فیلم‌های مستند را از کجا بخریم؟

خبرگزاری ایسنا: مدیر بازرگانی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، از انتشار لوح فشرده‌ی چند اثر مستند تا پایان سال خبر داد و درخصوص چندوچون انتشار فیزیکی و مجازی آثار مستندسازان و محل‌های عرضه‌ی آنها نیز توضیحاتی داد.


بهمن نورایی در گفت‌وگو با ما،گفت: در راستای سیاست انتشار آثار مستند و اضافه کردن آن به سبد کالای مخاطبان، دور جدید انتشار آثار مستند را در سال جاری با مستند «عیّار مشروطه» ساخته‌ی محمود یارمحمدلو آغاز کردیم و طوری برنامه‌ریزی کردیم که همزمان با صدودهمین سال امضای فرمان مشروطه این اثر منتشر شود. رونمایی این اثر هم در تبریز به همت خود کارگردان انجام شد که در دو روز، کل نسخه‌های فیلم فروخته شد. در ماه آینده هم به احتمال زیاد دو اثر و تا پایان سال جمعاً هفت یا هشت اثر از سوی مرکز عرضه خواهد شد و اگر حمایت مالی بیشتری انجام شود شاید بتوانیم آثار بیشتری هم منتشر کنیم.

او درخصوص انتشار آنلاین این آثار نیز توضیح داد: در یک و نیم سال گذشته تلاش کرده‌ایم تا جای ممکن با سایت‌هایی که مجوز پخش فیلم در فضای مجازی را اخذ کرده‌اند همکاری کنیم و در حال حاضر با شش شرکت قرارداد داریم که آثار مرکز در ویترین این شرکت‌ها قابل مشاهده است و ملاحظات امنیتی ویژه‌ای هم شده که آثار بصورت غیرقانونی منتشر نشوند و فضا را رصد می‌کنیم که اگر فیلمی غیرقانونی پخش شد برخورد حقوقی لازم را داشته باشیم.

او در عین حال به مشکلات این روش انتشار نیز اشاره کرد و افزود: اکثریت جامعه، فیلم را در فضای آنلاین نمی‌بینند و از طرفی سرعت اینترنت ما هم چندان برای تماشای آنلاین فیلم مناسب نیست به همین دلیل برای جذب و افزایش مخاطب آثار مستند، همین آثار فیزیکی بیشترین تأثیر را دارد و ما هم تصمیم گرفتیم آثار مستند را به همین شکل منتشر و به توزیع آن کمک کنیم.

نورایی درخصوص میزان تیراژ فیلم‌هایی که توسط مرکز گسترش منتشر می‌شوند نیز اظهار کرد: اثر مستند از لحاظ تیراژ با اثر سینمایی قابل مقایسه نیست. آثار سینمایی چندده و گاه چندصدهزار نسخه تیراژ دارند اما برای فیلم مستند به این زودی نمی‌شود به تیراژ چندهزارتایی رسید. آثاری بوه‌اند که حداکثر پنج‌هزار نسخه منتشر شده‌اند اما با مرور زمان و بازخوردهایی که از بازار دریافت کردیم، به این نتیجه رسیدیم که در شرایط فعلی، تیراژ هزار تا دوهزار نسخه معقول‌ترین رقم برای یک فیلم مستند است و درصورت فروش این مقدار دوباره منتشر می‌کنیم.

مدیر بازاریابی مرکز گسترش درخصوص نحوه‌ی توزیع و تهیه‌ی این آثار توسط علاقه‌مندان مستند، با بیان اینکه «پوشش گسترده‌ای در سطح استان‌ها نداریم» نیز توضیح داد: آثار مستند مخاطب خاص دارند که معمولاً می‌دانند از کجا باید آنها را تهیه کنند؛ علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به خود مرکز گسترش این آثار را از خود کتابخانه این مرکز تهیه کنند. در ضمن با چند فروشگاه معتبر هماهنگی کرده‌ایم و آثارمان را در این فروشگاه‌ها بصورت امانی می‌گذاریم و برای ما می‌فروشند.

او ادامه داد: یکی از فروشگاه‌هایی که کلیه‌ی محصولات و مجلات و فیلم‌های مرکز گسترش را عرضه می‌کند، کتابفروشی «شهرقشنگ» در مجاورت سینما فرهنگ تهران است که تمام آثار مرکز حتماً در آنجا عرضه می‌شود و به نوعی نمایندگی آثار مرکز را دارد. در کنار آن از یکی دو سیستم پخش کتاب هم استفاده می‌کنیم که این آثار را در محله‌های مختلف توزیع می‌کنند. آثار بصورت آنلاین هم عرضه می‌شوند و بصورت پستی هم در شهرهای دیگر قابل دسترس هستند که البته هزینه پست را خریدار باید تقبل کند.

نورایی درباره‌ی منفعت انتشار این آثار برای فیلمسازان گفت: وقتی یک فیلمساز برای ارگان خاصی فیلم می‌سازد، طبیعاً یکی از مشتری‌های اصلی فیلم همان ارگان است و درصورت درخواست اثر از سوی آن ارگان، قراردادی با فیلمساز منعقد می‌شود که درصد پخش به او تعلق بگیرد تا انگیزه‌ی بازاریابی در فیلمساز هم بالاتر برود. وقتی هم فیلمساز وارد امر بازاریابی می‌شود و برای فیلمش خریدار پیدا می‌کند، مرکز آن فیلم را با قیمتی پایین‌تر در اختیار فیلمساز قرار می‌دهد تا خود فیلمساز با خریدار قرارداد ببندد و سود این کار نصیب خود فیلمساز شود.

او ادامه داد: مرکز گسترش نهادی دولتی و حمایتی است و فرهنگ‌سازی و مخاطب‌سازی همواره نسبت به درآمدزایی اولویت دارد. برای همین تمام شرایط لازم را در مرکز فراهم می‌کنیم که بیشترین درآمد ممکن نصیب فیلمساز شود. در این مقطع حمایت از فیلمساز برای ما اولویت دارد و سود حاصل از انتشار فیلم‌ها هم بین فیلمساز و مرکز، به نسبت درصدی که در ساخت فیلم مشارکت داشته‌اند تقسیم می‌شود.

بهمن نورایی مستندهای «چنارستان»، «اهالی خیابان یکطرفه»، «دستگرد یزد شاپوران» و «شاه جهان» را چهار فیلم مستندی عنوان کرد که پیش از «عیّار مشروطه» از سوی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی منتشره شده‌اند و ادامه داد: در کنار این آثار کارگاه‌های مختلف سینما-حقیقت را در قالب بسته‌های آموزشی آماده و به بازار عرضه کردیم. پیش از این دغدغه‌ی اصلی ما برای انتشار آثار بودجه بود، اما در حال حاضر می‌توانیم با سرعت بیشتر و تعداد بالاتری فیلم‌های دیگر را منتشر کنیم. اگر موضوع فیلم در مورد شخصیت یا واقعه‌ی خاصی باشد سعی می‌کنیم اثر همزمان با آن رویداد منتشر شود و در غیر این صورت سعی می‌کنیم هرماه یا حداکثر هر دوماه آثار جدیدی عرضه کنیم.