرام برای دیدن جواب آزمایش و.‌.. استقبال می‌کنند چون از بعد هزینه و مسافت به نفع آنهاست. بیماری که در بیمارستان بستری می‌شود، باید حتما در نوبت اول به صورت بالینی ویزیت و تشخیص‌های اولیه داده شود.

اما‌ در نوبت‌های بعد جواب آزمایش یا گزارش تصویربرداری‌ها می‌تواند از دور به پزشک ارسال شود. البته اگر این گزارش‌ها با تشخیص اولیه پزشک سازگاری نداشت، پزشک موظف است دوباره برای معاینه بالینی اقدام کند.» به هرصورت پیشرفت شبکه‌های اجتماعی و وسایل ارتباطی‌جمعی تاثیرات زیادی بر زندگی انسان‌ها خواهد گذاشت و قاعدتا روابط پزشک وبیمار نیز از این قاعده مستثنی نخواهد شد.

در این تغییر محتوم به نظر می‌رسد که باید جوانب اخلاقی و حرفه‌ای این روند به صورت ویژه مورد توجه قرار گرفته شود تا در آینده شاهد خسارات جبران‌ناپذیر دراین‌باره نباشیم.