شهرام امیری، مردی که قهرمان نبود

روزنامه شهروند: «من پژوهشگر ساده‌ای هستم که در یک دانشگاه کار می‌کنم و کار محرمانه‌ای انجام نمی‌دهم. علاوه بر آن در دانشگاهی که بنده در آن مشغول فعالیت هستم، به روی همکاری باز است و کار محرمانه‌ای در آن صورت نمی‌گیرد.» اینها قسمتی از سخنان شهرام امیری پژوهشگر هسته‌ای پس از بازگشت به ایران بود. حالا معلوم شده این سخنان دروغ بوده است. شهرام امیری بی شک فرد مهمی در پرونده هسته‌ای ایران بود که توانسته بنا به گفته غلامحسین محسنی اژه‌ای «اطلاعات به کلی سری و پنهانی کشور» را در اختیار «شیطان بزرگ» قرار دهد.

خود امیری درباره خروجش از کشور گفته بود در جریان سفر حج عمره به عربستان‌سعودی در ماه ژوئن (خردادماه)‌ سال گذشته، توسط ماموران سعودی و آمریکایی در شهر مدینه ربوده شده و به ایالات متحده انتقال یافته است. این روایت تا پیش از بازگشت وی به تهران از سوی مقامات امنیتی و دولتی در ایران نیز کم و بیش تأیید می‌شد. حتی گفته‌می‌شد «قضیه شهرام امیری جنگ اطلاعاتی ایران و آمریکا بوده و ایران به‌طور کامل در این جنگ به پیروزی دست یافته است».

در سوی دیگر میدان، روزنامه «واشنگتن پست» در گزارشی مدعی شده بود: «سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا» (سیا) برای دریافت اطلاعاتی در مورد برنامه هسته‌ای ایران، بیش از ۵‌میلیون دلار به شهرام امیری پرداخته است. هرچند درنهایت ظاهراً حتی یک دلار از این پول هم به دست شهرام امیری نرسید زیرا به گفته مقام‌های آمریکایی اگر چه با وجود تمایل امیری برای بازگشت معامله باطل نمی‌شود اما چنانکه روزنامه واشنگتن پست نوشت « به دلیل تحریم‌های مالی علیه جمهوری اسلامی ایران، ممکن است که آقای امیری به این مبلغ دسترسی نداشته باشد.»

در روزهایی که از امیری به‌عنوان یک قهرمان ملی یاد می‌شد که توانسته بود با «ترفندهای خاصی» ماموران سیا را قال بگذارد و خود را به دفتر حافظ منافع ایران در آمریکا برساند از میان شخصیت‌های رسمی به جز حسن قشقاوی که از طرف وزارت امور خارجه به استقبال امیری رفته بود تنها منوچهر متکی بود که با اشاراتی به رسانه‌ها فهماند ماجرای امیری با روایت جیمزباند گونه‌اش در رسانه‌های ایرانی متفاوت است. وزیر امور خارجه وقت ایران، که آن روزها برای دیداری در پایتخت پرتغال به سر می‌برد در پاسخ به سوالی درباره شهرام امیری گفت: «باید اول ببینیم که در این دو‌سال چه گذشته و بعد ببینیم آیا او قهرمان است یا نه». او همچنین گفت: «باید برای ایران محرز شود که ادعاهای او درخصوص ربوده شدنش درست است.» همزمان برخی رسانه‌ها در داخل در آن زمان تلاش می‌کردند «ربایش» امیری را برای امنیت ملی کشور بی خطر قلمداد کنند.

سایت صراط نیوز در ١٥ فروردین ماه‌سال ٨٩ نوشت: « نکته این است که واقعا شهرام امیری چقدر می‌دانست؟ در ایران که خروج افراد رده چندمی که دارای کمترین اطلاعات هستند ممنوع است، چگونه به کسی که با تعریف رادیو فردا منبع بزرگ اطلاعاتی آن هم مربوط به مهم‌ترین بحث ایران - انرژی هسته‌ای - به شمار می‌رود اجازه خروج آن هم به کشوری که حداکثر همکاری را با دشمن ایران یعنی آمریکا را دارد داده می‌شود؟». پس از ناپدید شدن امیری در عربستان سعودی، رسانه‌های آمریکایی خبر دادند که این «دانشمند هسته‌ای» به ایالات متحده پناهنده شده و اطلاعات خود در مورد فعالیت‌های هسته‌ای مخفیانه جمهوری اسلامی ازجمله در مورد احداث یک مرکز جدید غنی‌سازی اورانیوم در نزدیکی قم را در اختیار آمریکا و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار داده است.

