گشایش کریدور انتقال سرمایه آلمانی به ایران

روزنامه دنیای اقتصاد: گشایش دفتر اقتصاد و صنعت ایالت باواریا در تهران، زمینه‌ای شد تا آلمانی‌ها برنامه‌ریزی خود را بر اساس سرمایه‌گذاری بلندمدت در ایران پی‌ریزی کنند. در جریان ورود هیاتی صنعتی-تجاری از اقتصادی‌ترین ایالت آلمان به ایران، توسعه همکاری‌های صنعتی دو کشور وارد فاز جدیدی شد.

وزیر اقتصاد، رسانه، انرژی و تکنولوژی ایالت باواریا که طی سه روز گذشته دیدارهای متعددی را با مقامات ایرانی تنظیم کرده، این بار مهمان وزارت صنعت، معدن و تجارت بود. در این دیدار برای توسعه همکاری‌های اقتصادی و صنعتی بین ایران و آلمان، علاوه بر امضای تفاهم‌نامه بین شرکت‌های بزرگ، بر استفاده از توانمندی شرکت‌ها و واحدهای صنعتی و کوچک نیز تاکید شد. در این گزارش همچنین اولویت‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت برای سرمایه‌گذاران آلمانی معرفی و مزیت‌های آلمان در گروه‌های مختلف صنعتی بررسی شده است.

استفاده از پل ارتباطی ایران

وزیر صنعت، معدن و تجارت در دیدار با خانم «ایلزه آیگنر»، قائم مقام نخست‌وزیر و وزیر اقتصاد، رسانه، انرژی و تکنولوژی ایالت باواریا آلمان با تاکید بر علاقه‌مندی ایران برای توسعه همکاری با دولت آلمان و این ایالت گفت: تفاهم‌نامه‌های مهمی با برخی شرکت‌های معتبر آلمانی به ویژه در بخش خودرو امضا شده است و امیدواریم به زودی اجرا شود.

محمدرضا نعمت‌زاده با بیان اینکه همکاری‌های اقتصادی و صنعتی دو طرف با امضای قراردادهای جدید و شناسایی ظرفیت‌های دو طرف رو به گسترش است، افزود: روابط بانکی دو کشور هنوز عادی نشده است و انتظار داریم با تلاش دولت آلمان همکاری‌های بین بانکی دو کشور نیز به روند عادی بازگردد.

نعمت‌زاده بر لزوم اجرایی شدن توافق دو طرف در بخش بیمه‌های صادراتی تاکید و تصریح کرد: پس از برجام سرمایه‌گذاری‌های مشترک دو کشور ارتقا یافت؛ به‌طوری که در یکی از این سرمایه‌گذاری‌های مشترک، در روزهای اخیر کارخانه تولید شیرآلات هوشمند و کنترلی با مشارکت ایران، ایتالیا و آلمان افتتاح شد. وزیر صنعت، معدن و تجارت به جایگاه مهم ایران در منطقه و روابط خوب با کشورهای همسایه اشاره کرد و افزود: دولت، ایالت‌ها و تجار آلمانی برای دسترسی به بازار ۴۰۰ میلیونی منطقه از ایران به‌عنوان پل ارتباطی استفاده کنند.

تلاش آلمان برای کسب اعتماد

وزیر اقتصاد، رسانه، انرژی و تکنولوژی ایالت باواریا آلمان هم در این نشست گفت: سفر مجددمان پس از ۷ ماه و حضور دوباره در ایران با هیات کامل، نشان‌دهنده تلاش ما برای کسب اعتماد و گسترش همکاری‌های دوجانبه است. ایلزه آیگنر از پیشنهاد وزیر صنعت ایران مبنی بر استفاده از ظرفیت‌های شرکت‌ها و واحدهای تولیدی و صنعتی کوچک، استقبال کرد و گفت: برای رفع کامل موانع بین بانکی هم در تلاش هستیم و امیدواریم روابط بین بانکی دو کشور به زودی به شرایط عادی بازگردد.

وی به گشایش دفتر اقتصاد و صنعت این ایالت در تهران برای گسترش همکاری‌ها اشاره و تصریح کرد: با افتتاح این دفتر برای سرمایه‌گذاری بلندمدت در بازار برنامه‌ریزی کردیم. وزیر اقتصاد، رسانه، انرژی و تکنولوژی ایالت باواریا آلمان از مذاکره و گفت‌وگو با استاندار کرمان و امضای تفاهم‌نامه همکاری با این استان خبر داد و افزود: دراین سفر تعدادی از نمایندگان بانک‌های ایالت باواریا حضور دارند و ما با آنها برای سرمایه‌گذاری در استان‌های مختلف ایران در حال مذاکره هستیم.

