کمک میلیاردی دولت به صندوق بازنشستگی

خبرگزاری ایسنا: محمود اسلامیان در نشست «اقتصاد کلان و تاثیر آن بر صندوق‌های بازنشستگی» با بیان اینکه هیچ کجا خارج از صندوق‌های بازنشستگی نمی‌توان علل مشکلات را بررسی و واکاوی کرد، گفت: اگر معضلاتی که امروز صندوق‌های بازنشستگی با آن دست به گریبان هستند به صورت دقیق بررسی و ریشه‌یابی نشود در حل آن مشکل‌ها در آینده نیز ناتوان خواهیم بود.

وی ادامه داد:‌ نیازمند اصلاح ساختار و وضعیت صندوق‌های بازنشستگی هستیم. زمانی نفت در اقتصاد همانند یک پدر که از فرزندش پشتیبانی می‌کرد به کمک می‌آمد اما اکنون به مرحله‌ای رسیدیم که این پدر فوت کرده و دیگر نمی‌تواند نقطه اتکا باشد. پس با ادامه روند فعلی یا از بین می‌رویم و یا می‌توانیم با تدبیر صحیح مشکلات را حل کنیم.

مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری با بیان اینکه دولت در سال گذشته حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان به صندوق‌های بازنشستگی کمک کرد اظهار کرد: ۳۰ هزار میلیارد تومان معادل کل بودجه عمرانی کشور است.

حجت الله میرزایی معاون اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز با بیان اینکه به باور ما صندوق‌های بازنشستگی پیچیده‌ترین نهادهای مالی دنیای امروز هستند و حساسیت آن ها نسبت به تغییرات از بانک‌ها و سایر نهادهای مالی بیشتر است، گفت: بانک‌ها علاوه بر تغییرات اقتصادی از متغیرهای جمعیتی و اجتماعی نیز متاثر می‌شوند. از سوی دیگر میزان تاثیرگذاری تصمیمات حکمرانان و برنامه‌ریزان در همه جای دنیا بر صندوق‌ها بیشتر از بانک‌ها و سایر نهادهای ملی است.

وی به دو دسته اصلی متغیرهای تاثیرگذار بر رفتار صندوق‌ها اشاره کرد و گفت: متغیرهای دسته اول شوک‌های سیاستی هستند. به عنوان مثال تصویب قوانین و مقرراتی در مجلس و دولت تحت عنوان بازنشستگی‌های پیش از موعد، معافیت‌ها و سایر الزامات و تکالیف توانسته‌اند بر رفتار صندوق‌ها اثرگذار باشند.

میرزایی ادامه داد: متغیرهای دسته دوم شوک‌های اقتصادی کلان هستند. این تکانه‌ها برخی برنامه‌ریزی شده و برخی برنامه‌ریزی نشده هستند. در برخی موارد سیاست‌گذاران آگاهانه منجر به بروز این امر می شوند و در برخی نیز این امر آگاهانه نیست. به عنوان مثال تورم یک شوک اقتصادی است که ممکن است وارد شود و بر رویه‌های اقتصادی صندوق‌ها اثرگذار باشد.

مدیرعامل اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی همچنین به روش‌های تامین مالی ، کسری بودجه ها و ساختار پروژه‌های عمرانی اشاره کرد و گفت: در سال‌هایی به علت رکود، اعتبارات عمرانی کاهش یافت و ورودی های صندوق بازنشستگی را نیز تحت تاثیر قرار داده و منجر به کاهش آن شد. یا در سال‌های گذشته بخشی از بودجه دولت از طریق صندوق های بازنشستگی تامین می شد و دولت پروژه‌هایی چون بیمارستان سازی را به صندوق ها می سپردند یا دست به انتشار اوراق مشارکت و انتقال بخشی از منابع آن‌ها می کردند.

میرزایی تاکید کرد:‌ در مجموع فهرستی از متغیرهای چندگانه چون نرخ های تشدید سرمایه ثابت، ساختار و کارکردهای بودجه های دولتی، ترکیب پروژه‌های عمرانی، نرخ تورم ، وضعیت بازار سرمایه و ... متغییرهای کلیدی هستند که روی صندوق‌ها اثر می‌گذارند.