برخی گفته‌های تأیید نشده حاکی از آن است که از قرار معلوم تأسیسات هسته‌ای فردو با اطلاعاتی که امیری به آمریکایی‌ها داده بود به خوراکی برای رسانه‌های غربی برای تشدید فشار بر ایران تبدیل شد.

همزمان با ایام ناپدید شدن امیری آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در گزارش خود درباره برنامه هسته‌ای ایران اعلام کرد هنوز پرسش‌هایی در مورد مرکز غنی‌سازی جدید ایران در نزدیکی قم وجود دارد که باید به آنها پاسخ داده شود. توالی تاریخی این رویدادها و نیز مرور گزارش‌های رسانه‌ای در آن زمان می‌تواند این ظن را تقویت کند که شهرام امیری اطلاعاتی را درباره این سایت هسته‌ای ایران در اختیار غرب قرار داده است.
معمای شهرام امیری حتی پس از بازگشت به ایران همچنان لاینحل باقی ماند. در تیرماه ۱۳۹۱، خانواده امیری مدعی شدند که وی به جرم ارتباط با کشورهای متخاصم و ارایه اطلاعات طبقه‌بندی‌شده به آنها، با حکم شعبه هفتم دادگاه نظامی تهران، به ده‌سال زندان و پنج‌سال تبعید به شهرستان خاش محکوم شده است.

بازداشتش را آن زمان سعید جلیلی دبیر وقت شورایعالی امنیت ملی تأیید کرد اما محکومیتش را روز گذشته محسنی‌اژه‌ای تکذیب کرد و گفت که او از همان زمان به اعدام محکوم شده بوده و پس از اعتراضش دیوانعالی کشور مجدداً پرونده را بررسی کرده و به همان حکم اعدام رسیده است. حتی خبر اعدامش را هم ابتدا یکی از شبکه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور اعلام کرد. خبری که دیروز به تأیید سخنگوی قوه قضائیه رسید.

اسرار نظام را به شیطان بزرگ می‌فروخت

سخنگوی قوه قضائیه روز گذشته اجرای حکم اعدام شهرام امیری را تأیید کرد و گفت: وی در دادگاه اولیه به حکم اعدام محکوم شده بود و در دیوانعالی نیز این حکم تأیید شده بود. به گزارش ایسنا، غلامحسین محسنی‌اژه‌ای روز گذشته در یکصدمین نشست خبری‌اش در مورد اجرای حکم اعدام شهرام امیری گفت: یکی از مسائلی که باید در ارتباط با آن توضیح دهم مجازات کردن شهرام امیری است. این فرد با توجه به دسترسی که به اسرار سری نظام داشته است با دشمن متخاصم و شیطان بزرگ آمریکا وصل بوده و اطلاعات به کلی سری و پنهانی کشور را در اختیار آنها قرار می‌داده است.

وی ادامه داد: یکی از رودست‌هایی که آمریکایی‌ها از سیستم اطلاعاتی کشورمان خورده‌اند در مورد همین پرونده بود آنها تصور می‌کردند که ایران از ارتباطات این فرد خبر ندارد. وی اظهار کرد: آنها فکر می‌کردند که ایران نمی‌داند آنها با چه برنامه‌ای این شخص را به عربستان بردند و بعد از آن‌جا به بیرون منتقل کردند. آنها فکر می‌کردند که این اقدامات از چشم سیستم اطلاعاتی کشور ما پوشیده است درحالی‌که این اقدامات زیر ذره‌بین ما بود.

سخنگوی قوه قضائیه افزود: بعد از این‌که این فرد به آن شکل به اصطلاح به ایران آمد طبق قانون در جلسات متعددی با حضور وی اتهام‌اش مورد بررسی قرار گرفت و محاکمه شد. حکم بدوی که در مورد وی صادر شده بود مورد اعتراض او قرار گرفت و دیوان کشور با وسواس حکم وی را بار دیگر مورد بررسی قرار داد. وی تصریح کرد: به این خاطر می‌گویم با وسواس این حکم مورد بررسی قرار گرفت چون در مورد جاسوسان در پاره‌ای از موارد آنها به اعدام محکوم می‌شوند و در پاره‌ای از موارد حکم حبس برای آنها در نظر گرفته می‌شود که حداقل آن ده‌سال است. با توجه به این‌که حکم اعدام برای وی در نظر گرفته شده بود دیوان این حکم را با وسواس تمام مورد بررسی قرار داد و سپس آن را تأیید کرد.

وی ادامه داد: ما دوست داریم که همه مجرمان از کار خود پشیمان شوند و مجازات نشوند ولی با کمال تاسف این فرد از فرصتی که بعد از حکم در این ارتباط در اختیار او گذاشته شده بود استفاده نکرد و نه‌تنها جبران نکرد بلکه سعی کرد از درون زندان اطلاعاتی را به دروغ به بیرون منتقل کند.

