دردسرهای «دختر» میر کریمی

وب‌سایت آی سینما: داستان پخش تیزر فیلم های سینمایی از تلویزیون همچنان پر از حاشیه و اتفاق و سلیقه است که هر از چند گاهی عوامل برخی فیلم‌ها که تیزرهایشان با مشکل پخش و ممیزی‌های عجیب و غریب در تلویزیون مواجه می‌شود برخی از این مشکلات را رسانه ای می‌کنند و درباره آن حرف می‌زنند، به تازگی رضا میرکریمی، فرهاد اصلانی و مریلا زارعی عوامل فیلم «دختر» به تبعیض موجود در این زمینه پرداخته اند.


فیلم «دختر» که چند هفته‌ای است اکران شده در پخش تیزرهای تلویزیونی‌اش به مشکل حذف چهره مریلا زارعی یکی از بازیگران اصلی فیلم برخورده، مشکلی که البته فیلم های بی شمار دیگری هم در این سال‌ها با آن دست و پنجه نرم کرده‌اند و مشکل ممنوع التصویر شدن‌های سلیقه ای یا برخی مسائل دیگر از جمله پوشش بازیگران فیلم باعث شده تیزر کمتر فیلمی در سینمای ایران از تلویزیون پخش شود و از تیغ ممیزی در امان بماند.

میرکریمی کارگردان «دختر» در ابتدای بحث به این نکته اشاره می‌کند که در ایران یک تهیه کننده و کارگردان موظف است در تمام لحظات اکران فیلم و حتی مواقع بحرانی و فضای مجازی هم حضور داشته باشد و این تاسف آور است. به گفته او نداشتن پخش‌کننده‌ و سیستم توزیع حرفه‌ای در سینمای ایران باعث شده همیشه کارگردان‌ها مستقیما وارد حل کردن مشکلات شوند که یک نمونه‌اش هم بحث مشکل تیزرهاست، اما او در ادامه به بحث پخش تیزرها در تلویزیون می رسد و می‌گوید راهی که تلویزیون امروز در پیش گرفته اصلا جدید نیست و در همه دوره‌ها وضع به همین منوال بوده: «سیاست فرهنگی تلویزیون نه تنها در این دوره که در دوره‌های قبل هم خیلی مبنای درستی نداشت و چندگانه عمل می‌شد. آنها برای نمایش فیلم‌های سینمایی و تولیدات خودشان متفاوت عمل می‌کنند یعنی این که فیلم ‌سینمایی به کجا تعلق داشته باشد با یک نوع برخورد مواجه می‌شود و اگر برای خودشان باشد با یک نوع دیگر. کلا برای پخش تیزر و فیلم چند فرمول در صداوسیما وجود دارد.»

میرکریمی سپس به گذشته رجوع می‌کند و مثال جالبی از برخورد تلویزیون با یکی از آثارش می‌زند:« یادم می‌آید برای فیلم «به همین سادگی» تمام تیزرهایی را که ساخته بودیم، به خاطر حجاب رد کردند اما بعد همان فیلم را با حذف فقط ۲۰ ثانیه از تلویزیون پخش کردند یعنی تمام صحنه‌هایی را که نمی‌توانست در تیزر باشد، به طور کامل نمایش دادند. وقتی علت را جویا شدم، فهمیدم نظرشان این بوده که فیلم فقط یک بار پخش شده اما تیزرها صدبار پخش می‌شوند پس این مشکل ایجاد می‌کند و من نمی‌دانم در کجای احکام شرعی چنین چیزی آمده که یک بار نشان دادن موضوعی مشکلی ایجاد نمی‌کند اما بیش از آن مشکل دارد. اگر یک چیز گناه است پس گناه است یک بار و صد بار ندارد. اگر هم احتیاط می‌کنیم که غلط است چون احتیاط بیش از اندازه، قلب حقیقت می‌کند.»

