گزینه های احتمالی برای جانشینی روحانی

هفته نامه مثلث: وقتی بحث بر سر این باشد که ممکن است اصلاح‌طلبان گزینه آلترناتیو خود را در انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده معرفی کنند، آن‌وقت است که چند نام به میان می‌آید؛ افرادی که گمان می‌رود نامزد انتخابات سال آینده باشند و اصلاح‌طلبان آنها را در شرایط اضطرار خاص روانه میدان رقابت کنند. آنها در صورتی که چنین تصمیمی ‌بگیرند نامزدی را می‌خواهند که هم خواست‌های بیشتری از آنها را عملی کند و هم البته بتواند در رقابت انتخابات نامزد جناح مقابل را شکست دهد.

تصمیم آقای دیپلمات

پیشرو‌تر از همه این صادق زیباکلام است که موکدانه از نامزدی ظریف در انتخابات صحبت می‌کند و البته اخیرا به روحانی پیشنهاد کرده است شخصی مانند ظریف را برای انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۶ به جای خودش معرفی کند. محمد جواد ظریف اما خودش قاطعانه می‌گوید: من دیپلماتم نه سیاستمدار؛ نامزد هیچ انتخاباتی نمی‌شوم. محمد‌کریم عابدی یکی از نمایندگان ادوارمجلس در این مورد گفته است: عوامل پشت پرده‌ای که از نامزدی آقای ظریف در سال ۹۶ برای انتخابات ریاست‌جمهوری صحبت می‌کنند در واقع به‌دنبال جایگزینی برای مهره سوخته خود هستند.

اما در مورد نسبت محمد جواد ظریف با اصلاح‌طلبان بهتر است به کتاب خاطرات آقای سفیر نگاهی داشته باشیم. او در بخشی از این کتاب نوشته است: «اسم روزنامه سلام می‌آمد تنمان می‌لرزید، یادم است در یک مورد این روزنامه در نامه‌ای به وزیر خارجه نوشته بود که ظریف در جایی این صحبت را درباره آمریکا کرده و وزارت‌خارجه باید موضع خودش را روشن کند در غیر این صورت ما افشاگری می‌کنیم بیشتر تندروی‌ها از لانه جاسوسی گرفته تا قضیه مکه و ممانعت از روابط با مصر به دست «جناح چپ» صورت گرفت.

روزی به شوخی و جدی به آقای (رئیس دولت اصلاحات) گفتم زمانی دوستانتان به خاطر اینکه ما حرف‌های معتدل می‌زدیم با ما مخالف بودند، حالا خودشان همان حرف‌های ما را می‌زنند. یکی از شرایط تندروهای مجلس ششم برای اینکه به آقای صادق خرازی رای اعتماد بدهند؛ این بود که مرا از معاونت عزل کند، روش مبارزه با نظام سلطه این نیست که شما با رفتار و عملکردتان مبانی نظام سلطه را تقویت کنید، اگر می‌خواهید با نظام سلطه برخورد کنید باید مبانی سلطه را برهم بزنید.ایشان (محتشمی‌پور) در هیات دولت گفته بود این فرد آمریکایی است و نمی‌تواند برود. من به آقای محتشمی‌پور پیغام دادم که در این دنیا نمی‌توانم کاری انجام دهم اما درآن دنیا از شما نخواهم گذشت.»

به نظر می‌رسد که محمد جواد قاطعانه با پیشنهاد نامزدی‌اش مخالفت کند اما برخی اصلاح‌طلبان همچنان به حضور او اصرار دارند.

نامزدی آقای مهندس؟

وقتی هنوز‌ تردید وجود داشت که اکبر هاشمی‌رفسنجانی نامزد انتخابات سال ۹۲ باشد، اسحاق جهانگیری نزدیکترین فرد به او بود که گفته می‌شد نامزدی‌اش قطعی شده است. حتی می‌گویند او نزدیک به ساختمان میدان فاطمی ‌بود برای ثبت‌‌نام در انتخابات که خبر رسید هاشمی عازم وزارت کشور شده است. سیب سیاست ایران آنچنان چرخید که دست آخر حسن‌روحانی رئیس‌جمهور شد و اسحاق‌جهانگیری معاون اول او. البته همان سیب سیاست ایران همچنان می‌چرخد و کار به آنجا رسیده که می‌گویند او ممکن است نامزدآلترناتیو حسن روحانی در انتخابات سال ۹۶ باشد.

