یک روز با شاه‌سون‌های اردبیل

خبرگزاری مهر: استان اردبیل از ایل ها و عشایر متعددی برخوردار است که مهم ترین و منسجم ترین آن ها ایل های شاهسون و ارسباران هستندکه درمناطق گوناگون استان پراکنده شده اند.

اعضای این ایل دامدار هستند و از مراتع سرسبز کوه های خطه اردبیل استفاده می کنند. عشایر ارسباران نیز در نواحی کوهستانی به سر می برند و قلمروی عمده آن ها بخش باختری دشت مغان است. شاه سون در اصطلاح به معنی دوست داران شاه شدن است.

شاهسون‌ها از سجایای اخلاقی خوبی برخوردار هستند و در تیراندازی و شکار و میهن پرستی شهرت دارند. آن‌ها به زبان آذری صحبت می‌کنند و شیعه مذهب هستند. برپایی جشن‌ها و آیین‌های اسلامی و ایرانی از مهم‌ترین آداب و رسوم آن‌ها به شمار می‌آید که به شکل‌های خاصی و با رعایت اصول ایل انجام می‌شود و برای گردشگران بسیار جذاب، دیدنی و شنیدنی است.

مسکن اصلی ایل شاهسون آلاچیق می‌باشد که دارای سازه ای چوبی متشکل از ۳۲ یا ۲۸ یا ۲۴ چوب صیقل یافته به نام چو بوغ، با مرکزیت اتصال قسمت فوقانی این چوبوغها به نیم کره گنبدی شکل چوبی به نام چنبره می‌باشد. پوشش خارجی آن توسط نمد سفید تهیه شده از پشم حلاجی شده گوسفندان. آلاچیق محل اصلی زندگی و پذیرایی از مهمانان در جشنها و مراسم می‌باشد . نوع دیگر مسکن ایل شاهسون کومه است ، مسکنی طوسی و به شکل دالان. کومه اغلب به عنوان مطبخ و محل استحصال لبنیات و انجام کارهای زنان عشایراست . دربرخی موارد افراد کم بضاعت از آن به عنوان محل زندگی ، استراحت و انجام کارهای خود نیز استفاده می‌کنند . مهم‌ترین بافته شاهسون‌ها گلیم‌های سوزن دوزی و ظریف معروف به سوماک است که درزبان محلی آن را ورنی بافی می‌گویند.

عمده عشایر در استان اردبیل دامداری است و زراعت ، باغداری ، صنایع دستی در درجه‌های بعدی اهمیت قرار دارند . عشایر استان اردبیل ر حال حاضر با داشتن ۴۰ درصد دام استان و حدود ۱۰ درصد دام عشایری کشور سالیانه با تولید ۸۰هزارتن شیر ، ۱۰ هزارتن گوشت ، ۱۶۰۰ تن پشم یکی از تولید کنندگان عمده محصولات پروتئنی کشور و منطقه هستند.