سیل در تهران به دنبال باران پاییزی

روزنامه آرمان نوشت: «تهران از مرحله کم آبی وارد فاز ترسالی شده است، بنابراین انتظار می رود در ۱۰ سال آینده سیل های بیشتری در رودخانه های پایتخت رخ دهد.»

این اظهار نظر مرداد سال گذشته مجری طرح های محیط زیستی در زمینه آب و محیط زیست بود. هر چند در تعریف سیل آمده است که سیل به معنی طغیان کردن آب، زیر آب رفتن گستره ای از زمین و طوفانی شدن است، اما آنچه در این میان مهم جلوه می کند دخالت های انسانی است که با دستکاری طبیعت برای ساخت و ساز یا تصرف زمین سبب بروز حوادثی می شوند و از آنجا که همیشه بهبود روش های ساخت و ساز از خطراتی چون وقوع زلزله جلوگیری می کنند، اما به تبع با از بین بردن پوشش گیاهی خطر احتمال بروز سیل را نیز افزایش می دهند. اویس ترابی، مجری طرح های مختلف زیست محیطی کلان‌شهر تهران گفت: وقوع سیل یک جریان طبیعی محیطی است، اما در برخی موارد افرادی برای تصرف زمین اقدام به درختکاری در بستر رودخانه می کنند که در این صورت وقتی سیلی رخ می دهد درختان موجود در بستر را می شکند و چون شیب کوهستان نیز زیاد است سنگ ها و تنه های درختان در آب روان می شوند.

به گفته او با تجمع تنه درختان و سنگ ها در مقاطع تنگ رودخانه مانند آبروها و تونل‌ها، انسداد جریان رخ می دهد و در این حالت آب در پشت آنها جمع می شود، با افزایش نیروی آب جمع شده در پشت این انسداد، پدیده شکست سد و رها شدن جریان مسدود شده به همراه قطعات واریزه ای رخ می دهد. به گزارش ایرنا، او افزود: در حالت شکست انسداد جریان، دبی سیل چند برابر می شود ، در واقع بزرگی سیل در حدود سه تا چهار برابر افزایش می یابد، مثلا اگر دبی جریان اصلی رودخانه برابر ۱۴۰ متر مکعب بر ثانیه باشد به سیلی با بزرگی تقریبی ۶۰۰ متر مکعب بر ثانیه تبدیل می شود که قطعات بزرگ سنگ و تنه درختان موجود در آب نیز قدرت تخریب را افزایش می دهد.

دستکاری در طبیعت، عامل بروز سیل

بر همین اساس همواره کارشناسان محیط زیست به مسئولان هشدار می دهند که جلوی دستکاری های انسانی را در عرصه های طبیعی بگیرند، چرا که سیل علاوه بر آنکه لطمه جبران ناپذیری به طبیعت وارد می کند، جان بسیاری از مردم را نیز می گیرد، تا جایی که فروردین ۹۱ پدر علم کویر شناسی با تاكيد بر اينكه تهران حریم حفاظتی ندارد، هشدار داد: دستکاری در طبیعت بالا دست و رها کردن طبیعت به حال خود عامل بروز سیلاب و خسارات ناشی از آن است. به گفته پرویز کردوانی تهران در بالا دست از پوشش گیاهی تهی شده است و درختی در اطراف تهران و در بالا دست کاشته نشده است.

او ادامه داد: بعد از آن باید به رها کردن طرح های آبخیزداری و پرشدن آبخیزها از رسوبات توجه کرد که همه وظیفه دستگاه‌ هاي مسئول بوده که طی این سال ها آنها اين امر را رها کرده‌اند و بايد گفت كه اساسا طبیعت تهران به حال خود رها شده و هر روز شاهد تخریب گسترده خاک و آب تهران هستیم. این در حالی است که در سال گذشته با دستکاری طبیعت سیلی در روستای سیجان در جاده چالوس به وقوع پیوست. آن‌چنان که تیر سال گذشته معاون استاندار البرز و فرماندار کرج عنوان کرد که دستکاری در طبیعت، ساخت و سازهای غیرمجاز و غیراصولی در حریم رودخانه ها و تصرف اراضی حاشیه ای رودخانه عامل اصلی وقوع سیل اخیر در روستای سیجان در جاده چالوس است. به گزارش ایرنا، محمدتقی ایرانی تصریح کرد: بارها از سوی مسئولان در مورد ساخت و ساز در حریم رودخانه ها هشدار داده شده است و به دنبال این ساخت و سازها و احداث پل های دست ساز بدون اصول و غیراستاندارد، چنین حوادث تلخی رقم می خورد و تبعات ناگوار به دنبال دارد. آبان سال گذشته رئیس سازمان مدیریت بحران کشور سیل را حادثه‌ای دانست که می‌تواند به اندازه زلزله برای تهران خطرناک باشد و گفت: در راستای پیش‌بینی و پیشگیری از وقوع سیل سامانه‌ های هشدار سریع در حوزه‌ های آبریز تهران نصب می ‌شوند.

