ایستگاه پایانی تغییر و تحولات در صدا و سیما

مهربانو ابدی در فرهیختگان نوشت: زمانی که علی لاریجانی، رئیس سابق سازمان صدا و سیما به مجلس معارفه رئیس جدید سازمان صدا و سیما رفت، گمانه‌زنی‌ها برای تاثیر در آینده سازمان صدا و سیما هم شروع شد. آن زمان خیلی‌ها فکر می‌کردند این حضور خط ربط داشته باشد به رابطه میان رسانه ملی و مجلس شورای اسلامی. اما اتفاقات روزهای بعدی مشخص کرد تاثیر این حضور بیشتر در ساختار صدا و سیما خواهد بود و نه محتوای آن. چراکه تلویزیون همچنان در محتوا رویه گذشته خود را ادامه می‌دهد و تندروها تریبون بیشتری نسبت به دیگر گرایش‌های سیاسی کشور دارند. بنابراین بیراهه نیست که بگوییم تاثیر حضور علی لاریجانی در مراسم معارفه علی عسگری بیشتر ساختاری بوده است.

مدت زمان زیادی طول نکشید تا از نصب و عزل‌ها بتوان این تاثیر را دنبال کرد. در این مدت، مدیرانی به صدا و سیما بازگشتند که گرچه از دوره مدیریت عزت‌الله ضرغامی نیز در راس شبکه‌ها بودند، اما مدیریت‌شان را از دوره ریاست علی لاریجانی بر صدا و سیما شروع کرده بودند. این مدیران اواخر دوره مدیریت ضرغامی جای خودشان را به مدیران جوان‌تر و با گرایش نزدیک به ضرغامی داده بودند و مابقی آنها در دوره سرافراز بازنشسته شدند. البته در این میان علی‌اصغر پورمحمدی از مدیران دوره ضرغامی به معاونت سیما رسیده بود.

ضرغامی در دوره دوم مدیریت ۱۰‌ساله عزمش را جزم کرده بود تا مدیران جوان‌تری را جایگزین مدیران با تجربه دوره لاریجانی کند. در عوض ضرغامی تلاش کرد ساختار صدا و سیما را با بسط و گسترش و ایجاد شبکه‌های جدید تغییر بدهد. محمد سرافراز اما با شعار چابک‌سازی، علاوه‌بر ادامه پاکسازی تلویزیون از مدیران دوره لاریجانی، شبکه‌های تازه‌تاسیس را نیز تعطیل کرد و موج حذف و عزل‌های دوره او که ناشی از سیاست‌های چابک‌سازی بود، به پاشنه آشیل مدیریت او تبدیل شد و مهم‌ترین عامل در کوتاه‌مدت شدن دوره مدیریتش بر یکی از مهم‌ترین رسانه‌های کشور شد.

علی عسگری بلافاصله بعد از روی کارآمدن در وهله نخست سعی کرد مدیران گذشته را به تلویزیون برگرداند و بعد هم ساختار تلویزیون را به دوره قبل از سرافراز برگرداند. تازه‌ترین اتفاق در این زمینه بازگشت شبکه «تماشا» است که سرافراز آن را تعطیل کرده بود. این شبکه از ایده‌های ساختاری ضرغامی بود که به تولیدات استانی اختصاص داشت و در آغاز سال ۱۳۹۵ با حکم علی دارابی منحل شد. مدیران سابق نه‌تنها به تلویزیون برگشتند، بلکه ساختار تلویزیون را نیز به دوره‌های گذشته نزدیک کردند.

حالا پس از این بازگشت ساختاری و مدیریتی، به نظر می‌رسد مدیران فعلی بنا دارند برنامه‌ها و محتوای گذشته را نیز به تلویزیون برگردانند که یکی از مثال‌ها، تصمیم برای ساخت سری جدید مجموعه طنز «زیر آسمان شهر» به کارگردانی مهران غفوریان است. انگار که مدیران تلویزیون همچنان در رویای روزهای باشکوه و پررونق صدا و سیما هستند و تلاش می‌کنند با احضار نشانه‌های گذشته به آن دوره برگردند. یکی از تغییرات ساختاری، بازگشت شبکه تهران به وضعیت قبلی خود است. این شبکه در دوره سرافراز دچار تغییرات ساختاری بنیادی شد و در بهمن۱۳۹۴ به صورت اچ‌دی درآمد.

