سكوت مردان مصباح‌ يزدی

روزنامه آرمان- مطهره شفيعي: ديروز دبيركل جامعه روحانيت مبارز از آغاز فعاليت جريان اصولگرا براي بررسي نحوه ورود به انتخابات آتي رياست‌جمهوري تا كمتر از يك ماه آينده خبر داد. آيت‌ا... محمدعلي موحدي‌كرماني در پاسخ به سوالي درباره احتمال حمايت جريان اصولگرا از حجت‌الاسلام والمسلمین حسن روحاني، تصريح كرد:«با توجه به شرايطي كه داريم بسيار بعيد است كه ما بخواهيم از آقاي روحاني حمايت كنيم».

وي درباره احتمال حمايت از احمدي‌نژاد نيز گفت:«ما هنوز بحثي نداشته‌ايم اما درباره ايشان هم فكر نمي‌كنم حمايتي صورت بگيرد.» اگر چه ديدگاه اكثر اعضاي جامعه روحانيت در عدم حمايت از احمدي‌نژاد يكسان است اما درباره حمايت از روحاني ديدگاه‌هاي مختلفي از سوي اعضاي اين تشكل منتشر مي‌شود لذا بايد تا زمان اعلام رسمي صبركرد.

تلاش براي كمرنگ كردن نقش جامعتين

جامعه روحانيت مبارز و جامعه مدرسين دو نهاد روحاني كشور از ساليان سال نقش مرجع و مهمي در تصميم‌گيري مردم كشور داشته و دارند كه اين موضوع نشات گرفته از اعتماد به قشر روحاني است. اين اعتماد سال‌ها قبل از پيروزي انقلاب اسلامي وجود داشت و در آن برهه و با رهبري امام به اوج رسيد. اين دو نهاد روحاني یعني جامعه مدرسين و جامعه روحانيت مبارز كمي قبل‌تر نقش ريش سفیدي را در اردوگاه اصولگرايي ايفا مي‌كردند.

يعني تصميم نهايي اصولگرايان بدون مهر تاييد يكي از اين دو تشكل رسميت نداشت. اما به تدريج برخي سعي كردند از جايگاه آنها به نفع منافع گروهي و حزبي خود بكاهند، يعني واضح و مبرهن است كه مشي اعتدالي جامعتين به‌ويژه جامعه روحانيت به مذاق برخي گروه‌هاي اصولگرا كه دلواپسي ويژگي بارز آنهاست خوش نيايد و سعي داشته باشند از ميزان تاثيرگذاري اين نهادهاي مورد وثوق بكاهند.

پاسخ قاطع به تخريبگران جامعتين

نمونه بارز اين ناخشنودي از تاثيرگذاري جامعتين را بايد در كلام برخي اصولگرايان يافت كه از جمله آن اظهارات احمد بخشايش اردستاني است. او در فروردين ۹۳ كه عضو ناظر مجلس در كميسيون ماده ۱۰ احزاب بود، اينچنين بيان كرد كه« فعاليت حزبي جامعتين غيرقانوني است، اما جبهه پايداري در آينده نزديك مجوز حزبي خود را دريافت مي‌كند.» رو در رو قراردادن جامعتين با جبهه پايداري پيامي در دل خود دارد؛ برخي درصدد بودند جبهه پايداري به رهبري سياسي آيت‌ا... مصباح‌يزدي را همطراز جامعتين قرار دهند و به نوعي ساختار نهادهاي سياسي تاثيرگذار را متحول كنند.

البته اعضاي جامعتين از همان روز نخست در برابر اين ادعا موضع‌گيري كردند چنانكه آیت ا... محمد غروي از اعضاي تاثيرگذار جامعه مدرسين گفت: «جامعه مدرسين تشكلي با سابقه ۵۰ ساله است و به قول مقام معظم رهبري اين اعتبار را كسي به جامعه مدرسين نداده كه كسي اين اعتبار را از آن بگيرد. حتي تعبير رهبري اين بود كه اعتبار جامعه مدرسين ذاتي است و نقش كليدي در ارتباط با انقلاب و حركت‌هاي سياسي قبل و بعد از انقلاب داشته‌اند. امام حتي در نامه خود به آيت‌ا... مشكيني تاكيد كرده بودند اگر طلاب با جامعه مدرسين ارتباط نداشته باشند دچار اسلام آمريكايي مي‌شوند و رهبري هم اعلام كرده بودند كه اعتبار جامعه مدرسين اعتباري اكتسابي نيست.