وعده «ایدرو» به سرمایه‌گذاران

علاوه بر این دیدارها، اعضای هیات مدیره یکی از شرکت‌های آلمانی نیز با رئیس هیات‌عامل ایدرو دیدار داشتند و بر همکاری دوجانبه در بخش قطعه‌سازی و ایجاد پلت‌فرم مشترک تاکید کردند. منصور معظمی با استقبال از همکاری صنعتی شرکت‌های آلمانی در ایران، اعلام کرد: سیاست وزارت صنعت، معدن و تجارت حمایت از بخش‌خصوصی است؛ بنابراین اگر آلمان علاقه‌مند به همکاری مشترک با شرکت‌های ایرانی باشد، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) از این نوع همکاری‌ها حمایت می‌کند.

وی خطاب به طرف آلمانی گفت: حتی اگر بخواهید به‌صورت مستقل هم فعالیت کنید، باز هم از فعالیت‌هایتان در ایران حمایت خواهیم کرد. معظمی اظهار کرد: ایدرو علاقه‌مند به داشتن سهام حداکثر در مشارکت‌ها نیست، زیرا ماموریت آن صرفا حمایت از بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری خارجی در ایران است و این را در چارچوب ماموریت خود برای توسعه صنعتی دنبال می‌کند. شراکت با آلمانی‌ها در حالی مورد توجه مقامات ایرانی در دوره پسابرجام قرار گرفته که این کشور دارای پیشرفته‌ترین کسب و کارها در جهان است. آلمان در آخرین گزارش رقابت‌پذیری مجمع جهانی اقتصاد (۲۰۱۶-۲۰۱۵)، در رکن محیط اقتصاد کلان ۴ رتبه بهبود داشته است که این بهبود در نتیجه تراز مثبت بودجه و کاهش بدهی دولت آلمان است.

آلمان با نرخ تورم سالانه ۸/ ۰ درصد، رتبه نخست را به لحاظ دارا بودن کمترین میزان تورم در بین ۱۴۴ کشور مورد بررسی در گزارش رقابت‌پذیری داشته است و چهارمین رتبه را در اعتبار کشور دارد. بر اساس گزارش رقابت‌پذیری (۲۰۱۶-۲۰۱۵)، کسب و کارهای آلمان به میزان بالایی پیشرفته هستند و توانایی بنگاه‌های داخلی آنها در کنترل توزیع بین‌المللی محصولاتشان از درجه بالایی برخوردار است. آخرین فناوری‌ها در تولید در این کشور به‌کار گرفته می‌شود و سیستم نوآوری در این کشور بسیار حائز اهمیت است؛ به‌طوری که شرکت‌ها میزان بالایی از بودجه خود را صرف تحقیق و توسعه می‌کنند و از طریق همکاری با دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی علمی معتبر، پشتیبانی تحقیقاتی مناسبی فراهم می‌آورند.

آموزش‌های شغلی برای کارکنان در سطح عالی صورت می‌گیرد تا از تطابق مهارت‌ها با نیازهای شغلی اطمینان حاصل شود. آلمان آمادگی بالایی در پذیرش فناوری دارد و استفاده این کشور از فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات بسیار موفقیت‌آمیز است. بر اساس آمار سال ۲۰۱۳، آلمان در بین تولیدکنندگان اول دنیا، پس از کشورهای چین، آمریکا و ژاپن در رتبه چهارم قرار دارد. همچنین بر اساس آمار سال ۲۰۰۹ سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، آلمان در بین ۱۰ کشور صادرکننده اول دنیا دارای مقام سوم است. از نظر ارزش افزوده بیشترین سهم را در صادرات آلمان خدمات مالی و بازرگانی و از نظر ارزش صادرات ناخالص، ماشین‌آلات و تجهیزات ترابری دارد. این کشور دومین صادرکننده تولیدات صنعتی دنیا بعد از چین نیز هست.

در سال ۲۰۱۱ آلمان در بین ۲۰ عرضه‌کننده بین‌المللی تولیدات صنعتی در جایگاه سوم قرار گرفته است. ارزش افزوده بخش صنعت آلمان ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می‌دهد و در تولیدات صنعتی آلمان، بیشترین سهم را وسایل و تجهیزات ترابری به خود اختصاص داده است و پس از آن به ترتیب ماشین‌آلات و دیگر تجهیزات، فلزات معمولی و مصنوعات فلزی (به استثنای ماشین‌آلات صنعتی)، محصولات معدنی غیرفلزی، لاستیکی و پلاستیکی، لوازم و دستگاه‌های برقی، محصولات خوراکی، آشامیدنی، دخانیات و محصولات و مواد شیمیایی قرار گرفته‌اند. اما در مقابل این مزیت‌ها این کشور دارای نقاط ضعف اقتصادی نیز هست.