کارگردان «دختر» می‌گوید برای این فیلم ۱۰ تیزر به تلویزیون داده که همه رد شدند و آن قدر اصلاحیه به این تیزرها وارد کردند که در نهایت یکی، دو تا از آنها تأیید شده که به نظرش اصلا تیزرهای جذابی نیستند چون هیچ صحنه جذابی از فیلم در آنها وجود ندارد. البته به گفته میرکریمی با اینکه در حالت عادی وظیفه تلویزیون است اما الان لطف کرده و به تعدای از فیلم ها از «دختر»، «بارکد» و «دراکولا» تعدادی تیزر مجانی داده اما ماجرای این تیزرها هم جالب است: «در یک جدول زمان‌بندی ساعت‌های پخش این تیزرها را مشخص کردند اما ما هر چه نشستیم در آن زمان‌های مشخص و به ویژه در زمان برنامه‌های پرمخاطب تیزری ندیدیم. علت را هم که جویا شدیم گفتند که از تیزر مجانی چه انتظاری دارید؟ در نتیجه این طوری می‌شود که تلویزیون هم لطف می‌کند و هم منت می‌گذارد. اما ای کاش همه این‌ها به یک تکلیف قانونی تبدیل شود تا آدم وضعیت و تکلیف خود را بداند.»

جالب است بدانید برای گرفتن تیزر باید ابتدا بخش بازرگانی تلویزیون فیلم‌ها را ببینند و بررسی کنند که اصلا این فیلم از نظر کیفیت در حد و اندازه‌ای هست که تلویزیون بخواهد از آن‌ها حمایت کند که نظرشان در مورد فیلم میرکریمی این بوده: «خوشبختانه این تشخیص را نسبت به فیلم ما دادند که برای خانواده‌ها خیلی خوب است ولی وقتی این اتفاقات می‌افتد آدم نمی‌داند چه باید بکند. به همین دلیل من هم اعلام کرده و می‌کنم که هر جایی به غیر از اسرائیل برای محض رضای خدا تیزرهای فیلمم را پخش کند، خوشحال می‌شوم.»

فرهاد اصلانی در این مورد می‌گوید عجیب است فیلمی که تمام مجوزهای قانونی را گرفته، در رسانه ملی باید به چنین مشکلاتی برخورد کند و معتقد است پخش نشدن تیزرها یعنی بی اطلاعی مردم از اکران فیلم‌ها در کشور که این مسئله همه جوره به ضرر سینمای ایران است چرا که اکثر تهیه‌کننده‌ها توان استفاده از شیوه های تبلیغی گران را برای فیلم خود ندارند. برنده بهترین بازیگر جشنواره مسکو به مشکل دیگر این روزهای رابطه سینما و تلویزیون هم اشاره می‌کند: «یک زمانی باید نگران بازیگران می‌بودید تا احیانا در طول یک کار اتفاقی برایشان نیفتد که فیلم دچار مشکل شود. الان بر عکس شده و باید نگران کارگردان‌ها بود که در چه خط و ربطی تعریف می‌شوند یا چه برخوردی با آنها می‌شود. چون کار ما هم به عنوان بخش از عوامل فیلم تحت‌الشعاع این موضوع قرار می‌گیرد و دیده‌ایم که مثلاً با یک کارگردان لج می‌کنند و بعد اصلاً عوامل او را نمی‌بینند. در حالی که کارگردان به عنوان فردی از اجتماع است که می‌تواند نظراتی بدهد و اصلا در خیلی موارد جامعه این را از او توقع دارد اما همان کارگردان وقتی فیلم می‌سازد، اثرش بر اساس همان حرف‌ها قضاوت می‌شود و این موضوع واقعاً دردناک است.»

