دليل عدم بهره‌ كافی دولت از امكانات «نم»

روزنامه آرمان امروز - كژال ذوالفقاري‌نیا: هفدهمين اجلاس جنبش عدم تعهد در راه است و قرار است كه رياست دوره‌اي اين اجلاس كه در اختيار جمهوري اسلامي ايران بود به ونزوئلا واگذار شود.

اين جنبش به عنوان يك سازمان بين‌المللي متشكل از ۱۲۰ عضو و ۱۷ ناظر، يكي از بزرگ‌ترين تشكيلات بين‌المللي است و بر مباني و اصولي تاكيد دارد كه با التزام به آنان، كشورهاي عضو سازمان مي‌توانند در قالب يك ائتلاف پويا در مناسبات جهاني عمل كنند و از اقتدار متمركز شده بين‌المللي در دست يك يا چند كشور بكاهند.

با توجه به اينكه جنبش غيرمتعهدها در دوران جنگ سرد تاسيس شد، آيا ماهيت اين سازمان بين‌المللي با گذر زمان دستخوش تحولات شده است؟

جنبش غير متعهدها يا نم يك سازمان بين‌المللي است كه در اوج جنگ سرد در بلگراد، تاسيس شد و شامل كشورهايي مي‌شد كه به هيچ‌يك از بلوك‌هاي قدرت نظام جهاني وابستگي و تعهدي نداشتند. با فروپاشي شوروي و پايان جنگ سرد، نظام بين‌المللي از ساختار دوقطبي به چند قطبي تغيير ماهيت داد اما همان الزامات نظم بين‌المللي بر جاي خود باقي ماند و بلوك‌بندي‌هاي جديدي شكل گرفت كه اتفاقا نياز به تشكيلاتي مانند جنبش نم را بيشتر مي‌كرد و بر اساس اين نياز بود كه در حال حاضر مي‌بينيم اين سازمان ۱۲۰ عضو دارد. اين جنبش كه علائق سياسي، اقتصادي و فرهنگي كشور‌هاي در حال توسعه را در سطح جهاني نمايندگي مي‌كند، داراي اصولي است همچون احترام متقابل به تماميت ارضي و حاكميت يكديگر، برابري و منافع متقابل، عدم تجاوز به يكديگر، همزيستي مسالمت‌آميز، عدم دخالت در امور داخلي يكديگر كه به عنوان اصول بنيادين حقوق بين‌الملل، در دستور كار اين جنبش قرار داشته و دارد. بنابراين بايد گفت كه اين جنبش بر همان مباني بنيادين خود تاكيد دارد و با اقتضائات جديد خود را تطبيق داده است.

دوره شانزدهم اجلاس سران جنبش عدم تعهد در تهران برگزار شد و رياست دوره‌اي آن به تهران واگذار شد، آيا ايران توانسته است در طول چهار سال گذشته از ظرفيت‌هاي اين جنبش استفاده حداكثري داشته باشد؟

ايران به عنوان يكي از كشورهاي تاثيرگذار در مبادلات منطقه‌اي و جهاني، در طول مدت رياست خود بر اين جنبش تلاش كرد تا در صحنه ديپلماسي از همه ظرفيت‌ها بهره برد و اگر شاهد اين بوديم كه دولت از امكانات نم بهره حداكثري نبرد، به خاطر مديريت بر اين جنبش نبود، بلكه به دليل تحولات جديدي بود كه در دولت يازدهم و در مناسبات جهاني ايران حاصل شد و بخشي از آنها ناشي از توافق برجام بود كه مقامات ايراني تلاش كردند كه بر اساس سياست تعاملي و سازنده با جهان، سياستگذاري كنند. علاوه بر اين، در مسير ارتقاي عملكرد اين سازمان همه كشورهاي عضو بايد درگير شوند و فقط چنين نيست كه از رئيس دوره‌اي آن انتظار اقدام مثبت و سازنده داشت.

ونزوئلا كشوري است كه رياست دوره هفدهم جنبش را بر عهده خواهد گرفت. با توجه به بحران‌هاي داخلي موجود در اين كشور آيا رياست بر اين جنبش مي‌تواند تحت تاثير سياست‌هاي داخلي قرار گيرد؟

جنبش غيرمتعهدها فارغ از مسائل داخلي اداره مي‌شود و به دليل ساختار تعريف شده، ماهيت و انگيزه‌هاي از پيش تعيين شده اعضاي جنبش نم، به نظر نمي‌رسد كه مسائل داخلي كشورها بر سياست‌ها و رويكردها جنبش تاثير بگذارد. علاوه بر اين كشورهاي عضو و ناظران بر جنبش بايد نهايت تلاش خود را معطوف كنند تا تامين منافع هر عضو در گرو تامين منافع كل تشكيلات است.

با توجه به حضور ايران در اجلاس سران كه با حضور دكتر روحاني و دكتر ظريف در راس هيات بلندپايه صورت مي‌گيرد، ايران چگونه مي‌تواند تاثيرگذاري خود بر اين جنبش را افزايش دهد؟

اجلاس سران نم تريبوني آزاد براي اعلام نظرات و مواضع كشورهاي عضو است تا در راستاي تحقق و تعميق عدالت، صلح و ثبات در ساختار بين‌الملل از آن بهره ببرند و با تشريك مساعي در اموري همچون تعاملات دوجانبه يا چندجانبه، مبارزه بر سر تروريسم، مبارزه عليه قدرت طلبي، عمل به قوانين و حقوق بين‌الملل عمل كنند. دولت يازدهم كه بر اساس رويكرد و سياست تعاملي با جهان حركت مي‌كند مي‌تواند در اجلاس هفدهم جنبش غيرمتعهدها، نقشي سازنده و پويا ايفا كند و در تنظيم بيانيه نهايي جنبش مواضع مثبت خود را بگنجاند.