وی با طرح این پرسش که چه شد سرانجام صندوق های بازنشستگی به این جا رسید گفت : اقتصادی با رشد پایین را تجربه کردیم و در ۴ دهه گذشته متوسط نرخ رشد نرخ اقتصادی ایران ۴ درصد بوده است. در دوره‌هایی که درآمد های نفتی بالاتری داشتیم حتی نرخ رشد اقتصادی پایین‌تری را تجربه کردیم. با کاهش نرخ رشد اقتصاد، نرخ اشتغال نیز کاهش یافت و میزان رشد آن در ۴ دهه گذشته ۲ درصد بود. تاثیر مهم کاهش نرخ رشد اشتغال کاهش ورودی به صندوق‌های بازنشستگی و تامین اجتماعی است.

میرزایی با بیان اینکه حیات صندوق های بازنشستگی که به روش DB اداره می شوند میزان ورودی های آن‌هاست، گفت: همزمان با کاهش ورودی ها نرخ خروجی از صندوق ها به سرعت افزایش یافته است که یکی از علل آن همان شوک سیاسی بازنشستگی پیش از موعد، عدم عمل به تعهدات از سوی دولت و تغییرات بازار سرمایه است، به عنوان مثال در خصوص تغییرات بازار سرمایه باید گفت طی دو سال گذشته صندوق بیمه اجتماعی عشایر و کشاورزان با کاهش ارزش بورسی روبرو شده است که این موضوع می‌تواند بر اقتصاد این صندوق تاثیر بگذارد.

میرزایی ادامه داد: در واقع اقتصاد کلان هم از تغییر مجاری که ورودی ها را متاثر می کند و هم از تغییر مجاری که خروجی ها را متاثر می کند دائم قدرت پایداری صندوق ها را کم کرده است. اقتصاد کلان به شدت ناپایداری را تجربه کردیم و نرخ ارز بسیار نوسان‌دار بود. نامولد بودن و نرخ پایین رشد اقتصادی همگی ذخایر صندوق‌ها و فعالیت بنگاه‌ها را تحت تاثیر قرار داده است.

مدیرعامل اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با بیان اینکه در همین راستا می توان گفت از دی ۹۲ تا دی ۹۴ ارزش روز دارایی‌های چندین هولدینگ اصلی شستا حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش یافته است گفت: صندوق‌ها نمی توانند تعهدات نقدشونده روز خود را پرداخت کنند و این مساله باعث شده سهم سرمایه گذاری ها در مصارف و درآمد صندوق ها به شدت کاهش یابد.

وی ادامه داد:‌ بخش عمده‌ای از درآمد صندوق‌ها وابسته به دریافت حق بیمه‌هاست و تامین اجتماعی در این خصوص شرایط بهتری دارد. در صندوق بازنشستگی کشوری ۸۵ درصد منابع از محل کمک دولت، ۱۰ درصد از محل حق بیمه‌ها و حدود ۵ درصد از محل سود حاصل از سرمایه‌گذاری ها تامین می‌شود.

میرزایی با اشاره به کمک ۲۵ هزار میلیارد تومانی دولت در سال گذشته به صندوق‌های بازنشستگی اظهار کرد: این میزان در سال ۹۵ به ۴۰ هزار میلیارد تومان می ‌رسد و پیش‌بینی می شود سال بعد به ۶۵ هزار میلیارد تومان برسد. بر این اساس دولت به سمتی می‌رود که ناچار شود در چند سال آینده نیمی از بودجه اش را بابت حقوق و دستمزد صرف کرده و فقط عائله‌داری کند.

وی افزود: با اقتصاد به شدت پرنوسان و سیاست زده‌ای روبرو هستیم که اثرات آن بر روی صندوق‌ها سرریز می شود و ناپایداری صندوق ها به ناپایداری اقتصادی و بی ثباتی اجتماعی در آینده منجر خواهد شد.