یکی از روزنامه‌نگاران اصلاح‌طلب اخیرا مدعی شده است که پروژه یک‌دوره‌ای بودن حسن روحانی قطعی است و حتی نفر جایگزین را نیز معرفی کرد. این روزنامه‌نگار نوشته است: «برای اجرایی شدن این پروژه، قرار نیست فرد جایگزین، اصولگرا باشد. برخی منابع از اسحاق جهانگیری به‌عنوان محتمل‌ترین فرد جایگزین یاد می‌کنند؛ چراکه هم اصلاح‌طلبان او را از خود می‌دانند و هم اصولگرایان با او تعارض جدی ندارند. همچنین روابطش با نظام حسنه و مطلوب است و او قابل اعتماد تمامی ‌مقامات جمهوری اسلامی ایران است.»

شخصیت‌های ارشد حزب کارگزاران از او به‌عنوان کاندیدای مورد‌نظر خود در انتخابات
ریاست‌جمهوری آینده نام می‌برند. برخی از اعضای این حزب که خود را پدرخوانده اصلاح‌طلبان می‌دانند از معاون اول روحانی خواسته‌اند که خود را برای دور بعد انتخابات آماده کند. جهانگیری از حزب متبوعش مأموریت دارد در ماه‌های اخیر روی فساد و مبارزه با آنکه مورد تاکید مقامات ارشد نظام است متمرکز شود و خود را به‌عنوان چهره‌ای ضد فساد معرفی کند.
در این میان اما کسانی که حامی‌ نامزدی او هستند می‌گویند جهانگیری هم ارتباط خوبی با اصلاح‌طلبان دارد و هم ارتباط خوبی با حلقه نزدیک به هاشمی رفسنجانی. آنها می‌گویند جهانگیری قدرت مناظره بیشتری نسبت به حسن روحانی دارد و بهتر می‌تواند حریف نامزد جناح مقابل شود.

حرف دیگر این است که این چهره سیاسی با قرابت بیشتری که با اصلاح‌طلبان دارد نقش بیشتری به آنها در دولت آینده خواهد داد ضمن اینکه راه آنها برای باقی ماندن در سیاست هموارتر خواهد کرد.

پزشک و سیاست

از آن دست سیاستمدارانی است که نه می‌شود او را اصولگرا نامید نه اصلاح‌طلب. طرح تحول نظام سلامت، او را به وزیری کارآمد و مدافع حقوق مستحقین تبدیل کرده است. او به مناطق محروم می‌رود و چشمان مردم را رایگان مداوا می‌کند. بیان و حرکاتش به دور از چارچوب‌های مألوف و مرسوم ریاست است. آرام حرف می‌زند و از حضور در میان مردم عادی اِبایی ندارد. همه این‌ها باعث شده تا وزیر چشم‌پزشک، چشم خبرسازان را برای ریاست‌جمهوری ۹۶ بگیرد. شایعه شد که سید‌حسن قاضی‌زاده هاشمی آماده نامزدی برای انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده است.

وزیر بهداشت در پاسخ به این شایعات گفت: «این مسائل همه حاشیه است. این روزها متاسفانه همه‌چیز در کشور حاشیه شده و آن کسانی که در بسیاری از موارد فراموش شده‌اند، متن یعنی مردم هستند. بگذارید کارمان را برای مردم انجام دهیم. من قبلا نظرم را اعلام کردم.» اما در تازه‌ترین تحول در مورد او اخیرا یکی از روزنامه‌ها مصاحبه را با آقای وزیر انجام داد و این تیتر از او در خروجی سایت‌ها و رسانه‌ها قرار گرفت: «صبر کنید تا معلوم شود نامزد ریاست‌جمهوری می‌شوم یا نه»، بلافاصله یک جنجال خبری به راه افتاد و کار به آنجا رسید که روابط عمومی وزارت بهداشت این بیانیه را صادر کرد: وزیر بهداشت در مصاحبه با روزنامه شهروند در پاسخ به سوالی در خصوص تداوم حضور خود به‌عنوان وزیر بهداشت در دور بعد توضیحاتی داد که پس از انتشار، یکی از خبرگزاری‌ها براساس دیدگاه، استنباط و یا علایق سیاسی خود تعابیر تحریف شده دیگری را به نقل از ایشان و با این عناوین که « صبر کنید تا معلوم شود نامزد ریاست‌جمهوری می‌شوم یا نه / مطمئن نیستم روحانی دوباره کاندید شود» منتشر کرد، بنابراین مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت ضمن تکذیب نقل قول غیر‌واقعی و تحریف‌شده به نقل از وزیر بهداشت، هرگونه قضاوت در این مورد را به وجدان عمومی احاله می‌نماید.»

