برجام و اثرگذاری بر تحولات اقتصادی

صباح زنگنه . کارشناس مسائل بین‌الملل در روزنامه وقایع اتفاقیه نوشت: فضای سیاسی داخل کشور پس از برجام شامل دو نگرش عمده درباره تاثیرگذاری این توافق مهم بین المللی بر وضعیت اقتصادی داخل کشور بوده است.

از یک طرف برخی‌ها بر این باورند که برجام نتوانسته است آن‌گونه که باید بر وضعیت اقتصادی ایران تاثیرگذار باشد، به‌گونه‌ای که اقتصاد ایران همچنان از مشکلات عمده ای رنج می‌برد. با این حال موافقان برجام معتقدند که به دنبال این توافق، ایران از فضای بسته سابق بیرون آمده و می‌تواند در صورت حل و فصل کردن مشکلات نهادینه‌شده ساختاری، به رشد اقتصادی دست پیدا کند.

تصویری که از برجام در ذهن مردم وجود دارد، تصویر روشنی نیست. درباره برجام و اینکه چه تأثیراتی می‌تواند بر روند رشد اقتصادی کشور داشته باشد، پرسش‌هایی مطرح می‌شود که می‌تواند موجب آشکارشدن اثرات مثبت این توافق مهم بین‌المللی بر اقتصاد ایران شود. آیا برجام مسئول اصلاح ساختار اقتصادی کشور هست یا خیر؟ آیا برجام مشکلات نهادینه‌شده در اقتصاد ایران را می‌تواند حل کند یا خیر؟ آیا برجام می‌تواند مسئله بیکاری، تورم یا رکود را حل‌وفصل کند و پس از آن به توسعه صادرات کشور کمک کند یا خیر؟

همچنین این سؤال را نیز باید مطرح کرد که این توافق تا چه اندازه می‌تواند یا می‌توانست در نقل‌وانتقالات پولی و مالی به ما کمک و اموال مسدودشده ایران را آزاد کند؟ آیا ایران توانست برای دریافت مبالغی که از فروش نفت خود در بانک‌های کشورهای خارجی ذخیره شده بود، اقدام کند؟ بدون شک پاسخ به این سؤالات و روشن‌شدن وضعیت و اذهان مردم نشان می‌دهد برجام توانسته است تأثیرات مثبتی بر اقتصاد کشور بر جای بگذارد.

علاوه‌براین باید این نکته را نیز مورد توجه قرار داد که به‌دنبال توافق برجام، ایران توانست از سیستم سهمیه‌بندی فروش نفت رهایی یابد و برای افزایش صادرات نفتی خود اقدام کند. بااین‌حال باید به این گزاره کلی توجه کرد که بهبود وضعیت اقتصادی ایران پس از برجام نیازمند اقدامات ساختاری است و باید گفت برجام به‌جز مباحث اقتصادی که طیف وسیعی را دربرمی‌گیرد، توانسته است فضای عمومی کشور را نیز به سمت مساعدشدن حرکت بدهد.

زمانی ایران به‌عنوان منبع نگرانی در جهان و رسانه‌های جهانی مطرح بود اما اکنون این موضوع تا حد زیادی تغییر کرده و در اغلب کشورها فضای سابق دچار تحول شده است؛ هرچند نگرانی‌هایی نیز در میان برخی کشورهای منطقه‌ای وجود دارد، تا حدی که این کشورها برای رفع این نگرانی‌ها به سمت روابط مساعد با رژیم صهیونیستی حرکت کرده‌اند. قطعا ارتقای جایگاه ایران درزمینه‌های مختلف سیاسی و اقتصادی بود که رقبای منطقه‌ای ایران را به سمت همکاری و همگرایی با تل‌آویو سوق داد.

به‌هرحال ماحصل اقدامات رخ‌داده پس از برجام و مجموعه رفت‌و‌آمدهای صورت‌گرفته به کشور، موجب تحول اقتصادی در کشور شده اما عامل رشد اقتصادی در درون کشور است و با اصلاح ساختار اقتصادی و برطرف‌کردن عوامل تجاری‌ که در چند دهه اخیر در کشور نهادینه شده است، می‌توان شاهد رخ‌دادن تحولات مثبتی در حوزه اقتصادی کشور بود و با بازبودن مسیر دادوستد با جهان خارج می‌توانیم شاهد اثرگذاری کامل برجام بر تحولات اقتصادی در کشور باشیم.