كسي اذني براي دادن اين اعتبار ندارد كه بخواهد اين اعتبار را از آن بگيرد. اصلا اعتبار جامعه مدرسين بالاتر از اين قوانين است. حتي نبايد اين موضوعات را رسانه‌اي كنند چون براي خودشان هم ضرر دارد.» او كه به خوبي از هدف مطرح‌كنندگان بحث مجوز آگاه است و مي‌داند جرياني درصدد است كه جامعتين را هم سطح جبهه پايداري قرار دهد، توضيح داد:« جايگاه و قدمت و اعتبار جبهه پايداري را نبايد با جامعتين مقايسه كرد چون جبهه پايداري تشكل كوچكي است كه تازه پا به عرصه گذاشته است و بسياري از بزرگان ما حتي درباره جبهه پايداري حرف‌هايي دارند. جامعه مدرسين وزنه‌اي متفاوت با جبهه پايداري است.» حتي جعفر شجوني هم كه از اعضاي ارشد جامعه روحانيت است گفته بود:«روحانيت خودش حزب‌ا... است، لذا به هيچ‌وجه در شان خودش نمي‌بيند برود و درخواست مجوز كند. جامعه روحانيت و جامعه مدرسين به هيچ‌وجه زير بار اين مسائل نمي‌روند.»

دوگانگي در يك موضوع

موضوع جالب آنجاست كه آيت ا... مصباح‌يزدي كه پدر معنوي جبهه پايداري است، اعتقادي به حزب ندارد اما مشخص نيست زماني كه پروژه رسميت دادن به اين جبهه مطرح شد چگونه اعضاي آن را از ديدگاه‌هاي خود مطلع نكرده است. مصباح‌يزدي پيش از اين بيان كرده بود كه«از نظر اسلام ما بايد جمعيت‌ها و تشكلاتي براي فعاليت‌هاي سياسي داشته باشيم، اما نه با مفهوم حزبي كه در غرب وجود دارد كه هرچه شوراي مركزي گفت، همه آن را اطاعت كنند. چنين چيزي در اسلام نيست. همفكري، مشورت، همكاري در انتخابات و تعهد براي انجام كاري، اگر از تعهدات مشروع و در چارچوب احكام شرعي باشد، پذيرفته شده است.» همين اختلاف عقايد كه نمونه‌اي از آن تعهد به فعاليت حزبي است سبب شد تا نتايج مدنظر جبهه پايداري حاصل نشود و آنها سعي كردند تا مدت‌ها اخبار زيادي از جلساتشان به بيرون درز پيدا نكند چون در پروژه هم‌وزن كردن جامعتين با جبهه پايداري شكست سنگيني را متحمل شده بودند.

شكست ضلع سوم جبهه پايداري

پس از ناكامي در ارجح دانستن جبهه پايداري با جامعتين، پروژه بعدي كه بر روي ميز ياران مصباح‌يزدي قرار گرفت، القاي مثلث جامعه روحانيت، جامعه مدرسين و جبهه پايداري بود كه اين پروژه از همان ابتدا شكست‌خورده تلقي شد، چون حافظه تاريخي ملت ايران حاضر به پذيرش تشكل تازه متولد شده در كنار دو تشكل قدیمی، باسابقه درخشان نبود و در اذهان چنين حكم شده بود كه جامعه روحانيت و جامعه مدرسين دو بال پرواز پرنده روحانيت بر سر حاميانشان است. حجت‌الاسلام مصباحي مقدم عضو جامعه روحانيت در آن برهه در واكنش به رسميت شناختن جبهه پايداري به عنوان ضلع سوم جامعتين گفت:«اين يك ادعا است و نه چيزي بيشتر. من موضع جامعه روحانيت مبارز را به صورت قاطع مي‌گويم گرچه از موضع جامعه مدرسين حوزه علميه قم هم بي‌خبر نيستم، ولي ما بنايمان اين است كه در قالب دو جامعه مسائل را پيش ببريم و ضلع سومي را قبول نداريم.» بنابراين در اين پروژه هم شكست سختي متوجه جبهه پايداري و ياران مصباح‌يزدي شد.

پايان جبهه پايداري

شكست‌های پياپي جبهه پايداري و عدم توجه اصولگرايان به مواضع اين تشكل در سايه مصباح‌يزدي سبب شد تا به تدريج از جايگاه رهبري معنوي آن و تشكل متبوعش كاسته شود و سهمي براي اين تشكل در انتخابات ۹۶ لحاظ نشود كه البته بايد گلايه اصلي را مربوط به انتخابات ۹۲ دانست كه جبهه پايداري تاكيد بر كانديداتوري لنكراني كرد و كليد اختلاف را زد. اكنون مواضع جبهه پايداري بيش از هر موضوعي در اظهارات و نوشتارهاي حميد رسايي خلاصه شده است و اگر چه چندي پيش خبري مبني بر برگزاري كنگره اين تشكل در شهريورماه منتشر شد اما ازدرجه اهميتي برخوردار نبود و پيام فعال بودن اين تشكل را نداشت. در نهايت بايد اذعان داشت كه تشكل زير چتر مصباح‌يزدي ديگر از جايگاهي در تصميم‌گيري اصولگرايان برخوردار نيست.