جد مشترک همه موجودات زنده زمین

مجله دیجی کالا - زهرا غلامی: با قدیمی‌ترین جد تمام موجودات زنده آشنا شوید. دانشمندان پرتره‌ی ژنتیکی دقیقی از جد مشترک همه‌ موجودات زنده تهیه کرده‌اند و آن را «لوکا» (LUCA) می‌نامند که مختصر Last Universal Common Ancestor (آخرین جد مشترک همگانی) است. محققان می‌گویند این موجود می‌تواند اسرار پیدایش حیات روی زمین را فاش می‌کند.

دانشمندان حدس می‌زنند که جد مشترک ما چهار میلیارد سال پیش، در نزدیکی یک چشمه‌ گرمابی در اعماق اقیانوس می‌زیستند. برای اولین بار، دانشمندان تصویری از ظاهر احتمالی قدیمی‌ترین جد ما تهیه کرده‌اند، اما همه از این پرتره قانع نشده‌اند.

این محققان شش میلیون ژن را دسته‌بندی کردند و در نهایت به ۳۵۵ ژن رسیدند که احتمال می‌دادند در لوکا وجود داشته باشد. ژن‌ها به مرور زمان به شکل قابل پیش‌بینی تغییر می‌کنند، این بدین معنی است که دانشمندان با مقایسه توالی DNA جانداران زنده می‌توانند به فرضیه‌هایی درباره جاندارانی برسند که ما هیچ راهی برای مطالعه آنها نداریم.

بنابراین، این دانشمندان به سرپرستی «ویلیام مارتین» از دانشگاه هاینریش هاین، ژن‌های دو گروه بزرگ از حیات تک سلولی یعنی باکتری‌ها و آرکیا را به دقت بررسی کردند. محققان احتمال می‌دادند ژن‌هایی که حداقل در دو گروه از باکتری‌ها و دو گروه از آرکیاها پیدا می‌شدند به لوکا تعلق داشته باشند.

این ۳۵۵ ژنی که محققان انتخاب کردند نشان می‌دهند که لوکا بدون اکسیژن می‌توانست زنده بماند و به جای آن از کربن دی اکسید و هیدروژن انرژی استخراج می‌کرد، اینکه توانست در دماهای بالا دوام بیاورد، و اینکه وجود فلزها برای حیاتش ضروری بود. دانشمندان مدتهاست حدس می‌زنند که شاید حیات در نزدیکی یک چشمه گرمابی آغاز شده باشد. در این مکان‌ها دمای آب دریا با گدازه داغ بالا می‌رود و جانداران میکروسکوپی عجیبی به وجود می‌آیند. تصویری که این مقاله جدید از لوکا می‌سازد با این سبک زندگی کاملا تطابق دارد.

اما بعضی از دانشمندان درباره این مقاله اختلاف نظر دارند. آنها درباره جایگاه دقیق لوکا در گاه‌شمار جانداران اولیه مطمئن نیستند. این جاندار بعضی از ویژگی‌هایی را که برای حیات ضروری است ندارد. مثلا ابزارهای لازم آن برای ساخت آمینواسید و نوکلئوتید ناکافی است. همان‌طور که می‌دانیم این دو آجرهای سازنده حیات هستند.

در هر صورت، دانشمندان می‌خواهد اطلاعات بیشتری از اولین شکل‌های حیات به دست بیاورند. آنها شاید ساده و حتی بیگانه به نظر برسند، اما این اجداد باستانی در نهایت به جانوران بسیار پیچیده و تکامل‌یافته‌ای تبدیل شدند.