هزینه بالای آدامس جویدن در ایران!

تماشا: «در دو ماه شهریور و مهر امسال سه میلیون دلار آدامس وارد کشور شده است» این خبری است که چندي پيش سایت‌ها از آمارهای گمرک کشور در هفت ماه ابتدایی امسال استخراج و منتشر کردند. می‌گویند ایرانیان سالانه 500 میلیارد تومان خرج آدامس جویدن می‌کنند. برخی واردات این خوراکی را غیر‌ضروری می‌دانند و از اختصاص ارز به آن در شرایط موجود انتقاد می‌کنند. طبق آمارها 80 درصد آدامس‌ها به صورت قاچاق وارد کشور می‌شود و مبدا آنها بیشتر کشورهایی مثل ترکیه و لهستان است. از چندی پیش موج گرانی‌ها به آدامس‌ها رسیده و قیمت آنها را یک تکان اساسی داده است. آدامس ریلکس از 350 به 1500 تومان و آدامس اربیت از 400 به 1600 تومان رسیده است. اینها دو نمونه پر‌فروش آدامس‌های خارجی هستند و سایر نام‌های تجاری هم دقیقا وضعیت مشابهی دارند.

تولید داخلی یا واردات؟

امارات، لهستان و ترکیه کشورهای اصلی صادر‌کننده آدامس به ‌ایران هستند. سهم لهستان در اين واردات ۷۵درصد، تركيه ۲۱ درصد و امارات چهار درصد است. عمده ‌این واردات هم از شرکت آمریکایی orbit ریگلی است که ۱۴ کارخانه در نقاط مختلف دنیا دارد که آدامسی که می‌جویم از کارخانه لهستان آن وارد ایران شده است. مصرف بالاي آدامس در ايران باعث شد تا در سال ۱۳۸۸ بزرگ‌ترين خط توليد آدامس بدون قند خاورميانه در شركت پارس‌مينو به بهره‌برداري برسد. در مراسم افتتاح آن كارخانه اعلام شد كه سالانه مبلغي بالغ بر ۱۰۰ ميليارد تومان صرف واردات رسمي آدامس‌هاي بدون قند به كشور مي‌شود و اعلام شد كه با افتتاح اين خط توليد كشور در زمينه تامين آدامس بدون قند موردنياز خود به خودكفايي خواهد رسيد.

با این حال مشاهدات نشان می‌دهد آدامس‌های داخلی در رقابت با برندهای خارجی چندان موفق نبوده‌اند. اهمیت اقتصادی بازار آدامس ایران آنقدر بالاست که گفته می‌شود گردش مالي بازار آدامس ايران ۵۰ برابر گردش مالي كيوسك‌هاي مطبوعاتي، حدود ۵۰ درصد حجم بازار لوازم آرايشي و بهداشتي، حدود هشت برابر بازار تورهاي گردشي داخلي، حدود چهار برابر بازار آب معدني و يك چهارم گردش مالي سالانه‌ بازار سيگار كشور مي‌شود.


آدامس‌های ایرانی؛ گزارش یک شکست

سال‌هاست با پر شدن بازار از آدامس‌های خارجی نشانی از آدامس‌های ایرانی نیست و از برخی نام‌ها فقط سایه روشنی در ذهن ما مانده است. هرچند از بعضی از آنها خاطرات خوشی داریم. هنوز طعم آدامس عسلی پرستو زیر زبان ما مانده اما امروز حتی نمی‌دانیم کجا می‌توانیم یکی از آنها را پیدا کنیم اما علت شکست شرکت‌های ایرانی چیست؟ شاید باید علت آن را در قبضه شدن بازار توسط برند‌های خارجی جست و جو کرد که البته عمده آن هم به صورت قاچاق وارد کشورمان می‌شود. شاید هم تقصیر خود تولید‌کننده‌های داخلی است که هیچ ایده جدیدی رو نکردند. اخیرا شرکت «پارس مینو» سعی کرد با تولید آدامسی با بسته‌بندی شبیه «ریلکس» با برند‌های خارجی رقابت کند، حتی تبلیغات محیطی این آدامس تازه‌وارد در شهر نصب شد اما باز هم به نظر نمی‌رسد این برند هم در رقابت با خارجی‌ها توفیقی کسب کرده باشد.


ریلکس؛ سوغات ترک‌ها

ترکیه به نوعی مهد آدامس جهان است، ۶۰ شرکت در این کشور به تولید آدامس مشغول هستند.«ریلکس» یکی از محصولات شرکت kraft foods ترکیه است که با نام kentGida مطرح است. هرچند این آدامس خیلی بین برند‌های مشهور حرفی برای گفتن ندارد اما توانسته در بازار کشورهای همسایه مثل ایران نام خود را جا بیندازد. در سال ۲۰۰۲ کمپانی Cadbury که از سه کمپانی بزرگ تولید آدامس جهان محسوب می‌شود ۵۱ درصد سهام kentGida را از ترکیه خرید و در سال ۲۰۰۶این شرکت بریتانیایی بقیه ۴۹ درصد سهام این شرکت را هم به ارزش ۸۰ میلیون دلار صاحب شد. اگر به بورس فروش عمده آدامس تهران در ابتدای بازار آهنگران و حضرتی سر بزنید متوجه می‌شوید «ریلکس» به دلیل کیفیت بالا و قیمت نسبتا ارزان آن در کنار «اربیت» پرفروش‌ترین آدامس‌ها در ایران هستند. ریلکس در دسته آدامس‌های بدون قند قرار می‌گیرد، در آن از مواد شیرین‌کننده‌ای استفاده شده که برای سلامت دهان و دندان مضر نباشد.


اربیت از دیار یانکی‌ها

تا قبل از سال 2000 آدامس اربیت در ایران آنچنان محبوب نبود و کسی این برند آمریکایی را نمی‌شناخت. تاريخچه آغاز توليد آدامس اربيت به سال 1944 در آمريكا بر‌مي‌گردد. در جريان جنگ جهاني دوم مواد تشكيل‌دهنده آدامس اربيت شامل قند، شربت ذرت، نرم‌كننده و طعم‌دهنده‌هاي ميوه‌ مصنوعي مي‌شد. شركت آمريكايي ريگلي نيز كه توليدكننده آدامس اربيت است، به طور كلي در حوزه صنايع غذايي فعاليت مي‌كند. اين شركت در سال 1891 پايه‌گذاري شد و در ابتدا اقدام به فروش محصولاتي مانند صابون و بكينگ ‌پودر مي‌كرد. اين شركت هم‌اكنون محصولات خود را در بيش از 180 كشور جهان مي‌فروشد و 14 كارخانه نيز در كشورهاي مختلف مانند آمريكا، مكزيك، استراليا، انگليس، كانادا، اسپانيا، نيوزيلند، فيليپين، فرانسه، كنيا، تايوان، چين، هند، لهستان و روسيه دارد.