به نظر می‌رسد او از جمله افرادی است که اصلاح‌طلبان روی او حساب باز کرده‌اند.

سکوت و قناعت

محمد‌رضا عارف روزهای سختی را سپری می‌کند. او استراتژی ویژه‌ای برای این روزها برگزیده است. استراتژی‌ای که یک روزنامه اصلاح‌طلب نام آن را «سکوت و قناعت» گذاشته است. برخی اما نظر دیگری دارند. آنها می‌گویند محمد رضا عارف برای انتخابات ریاست جمهوری سال آینده خود را آماده می‌کند. روزنامه آرمان در تحلیلی با طرح این احتمال که عارف در انتخابات ریاست‌جمهوری ۹۶ نامزد می‌شود، نوشت: «به نظر نمی‌رسید عدم ریاست بر کمیسیون آموزش به منزله پایان فعالیت‌های سیاسی عارف باشد، بلکه شنیده شده او پس از ناکامی‌ برای جلوس بر کرسی ریاست مجلس حاضر به پذیرش رقابت برای کرسی‌های دیگر ریاست نشد و به انتخابات سال ۹۶ می‌اندیشد.

البته عارف این روزها از اصلاح‌طلبان دلگیر است که حق هم دارد، نخست از سال ۹۲ که به سبب حمایت از روحانی مجبور به انصراف شد و سپس انتخابات ریاست مجلس که رقابت را به لاریجانی واگذار کرد و آن طور که انتظار داشت از سوی اعضای لیست امید حمایت نشد و در نهایت هم اصولگرایانی که در لیست امید بودند مسیر دیگری غیر از سایر اعضای این لیست انتخاب کردند. اکنون این احتمال در حال تقویت شدن است که عارف در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۶ حضور پیدا کند. در این مسیر برخی که از مشکلات دولت روحانی که بیشتر در حوزه اقتصادی خودنمایی می‌کند آگاه هستند به عارف توصیه می‌کنند که تبلیغاتی از این ناحیه داشته باشد که همین موضوع هم برای او رای‌آور است.

البته برخی هم اینگونه بیان می‌کنند که عارف به تنهایی ظرفیت لازم برای پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری را ندارد و اگر کاندیدا شود برداشت عمومی چنین خواهد بود که او برای جلوس برکرسی ریاست‌جمهوری براساس تصمیم شخصی عمل می‌کند. او دلخور است و باید بزرگان سریع‌تر فکری برای این مساله داشته باشند. حامیان عارف تصورشان این است که ایشان به حق خود نرسیده است، بنابراین باید درباره او تصمیم عقلانی اتخاذ شود.»

اما در اظهارنظری متفاوت در این مورد سید‌حسن رسولی، عضو شورای راهبردی اصلاح‌طلبان و از افراد نزدیک به محمد‌رضا عارف گفته است: «هیچ‌گونه بحثی درباره کاندیدا شدن دکتر عارف در انتخابات ۹۶ صورت نگرفته است. تاکنون هیچ گونه بحث کارشناسی و تحلیلی در خصوص کاندیدا شدن دکتر عارف در انتخابات ۹۶ در جمع اصلاح‌طلبان صورت نگرفته و طرح این موضوع بیشتر شایعه است و تا جایی که بنده مطلع هستم این امر صحت ندارد.»

اما این روزها برخی اصلاح‌طلبان حامی‌ نامزدی او هستند از جمله صادق زیباکلام در این مورد گفته است: «روحانی بهتر است یا عارف یا ظریف را به مردم در ۹۶ معرفی کند. اگر این اتفاق بیفتد شانس اصلاح‌طلبان بیشتر می‌شود.» فعلا که محمد‌رضا عارف هم در مورد خودش سکوت کرده و هم در مورد نظرش در مورد حمایت از روحانی. باید دید او چه تصمیمی ‌در مورد آینده سیاسی‌اش خواهد گرفت.