اسماعیل نجار درباره احتمال ورود سیل در تهران اظهار کرد: پیش‌تر وقوع سیل در تهران سابقه داشته است و در یکی دو سال گذشته نیز نشانه‌ هایی از آن دیده شده است، مانند حادثه سیل کن یا سیلاب مترو تهران. از این رو می توان گفت که سیل همیشه خطرات و خسارات زیادی دارد. به گزارش ایسنا، او با بیان اینکه در تهران هفت حوزه آبریز وجود دارد، افزود: اگر بنا باشد در تهران سیلی رخ دهد این هفت نقطه از نقاطی است که ایجاد مشکل خواهد کرد و البته در نقاطی دیگر نیز احتمال بروز سیلاب وجود دارد، گرچه خبر وقوع سیل در روستای سیجان یکی از اخباری بود که در مورد وقوع سیل در اقصی نقاط ایران از خروجی خبرگزاری ها خارج شد، اما سوالی که پیش می آید این است که چرا با وجود هشدارها همچنان روند ساخت و سازها ادامه دارد و جالب تر آنکه بلافاصله بعد از وقوع سیل و خسارات جانی و مالی همه دنبال مقصر می گردند و سازمان های مربوطه هم از زیر بار رفتن مسئولیت شانه خالی می کنند.

باران پاییزی جان گرفت

علاوه بر خسارت جوامع بشری گاهی اوقات بارندگی در یک منطقه نیز باعث می ‌شود که رودخانه‌ ها پر از آب شده یا آب در یک جا بیش از حد جمع ‌شود، آن‌چنان که به دلیل لبریز شدن رودخانه‌ ها یا وجود موانع در آن آب اضافی به مناطق اطراف سرریز شده و به دنبال آن سیل نیز جاری می ‌شود. با وجود این، تا چندی دیگر باران های پاییزی شروع می شوند و امکان بروز سیل وجود دارد، به گونه ای که خطرات آن نیز قابل پیش بینی است. این در حالی است که در سال گذشته به دنبال باران های پاییزی سیل در ۱۲ استان جاری شد که علاوه بر خسارت مالی جان عده ای از هموطنان را نیز گرفت. به گونه ای که میزان خسارت سيل در استان ايلام و مخصوصا مركز اين استان بيشتر از بقيه نقاط كشور بود و بعد از آن لرستان و کرمانشاه به ترتیب بیشترین میزان خسارت را داشتند.

آن‌چنان که در ایلام طي ۴۸ ساعت ۳۰۰ ميلی ‌متر باران باريد كه به گفته مدير كل هواشناسي اين استان، در ۱۰۰ سال گذشته از نظر حجم بارندگي و بازه زماني بي‌‌سابقه بوده است. سيل علاوه بر خسارات مادي، باعث مرگ سه نفر شد. به گفته فرماندار ايلام جسد دو نفر از مردم اين شهر كه در اثر سيلاب جان خود را از دست داده بودند، شناسايي شده است. خسارت وارده به ايلام باعث شد که محمدباقر نوبخت، رئيس سازمان مديريت و برنامه‌ريزي و حسين فريدون، دستيار ويژه رئيس‌‌جمهور از این شهر بازديد کنند. نوبخت بیان کرد: در اين بارندگي ها خساراتي به زيرساخت‌‌هاي استان وارد شده است كه در نشست ستاد بحران و شوراي برنامه ‌ريزي، تصميم‌هاي مقتضي گرفته خواهد شد. به گزارش همشهری، او ادامه داد: دولت اهتمام دارد خسارت‌‌هاي آسيب‌ديدگان را در نخستين فرصت جبران كند. بنابراین همیشه پیشگیری بهتر از درمان است و باید برای بروز هر نوع حادثه ای از قبل آمادگی داشت تا میزان خسارت ها کاهش یابد.