وی در بخش دیگر از صحبت‌های مقدماتی خود در این نشست خبری که همزمان با روز خبرنگار برگزار شد، گفت: ‌یکی دیگر از موضوعاتی که باید در ارتباط با آن توضیحاتی را ارایه کنم اعدام تعدادی از تروریست‌ها و آدم‌کش‌هایی بود که در کشور مرتکب جنایت فراوانی شدند.

این تروریست‌ها تعدادی از هموطنان‌مان یعنی حدود بیست نفر را شهید کرده بودند و حدود ٤٠ نفر را نیز مجروح و معلول کرده‌اند. وی با بیان این‌که «آن‌ها در چندین استان و شهر کشور اقدام به انجام سرقت‌های مسلحانه کرده‌اند» ادامه داد: آنها همچنین در میدان سنندج مردم بیگناه را مورد رگبار مسلسل قرار داده بودند و در یک ترور کور افراد زیادی را مجروح و معلول کرده بودند. آنها همچنین به برخی از پایگاه‌های بسیج یا نیروی انتظامی نیز حمله مسلحانه کرده بودند. وی تصریح کرد: به آنها مدتی مهلت داده شد که بتوانند توبه و اقدامات گذشته خود را جبران کنند ولی اینها نه‌تنها توبه نکردند و این اقدامات را جبران نکردند بلکه از داخل زندان سعی می‌کردند که با اشکال مختلف با بیرون از زندان در تماس باشند و یا در زندان یارگیری کنند.

محسنی‌اژه‌ای افزود: برخی از آنها نیز که آزاد شدند در کشورهای همسایه به داعش پیوستند و در جریان همراهی با داعش کشته شدند. آنها تروریست‌های جانی بودند که اقدامات مسلحانه کرده بودند و تعدادی را کشته و مجروح کرده بودند. بعد از این‌که این افراد مجازات شده بودند مدعیان دروغین حقوق بشر که می‌گویند با تروریست مبارزه می‌کنیم به این موضوع اعتراض کردند و گفتند چرا اینها اعدام شده‌اند.

وی در پاسخ به سوالی مبنی بر این‌که پس از دستگیری مدیرعامل سابق بانک ملت آیا فرد جدیدی هم در رابطه با این پرونده دستگیر شده است؟ گفت: خیر، ‌فعلاً ٤ نفر بازداشت هستند. کسانی که خارج از کشور هستند مقدمات‌شان طی می‌شود که اگر برگردند به نفع خودشان است و در غیراین صورت از طریق پلیس اینترپل تعقیب می‌شوند. مقداری اموال در این رابطه توقیف شده اما هنوز در حساب‌ها توقیف است و به خزانه برنگشته؛ زیرا حکمی صادر نشده است.

خبرنگار دیگری در این نشست خبری خطاب به محسنی‌اژه‌ای گفت: ‌این موضوع مطرح شده که سه رئیس‌جمهوری با بابک زنجانی عکس گرفته‌اند و به او لوح تقدیر داده‌اند آیا در پرونده این فرد نام این سه رئیس‌جمهوری ذکر شده است و آنها برای ارایه توضیحات احضار شده‌اند؟ که محسنی‌اژه‌ای گفت: ‌نه. مگر عکس گرفتن جرم است.

از دیگر سو هیچ رئیس‌جمهوری با عنوان لوح دادن به یک متهمی تحت تعقیب قرار نگرفته است و نباید بگیرد و اگر کسی با کسی عکس گرفته باشد آیا مگر امکان دارد با صرف عکس او را متهم کرد؟ ممکن است یک فردی در یک زمانی کاری را انجام داده که شایسته لوح تقدیر بوده است و بعد جرمی را انجام بدهد. نمی‌توانیم بگوییم فردی که به او لوح تقدیر داده باید تحت تعقیب قرار بگیرد. خبرنگار دیگری گفت: ‌در ۱۵ مرداد جاری همزمان با پخش خبر دادستان مشهد مبنی بر لغو مجوز کنسرت در این شهر این خبر همراه با تصویر سه فرد حلق آویز شده منتشر شد و به نوعی یک فضای رعب و وحشت نسبت به قوه قضائیه به وجود آورد، که این مقام مسئول در قوه قضائیه در این ارتباط گفت: کار انجام شده صحیح نبود آنها دو مطلب را کنار هم گذاشتند و پخش کردند.

در این مورد اعتراض شد. خبط بزرگی صورت گرفته که دو موضوعی که از هم جدا بوده است را این‌گونه به هم وصل کرده‌اند. آنها قول داده‌اند تا آن‌جا که می‌شود این موضوع را اصلاح کنند.