نسخه موقتی برای ازدحام‌ زدایی از مترو

روزنامه دنیای اقتصاد: شهرداری تهران به منظور مدیریت تقاضای سفر با مترو در ساعات پیک سفرهای درون شهری، نسخه موقتی برای کاهش ازدحام مسافران مترو ارائه کرده است تا در آینده نزدیک راهکار دائمی ازدحام‌زدایی مسافران در برخی از ساعات سرویس‌دهی مترو با حمایت مالی دولت و تامین کسری ۱۲۰۰ واگن، عملیاتی و این مشکل به‌صورت ریشه‌ای برطرف شود.

حجم انبوه مسافران مترو در ساعات پیک سفرهای درون شهری از یکسو و کمبود جدی ناوگان مترو متناسب با توسعه خطوط و تقاضای کنونی از سوی دیگر، مدیران شهری را بر آن داشته است تا به دنبال پیاده کردن یک ایده جدید مبتنی بر شناور کردن بهای بلیت مترو به منظور مدیریت تقاضای سفر و کاهش ازدحام مسافران این مد حمل‌و‌نقلی در ساعت پیک باشند.

حدود دو ماه قبل بود که پیشنهاد کاهش قیمت بلیت مترو در ساعات غیر پیک سفرهای درون شهری توسط محمد احمدی بافنده، مدیرعامل شرکت بهره‌برداری مترو تهران رسانه‌ای شد. احمدی بافنده به رئیس شورای شهر تهران پیشنهاد داد مقدمات بررسی این طرح را در پارلمان شهری فراهم کند و خاطرنشان کرد: کاهش بهای بلیت مترو در ساعات غیر‌پیک، اهدافی نظیر افزایش سطح رفاه شهروندان، کمک به کاهش سفرهای غیرضروری در ساعات پیک، ایجاد انگیزه برای استفاده از مترو در ساعات غیر پیک و کمک به کاهش ترافیک سطحی را دنبال می‌کند. تغییر قیمت بلیت مترو در بازه‌های زمانی مختلف یکی از سیاست‌های تشویقی مرسوم و موثر در توزیع زمانی سفرهای درون شهری است که در بسیاری از کشورهای مجهز به سامانه حمل و نقل ریلی مورد استفاده قرار گرفته است.

در عین حال دلیل اصلی ازدحام مسافران مترو در ساعات پیک صبحگاهی و عصرگاهی سفرهای درون شهری را باید در کمبود واگن جست و جو کرد؛ موضوعی که به گفته سید مازیار حسینی، معاون حمل و نقل و ترافیک شهردار تهران، چالش اصلی مترو پایتخت بوده و نیازمند برنامه اجرایی منسجمی برای رفع کمبود آن در پنج سال پیش‌رو است. در حال حاضر ۱۲۰۰ واگن در ۱۷۰ کیلومتر خط متروی پایتخت فعالند و سرفاصله قطارهای مترو در خطوط تکمیل شده حدود ۶ دقیقه یعنی تقریبا دو برابر میزان استاندارد است.

آنگونه که حسینی اعلام کرده است، در صورت تحقق وعده دولت درخصوص تامین ۱۲۰۰ واگن برای مترو پایتخت، کمبود کنونی برطرف و با همین زیرساخت موجود، سرفاصله قطارها به ۵/ ۲ دقیقه کاهش می‌یابد و به این ترتیب سهم مترو از سفرهای روزانه تهران به ۱۰ میلیون نفر جا‌به‌جایی افزایش می‌یابد. شرکت بهره‌برداری مترو تهران اکنون در حال مطالعه درباره این مسکن موقتی «ازدحام زدا» از مترو است.

در قالب این طرح قرار است بهای بلیت مترو در یک ساعت قبل و بعد از ساعات پیک سفرهای درون شهری در صبحگاه و عصرگاه کاهش یابد تا به این ترتیب مسافرانی که با اهدافی به جز آمد و شد به محل کار خود از مترو استفاده می‌کنند و امکان جا به جایی زمان سفر خود را دارند، زمان خلوت را انتخاب کنند و در عوض از بلیت ارزان تر بهره مند شوند. هرچند میزان دقیق کاهش بلیت تا زمان ارائه لایحه مربوطه به شورای شهر مشخص نیست، اما معاون شهردار تهران اعتقاد دارد در ایران کاهش تا سقف ۵۰ درصدی بهای بلیت در ساعات مشخص غیرپیک در مجموع می‌تواند برای طرفین مقرون به صرفه باشد.

از آنجا که بسیاری از شهروندان مترو را برای آمد و شد به محل کار خود انتخاب می‌کنند، ناگزیر هستند در ساعات پیک از این ناوگان استفاده کنند. اما این ایده برای سایر کاربران مترو که دستشان در انتخاب زمان سفر باز است، می‌تواند مشوق خوبی باشد و به کاهش حجم تقاضای سفر با مترو در ساعات پیک جا به جایی کمک کند.