اما این شبکه در دوره عسگری منحل شد و با مدیریت مجید زین‌العابدین تغییر رویکرد و محتوا و ساختار داد و از حالت اچ‌دی درآمد. با توجه به تجهیزاتی که برای اچ‌دی شدن شبکه تهران انجام شده بود، شبکه تماشا دوباره بازگشت تا بر همان بستر ساختاری اچ‌دی پخش خود را آغاز کند. میرباقری مدیریت این شبکه را به حسین کرمی سپرد که مدیر شبکه‌های نسیم و نمایش هم هست. حسین کرمی نیز از مدیرانی است که مدیریتش از دوره لاریجانی در تلویزیون آغاز شد و حالا به‌عنوان مشاور یک مرکز و مدیر یک شبکه و دو کانال مسئولیت دارد. رضا پورحسین هم بار دیگر به شبکه چهار رفت و از ۲۹ تیر به‌عنوان سرپرست کار خود را شروع کرد. پورحسین از مدیران دوره لاریجانی است.

علیرضا برازش از مدیران دوره لاریجانی است که با حکم میرباقری به شبکه یک سیما بازگشت. جالب است بازگشت تلویزیون به گذشته‌اش حتی شامل نام‌های شبکه‌ها هم شد و شبکه قرآن بار دیگر به همان شبکه قرآن و معارف تغییر نام داد. بخش معارف از این شبکه با دستور سرافراز حذف شده بود. بخش مهم تغییرات ساختاری و محتوایی با احکام مرتضی میرباقری انجام شده است که از مدیران موردوثوق علی لاریجانی بود و در اواخر دوره عزت‌الله ضرغامی برکنار شد و به وزارت کشور رفت و جای او را در تلویزیون علی دارابی گرفت که از مدیران نزدیک به ضرغامی بود. بازگشت میرباقری به معاونت سیما به منزله کلید بازگشت مدیران قبلی صدا و سیما بود.

تغییرات ساختاری و انتصاب‌ها به بخش‌های برون‌مرکزی هم رسید. بخش برون‌مرزی در دوره ضرغامی زیرنظر محمد سرافراز بود و گسترش این شبکه‌ها را او عهده‌دار بود. منتها سرافراز در دوره ریاست سازمان صدا و سیما این بخش را نیز در راستای سیاست‌های چابک‌سازی، دچار تغییر و تحولات زیادی کرد.

ازجمله تغییرات این بخش هم انتصاب بهروز قزلباش به سرپرستی اداره کل خبر و تفسیر معاونت برون‌مرزی است. در این راستا مهدی مجتهد هم به‌عنوان قائم‌مقام معاونت برون‌مرزی و مدیر شبکه آی‌فیلم منصوب شد. یکی از مهم‌ترین تاکیدهای مقام معظم رهبری در حکم انتصاب علی عسگری توجه به فضای مجازی بود. در این راستا نیز رضا قدیمی با حکمی از سوی علی عسگری به سمت معاون فضای مجازی سازمان صدا و سیما منصوب شد تا این ماموریت مهم را پیگیری کند.

حال با همه این اتفاقات ساختاری و مدیریتی باید گفت تلویزیون هنوز در وضعیت بلاتکلیفی و کم‌رونقی قرار دارد که در دوره سرافراز اتفاق افتاد. هنوز رسانه ملی از رکود خارج نشده است و اغلب برنامه‌های تلویزیونی کم‌بیننده هستند. به نظر می‌رسد برای رصد تاثیرات تغییرات ساختاری و محتوایی در صدا و سیما باید تا پایان سال صبر کرد و دید آیا باز هم در بر همان پاشنه می‌چرخد یا اینکه عزم جدی برای بازگشت به دوره رونق و شکوه تلویزیون وجود دارد.