البته به نظر اصلانی تلویزیون مدت‌هاست تکلیف خودش را روشن کرده: «تلویزیون به دنبال جلب نظر و رضایت یک اقلیت است و آن تعلق خاطر را به کل مردم ایران ندارد. اصلاً هم این موضوع برایش مهم نیست و این از شیوه خبررسانی‌اش کاملا مشخص است چون در سطح جامعه خبرها و اتفاقات دیگری می‌افتد که وقتی اخبار اول تلویزیون را می‌بینیم هیچ کدام از آنها دیده نمی‌شود. دشمنی‌اش با سینما هم که دیگر اظهرمن‌الشمس است.»

مریلا زارعی هم که چهره او به عنوان بازیگر اصلی از تیزرهای لویزیونی فیلم دختر حذف شده معتقد است اعتراضی به این زمینه ندارد چرا که فهمیده در تلویزیون قانونی وجود ندارد: «در خیابان از من می‌پرسند، فیلمی ندارید؟ می‌گویم: «دختر»، تعجب می‌کنند و بعد می‌بینم حق دارند چون در تیزرهایی که پخش می‌شود تقریبا تصویری از من نیست. البته من اعتراض ندارم چون می‌دانم تلویزیون قانون ندارد. حرف من این است که تلویزیون خودش با یک سری کارها ایجاد سوءتفاهم می‌کند. بعد هم این که اگر ما سرمایه‌های این مملکت هستیم پس چرا رفتارها موسمی است؟ یعنی سر یک فیلم آن قدر تصویر آدم را نشان می‌دهند و یک وقت هم به خاطر این که از فیلمی خوششان نمی‌آید یا با ایشان (اشاره به میرکریمی در مقام کارگردان) مشکل دارند یا من خودم حرفی زده‌ام که کسی ناراحت شده اصلاً تصویری از آدم پخش نمی‌کنند. به همین دلیل من اصلاً احساس خوبی ندارم چون یک روال نرمال و معمولی در ارتباط با تلویزیون و مخاطب و هنرمندان وجود ندارد و هیچ امنیتی نیست.»

در ادامه اصلانی می گوید: «‌درباره فیلم «عصر یخبندان» هم که شخصیت اصلی آن خانم (مهتاب کرامتی) بود، همین اتفاق افتاد و اصلاً در تیزرها نبود. انگار اصلاً چنین کسی در فیلم نیست.» و زارعی هم در ادامه با تایید حرف اصلانی می‌گوید:«همین است دیگر. تیزرها را که ببینید متوجه می‌شوید در فیلم‌های دیگر هم همین وضعیت است. من نمی‌دانم پس خانم‌ها کجا هستند؟ انگار فقط یک مُشت مرد هستند که در سینمای ایران بازی می‌کنند.»

میرکریمی به عنوان آخرین نمونه به شرمندگی عمومی در مراسم تشییع عباس کیارستمی اشاره می‌کند و می‌گوید:«اگر یک بار دیگر منصفانه فیلم‌های کیارستمی را ببینیم، چه آنها را به لحاظ هنری دوست داشته باشیم و چه دوست نداشته باشیم، می‌بینیم که فیلم‌هایش سالم و قابل دفاع هستند. یک نگاه انسانی و اخلاق‌گرا دارند؛ چه آنهایی که قبل از انقلاب ساخته شده بودند و چه آنهایی که پس از انقلاب ساخته شدند و این نشان می‌دهد که او انسانی سالم با نگاهی مهربان به انسان و جامعه خودش بوده است اما ما بی‌انصافی کردیم و فیلم‌هایش را بی‌خودی به خودش گره زدیم. الان هم همین‌طور شده و می‌بینم یک روز برای یک فیلم تمام بیلبوردهای شهر را به من می‌دهند که البته می‌دانم به خاطر فیلم نیست بلکه به خاطر رفتار آن روزم است و یک سال بعد برای فیلم دیگرم هیچ بیلبوردی نمی‌دهند؛ در حالی که هر دو فیلم از یک نگاه اخلاق‌گرا هستند!»