مهر پایانی بر دولت دیلما روسف

روزنامه شرق: مجلس سنای برزیل روز گذشته با رای عدم اعتماد به «دیلما روسف» رئیس جمهوری این کشور به ١٤ سال كار دولت حزب چپگرای «کارگر» در این کشور پایان داد.

روسف در حالی روز گذشته با ٦١ رأی از مجموع آرای ٨١ سناتور برزیلی از سمتش برکنار شد که در آخرین دفاعیات خود در روز دوشنبه، این واقعیت را طنز تلخ تاریخ دانسته بود که به خاطر جرایمی که مرتکب نشده، باید از سوی کسانی مورد قضاوت قرار گیرد که خود به جرایم متعددی متهم هستند.

اولین رئیس‌جمهور زن تاریخ برزیل در حالی از این پس حکم تعلیق موقت خود از پست ریاست‌جمهوری در ماه می را مادام‌العمر خواهد دید و برای هشت سال آینده نیز از تصدی هر مقام دولتی محروم خواهد ماند که روز دوشنبه با حضور در سنای برزیل از خود دفاع کرده و گفته بود که استیضاح او به معنای «استیضاح دموکراسی» است.

روسف ضمن اشاره به این‌که اکنون از پس گذر تمامی این سال‌ها، وقت آن نیست که به اصول و باورهای خود پشت کند، اتهامات وارده مبنی بر دستکاری در حساب‌های دولتی را رد کرده و هشدار داد رای این دادگاه، صرفاً تعیین‌کننده سرنوشت شخص او نیست، بلکه آینده برزیل را در مخاطره قرار می‌دهد.

واقعیت آن است که به دلیل رکود و فساد اقتصادی، میزان محبوبیت روسف و دولت متبوعش در پایین‌ترین سطح خود قرار گرفته و اتهامات وارده از سوی مخالفان مبنی بر دستکاری غیرقانونی در بودجه دولتی با اتکا به وام‌هایی بدون مجوز کنگره برای موفقیت در رقابت‌های انتخاباتی دو سال گذشته نیز رگه‌ای از واقعیت دارد، اما مدعیانی که اکنون بر جایگاه قضاوت تکیه زده‌اند نیز بدون شک نسخه‌ای اثربخش برای پیکره اجتماعی و اقتصادی نحیف آن کشور نخواهند بود.

دیلما روسف متولد ۱۴ دسامبر ۱۹۴۷، اقتصاددان و سیاستمداری است که سی و ششمین رئیس‌جمهوری برزیل شد و اولین زنی بود که این سمت را در دست گرفت. او پیشتر بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۰ رئیس دفتر «لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا»، رئیس‌جمهوری وقت برزیل بود و با حمایت‌های داسیلوا توانست در ژانویه ۲۰۰۱ به مقام ریاست جمهوری برسد و بار دیگر در انتخابات دسامبر ۲۰۱۴ هم پیروز شد و برای یک دوره چهار ساله دیگر روی کار آمد.پارلمان برزیل در ۱۷ آوریل ۲۰۱۶ به آغاز روند استیضاح علیه دیلما روسف رأی داد.

اتهامات او از جمله درباره دستکاری حساب‌های دولتی بود. متحدان روسف توانستند ۱۳۷ رای علیه استیضاح به دست آورند اما مخالفان او با ۳۶۷ رای در پارلمان، توانستند استیضاح را به جریان بیندازند. در واقع تنها ۳۴۲ رای برای ارسال طرح استیضاح به سنا کافی بود اما مخالفان آرای بیشتری کسب کردند.در ۱۲ مه ۲۰۱۶، سنای برزیل به برگزاری دادگاه استیضاح برای روسف رای مثبت داد. طبق آن رای، اختیارات ریاست جمهموری روسف ملعق شد و بازگشت او به این پست به نتیجه دادگاه منوط شد که ظرف ۱۸۰ روز برگزار می‌شد.

میشل تمر، معاون رئیس‌جمهوری برزیل هم که از متحدان مخالفان روسف بود، در این مدت سمت ریاست جمهوری موقت را در دست گرفت. چنین تحرکاتی از جانب روسف و متحدانش به عنوان کودتا محکوم شد.اتهام روسف تخلف از قوانین در برداشت از منابع مالی شرکت‌های دولتی جهت تامین کمبود بودجه دولت پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در ۲۰۱۴ بود. برزیل از زمان دومین سوگند ریاست جمهوری روسف در ژانویه گذشته دستخوش رسوایی‌های متعددی شده است؛ از میلیاردها دلار دزدی شرکت‌های خصوصی و سیاستمداران از شرکت ملی نفت برزیل موسوم به پتروبراس گرفته تا تلاش یکی از سناتورهای پرنفوذ برای آزادی یک شاهد کلیدی از زندان، این کشور شاهد افشاگری‌های تعجب‌برانگیز بوده است.

با این حال در بحبوحه تحقیقات بر سر فساد، دیلما روسف هرگز مستقیما به فساد متهم نشد. با این حال نحوه عملکرد اقتصادی روسف به شدت مورد بحث و جدل است و این جزو دلایل اساسی مخالفان برای استیضاح روسف محسوب می‌شود. مشکلات اقتصادی برزیل سال ۲۰۱۱ و زمانی آغاز شد که چین به سرعت رشد کرد و کالاهای برزیلی ارزش خود را در بازارهای بین‌المللی از دست دادند.

این روند تا آستانه انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۴ ادامه داشت و نهایتا روسف مجبور شد تا برای لاپوشانی کسری بودجه شدید وام‌های دولتی دریافت کند.با رای روز چهارشنبه سنای برزیل که با گذشت ۹ ماه از روند استیضاح صادر شد، حکومت ١٤ ساله حزب چپگرای کارگر پایان یافت و از این پس سیاست این کشور به سمت گروه‌های راست‌گرا متمایل می‌شود.

حتی با برکناری روسف و روی کار آمدن میشل تمر محافظه‌کار هم نشانه‌های واضحی در کنگره برزیل نسبت به برنامه‌های او برای کاهش هزینه‌های دولتی و اصلاح سیستم بازنشستگی دیده نمی‌شود چرا که دولت تمر نیز با خطر تحقیقات گسترده در رابطه با دریافت رشوه مربوط به شرکت ملی نفت برزیل مواجه است. بنابراین اکنون تنها می‌توان امید داشت تا این موج چنان که در کشور همسایه آرژانتین نیز بیدار شده، بیش از این آمریکای لاتین را درننوردد.