عفونت های بیمارستانی بلای جان بیماران

روزنامه فرهیختگان:بیمار به امید درمان به بیمارستان می‌رود و بعد از چند روز بستری شدن و طی مراحل درمانی مختلف منتظر بهبودی است اما ناگهان ورق برمی‌گردد و شرایط به کلی تغییر می‌کند. بیمار با بیماری‌های جدیدی روبه‌رو می‌شود که در نتیجه سکونت در فضای درمانی دچارشان شده است. از این بیماری‌ها به‌عنوان عفونت بیمارستانی یاد می‌شود. گفته می‌شود دو تا ۱۰ درصد بیمارانی که دچار عفونت‌های بیمارستانی می‌شوند، جان خود را از دست می‌دهند. در این‌باره با دکتر محمد‌مهدی فیض‌آبادی، رئیس انجمن میکروب‌شناسی ایران به گفت‌وگو نشستیم.

عفونت‌های بیمارستانی به چه نوع عفونت‌هایی اطلاق می‌شود؟

عفونت‌هایی که بیمار بعد از بستری شدن در بیمارستان به آنها مبتلا می‌شوند را عفونت‌های بیمارستانی می‌گویند. این عفونت‌ها حداقل ۴۸ تا ۷۲ ساعت بعد از بستری شدن در بیمارستان ایجاد می‌شود، به‌طوری که قبل از بستری این عفونت وجود نداشته و به دنبال اقدامات بیمارستانی مثل عمل جراحی یا سایر اقدامات مرتبط با بستری، ضعف بدن بیمار و مصرف داروهای ضعیف‌کننده سیستم ایمنی بدن بروز می‌کند که راه ماندگاری میکروب را در بدن زیاد می‌کند.

آیا آماری از عفونت‌های بیمارستانی در ایران وجود دارد؟

میزان عفونت‌های بیمارستانی در ایران متفاوت است و از بیمارستانی به بیمارستان دیگر فرق می‌کند. معمولا میزان عفونت از ۵/۲ تا ۳ درصد تا هفت یا هشت درصد اعلام شده و بسته به سیستم مدیریتی حاکم در بیمارستان این میزان متفاوت است. وضعیت درمانی و مدیریت علمی بیمارستان و استفاده از تخصص‌های به‌روز برای کنترل عفونت‌ها می‌تواند باعث کاهش یا افزایش احتمال بروز عفونت‌های بیمارستانی شود.

آیا میزان عفونت بیمارستانی در ایران روند رو به رشدی دارد؟

بله. میزان عفونت‌های بیمارستانی در ایران افزایش پیدا کرده است. ‌در واقع، شواهد آزمایشگاهی حاکی از افزایش مقاومت این عفونت‌ها در برابر داروهای ضد میکروبی مثل آنتی‌بیوتیک‌هاست. مقاومت میکروب‌ها نسبت به داروها بالا رفته و با توجه به اینکه داروهای مصرفی بی‌اثر شده‌اند، شانس گسترش این عفونت‌ها افزایش می‌یابد. بنابراین فرقی ندارد بیماران به چه دلیلی در بیمارستان بستری شده باشند، همین امر احتمال ابتلا به عفونت‌های بیمارستانی را در آنها بالا می‌برد.

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند؟

افرادی که سن بالایی دارند، بیمارانی که تحت عمل جراحی قرار می‌گیرند و مصرف داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی و ایجادکننده تورم، احتمال ابتلا به عفونت‌های بیمارستانی را بالا می‌برد. همچنین نوزادان به دلیل سیستم ایمنی ضعیفی که دارند، سالمندان با افزایش سن، زنانی که عمل سزارین انجام می‌دهند، بیمارانی که دچار سوختگی می‌شوند، نوع داروی مصرفی و بخشی که بیمار در آن بستری شده، همگی از عوامل بالا بردن شانس ابتلا به عفونت‌های بیمارستانی هستند. با مصرف داروها، میکروب‌های مفید از بین می‌روند و شرایط برای حضور میکروب‌های جدید فراهم می‌شود.

آیا در بخش‌های خاصی از بیمارستان احتمال گسترش عفونت‌های بیمارستانی وجود دارد؟

در بخش‌هایی از جمله ICU یا مراقبت‌های ویژه و بخش جراحی، سوختگی و بخش نوزادان بیشترین موارد عفونت‌های بیمارستانی مشاهده می‌شود. در این میان، بخش‌های بستری خطر کمتری از بخش مراقبت‌های ویژه دارند و احتمال گسترش عفونت در آنها کمتر است.

چه راهکارهای پیشگیرانه‌ای برای جلوگیری از بروز این قبیل عفونت‌ها توصیه می‌کنید؟

مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از بروز عفونت‌های بیمارستانی، رعایت جنبه‌های بهداشتی در بیماران و نیز رعایت آن در کادر پزشکی و درمانی بیمارستان است. ممانعت از رفت و آمدهای غیرضروری به‌ویژه در بخش‌های در معرض خطر نیز می‌تواند احتمال بروز عفونت را کاهش دهد. به‌طور کلی، رعایت بهداشت، مصرف مواد خوردنی بهداشتی، استفاده از وسایل و کفش بهداشتی و وسایل بهداشتی بیمارستانی و ضدعفونی کردن آنها، شستن مرتب دست‌ها و مصرف مناسب آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند در پیشگیری از بروز عفونت‌های بیمارستانی موثر باشد.

عفونت‌های بیمارستانی با چه روشی درمان می‌شوند؟

معمولا نوع درمانی که برای بیماران مبتلا به عفونت‌های بیمارستان در نظر گرفته می‌شود بسته به نوع میکروبی که وارد بدن بیمار می‌شود متفاوت است، به‌طوری که در هر بیمار با توجه به میکروب خاص، از آنتی‌بیوتیک خاصی نیز برای درمان استفاده می‌شود. از آنجا که عفونت‌های بیمارستانی نسبت به سایر انواع عفونت‌ها مقاوم‌تر هستند و بیمار حتی ممکن است بعد از ترخیص هم دچار این عفونت‌ها شود، تشخیص به‌موقع و درمان مناسب آن حائز اهمیت است. علائم ابتلا به عفونت‌های بیمارستانی در بیماران معمولا با علائمی مشابه سایر عفونت‌ها بروز می‌کند و فرد غالبا دچار تب و لرز می‌شود.

در آخر، آیا آماری از مرگ‌ومیر ناشی از عفونت‌های بیمارستانی وجود دارد؟

آمار مرگ‌ومیر ناشی از عفونت‌های بیمارستانی نیز بستگی به سیستم ایمنی بیمار دارد و هر چه بیمار سیستم ایمنی ضعیف‌تری داشته باشد، احتمال مرگ او در صورت درمان نشدن، بالاتر است. آمارها حاکی است که معمولا بین ۲ تا ۱۰ درصد بیماران بر اثر ابتلا به عفونت‌های بیمارستانی جان خود را از دست می‌دهند.