بازار کار آلمان، با وجود نقاط قوتی که ذکر شد و داشتن رتبه ۲۸ در این رکن، سختگیری و انعطاف‌نا‌‌پذیری‌هایی دارد که در صورت رفع آنها قابلیت بهبود بیشتر در این رکن را دارد. بازار کار آلمان دارای رویه‌های سخت در استخدام و اخراج کارکنان، انعطاف‌پذیری پایین در تعیین دستمزد و اثرات نامطلوب ناشی از مالیات بر انگیزه‌های نیروی کار است؛ به‌طوری که مقررات دست و پاگیر نیروی کار از سوی فعالان اقتصادی این کشور، چهارمین مشکل بزرگ در گزارش رقابت‌پذیری جهانی ۲۰۱۶- ۲۰۱۵ برشمرده شده است.

بالا بودن نرخ مالیات بر سود در آلمان منجر به کسب رتبه ۱۰۷ برای این کشور شده است. پیچیدگی مقررات مالیات و نرخ‌های مالیاتی به ترتیب اولین و سومین مشکل بزرگ بر سر راه فعالان اقتصادی بوده است. از دیگر مشکلات اصلی کسب و کارهای آلمانی، می‌توان به بوروکراسی دولتی و تامین مالی آنها اشاره کرد. در زمینه بازار کالا نیز بالا بودن تعداد رویه‌ها در شروع کسب و کار منجر به کسب رتبه ۱۰۴ برای آلمان شده است.

اولویت‌های ایران؛ مزیت‌های آلمان

با توجه به علاقه‌مندی ایران برای برقراری رابطه صنعتی و تجاری با آلمان، به نظر می‌رسد که معرفی بخش‌های اقتصادی دارای پتانسیل این کشور در سطح بین‌المللی می‌تواند مفید باشد. بر اساس گزارش رقابت‌پذیری کشورهای اروپایی در سال ۲۰۱۴، از بین ۲۳ صنعت طبقه‌بندی شده، ۱۱ صنعت در آلمان دارای مزیت نسبی آشکار شده (پتانسیل‌های صادراتی هر کشور در بخش تولیدات صنعتی) است که به ترتیب عبارتند از: چاپ، دخانیات، وسایل نقلیه موتوری، ماشین‌آلات، سایر تجهیزات ترابری، تولیدات دارویی، محصولات فلزی، محصولات لاستیکی و پلاستیکی، کاغذ و محصولات کاغذی، لوازم و دستگاه‌های برقی و مواد شیمیایی. در رتبه‌بندی فوربس از شرکت‌های دولتی که همه ساله ۲هزار شرکت برتر دنیا را انتخاب می‌کند، ۵۳ شرکت آلمانی در سال ۲۰۱۵ در این رتبه بندی جایگاه کسب کرده‌اند.

زمینه فعالیت صنعتی این شرکت‌ها در زمینه‌های مختلف چون، سازندگان اتومبیل و کامیون، شرکت‌های بیمه، شرکت‌های مخابراتی، شرکت‌های تولیدکننده مواد و محصولات شیمیایی، بانک‌ها، شرکت‌های خدمات کامپیوتری و نرم‌افزاری، لوازم و دستگاه‌های برقی، دارویی، آب و گاز، مواد ساختمانی، خدمات سرمایه‌گذاری، پوشاک و لوازم جانبی، هواپیمایی، معاملات املاک، خدمات بهداشتی، آهن و فولاد، کفش، چاپ و نشر و ... است. مطابق جدول از تلفیق گروه‌های صنعتی دارای اولویت سرمایه‌گذاری در وزارت صنعت، معدن و تجارت با مزیت‌های برشمرده برای آلمان، ۹ گروه مشترک حاصل می‌شوند که برترین آن گروه خودرو و نیروی محرکه است که آلمان در این زمینه مزیت‌های زیاد و شناخته شده‌ای دارد. در توسعه همکاری اقتصادی و صنعتی بین ایران و آلمان نیز به این مورد توجه شده است.

۴ گروه کانی غیرفلزی، پلیمری، نساجی و پوشاک و ماشین‌سازی و تجهیزات از مزیت بالای آلمان در فناوری نانو استفاده کنند. گروه فلزی و لوازم خانگی از مزیت آلمان در تولید انرژی خورشیدی و گروه تجارت نیز از مزیت این کشور برای احداث و برگزاری نمایشگاه بین‌المللی می‌تواند بهره ببرد. همچنین این کشور در دو گروه شیمیایی و برق و الکترونیک، دارای شرکت‌های مطرح در سطح دنیا است. به‌این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که با توجه به اینکه آلمان در شاخص رقابت‌پذیری صنعتی رتبه اول را دارد و با استناد به مزایای بسیار بالا و متنوع این کشور، می‌توان در ۱۲ گروه از ۱۷ گروه صنعتی پیشنهادی وزارت صنعت، معدن و تجارت، از مزیت‌های این کشور بهره برد.