چرا توافق هسته ای را تحریم کردند؟

صادق زیبا کلام در روزنامه فرهیختگان نوشت: سعید جلیلی، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی و مذاکره‌کننده ارشد ایران در دولت دهم در نشست سالانه دفتر تحکیم وحدت بار دیگر انتقاداتی را نسبت به مذاکرات هسته‌ای و برجام مطرح کرد. در بخشی از سخنرانی جلیلی او به دوران مذاکرات تیم هسته‌ای ایران تحت مدیریت شورای عالی امنیت ملی اشاره کرد و گفت که در این دوران ۱+۵ گام به گام نسبت به مواضع ایران عقب‌نشینی می‌کرد.

در صورتی که در آن دوره تیم مذاکره‌کننده با مسئولیت وزارت امور خارجه امتیازات فراوانی را به طرف مقابل واگذار کرد. از سوی دیگر در آمریکا تندروهای جمهوری‌خواه در کنگره همین موضوع را مطرح می‌کنند که ایران هیچ‌امتیازی به طرف مقابل نداده و دولت اوباما در برابر این کشور عقب‌نشینی کرده است. صهیونیست‌ها و سعودی‌ها نیز هم‌نوا با یکدیگر نسبت به توافق هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی عصبانی هستند.

در مورد اظهارات جلیلی کاش ایشان مصادیق عقب‌نشینی ۱+۵ در دوران مسئولیت‌ خودشان را ذکر می‌کرد. جلیلی حدود ۶ سال سکاندار مذاکرات ایران و غربی‌ها بود. کاش به‌عنوان شاهد مثال چند مورد از این عقب‌نشینی‌ها را توضیح می‌داد.

نکته مهم دیگر اینکه اگر عقب‌نشینی‌ها همان‌طور که ایشان و سایر اصولگرایان مطرح می‌کنند همه از ناحیه جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته، چرا اسرائیل، جمهوری‌خواهان و تندروهای آمریکایی و کشورهایی مانند سعودی تا این اندازه با برجام مخالف هستند. اگر جلیلی در این رابطه درست می‌گفت (که به اعتقاد من چنین نیست) دلیلی برای این همه مخالفت وجود نداشت.

برجام یک مصالحه است. در هر مصالحه‌ای هر دو طرف امتیازاتی را واگذار می‌کنند تا امتیازاتی را به دست بیاورند. عقب‌نشینی برای هر دو طرف وجود دارد و این ذات توافق است. اگر همه عقب‌نشینی‌ها برای ایران بود که دلیلی برای این همه مخالفت وجود نداشت.متاسفانه مسئول سابق مذاکرات، صادقانه صحبت نمی‌کند و توافق هسته‌ای و مسیر دستیابی به آن را تحریف می‌کند. این تحریف در دو بخش مذاکرات دوره ایشان و دوره جدید صورت گرفته است.

در بخش دیگر مذاکره‌کننده پیشین ایران دولت را متهم می‌کند که از شعار اولیه خود یعنی چرخش سانتریفیوژها با چرخش چرخ زندگی مردم باید همزمان باشد، کوتاه آمده و سودمندی برجام را در کم شدن سایه جنگ از سر کشور می‌بیند.

ایشان نمی‌خواهد بپذیرد که ریشه رکود اقتصادی، مفاسد و فیش‌های حقوقی نجومی همه در اقتصاد ناکارآمد دولتی است. فعالیت‌های هسته‌ای جدا از اینکه هزینه‌های زیادی را بر کشور تحمیل کردند، تحریم‌ها هم به طور غیرمستقیم هزینه‌های گزافی را ایجاد کرده بودند. حالا در دوران جدید هزینه تحریم‌ها کاهش پیدا کرده و در برخی موارد از بین رفته است و امیدوارم هزینه‌های هسته‌ای نیز کاهش پیدا کرده باشد.

ریشه مشکلات و معضلات اقتصاد ما یعنی دولتی بودن و فقدان قانون، همچنان موجود است. قانون و امنیت کافی برای سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی همچنان ناموجود است. سرمایه‌گذاران خارجی همچنان برای حضور در ایران مردد هستند و ریشه این دست مسائل در زمینه‌های اقتصادی داخلی است و ربطی به برجام ندارد.

حاکمیت قانون در بخش‌های اقتصادی ایران کمرنگ است و امنیت کافی برای سرمایه‌گذاران خارجی مهیا نیست. ثبات و امنیت اجتماعی کمرنگ است و با یک نطق توفان اقتصادی به راه می‌افتد.

در بخش دیگر نیز باید به این موضوع اشاره کرد که روحانی به‌عنوان رئیس شورای عالی امنیت ملی بارها اعلام کرده است که سایه جنگ از سر ایران به واسطه برجام کم شده است، اما این موضوع از سوی منتقدان برجام تنها شعار و فرافکنی در نظر گرفته می‌شود و آنها با دولت همراهی نمی کنند.

برخی حتی به دولت فشار می‌آورند که این تهدیدات همچنان باقی است. منتقدان دولت بدون در نظر گرفتن اقدامات تحریک‌آمیز برجام را مسبب باقی ماندن برخی تحریم‌ها معرفی می‌کنند.