سخنرانی رئيس‌ جمهور در پسابرجام

داوود هرميداس باوند در روزنامه آرمان نوشت: سخنراني رئيس‌جمهور در سازمان ملل بازتاب مطلوب و گسترده‌اي در رسانه‌هاي جهان داشت.

قبل از آن نیز صف ديپلمات‌هاي جهان براي ملاقات با او نشان داد ايران در پسا برجام از يك جايگاه بالاي منطقه‌اي برخوردار شده و سعي دارد كه روز به روز با استفاده از ظرفيت‌هاي ديپلماسي اعتدالي جايگاه خود را نيز در سطح بين‌الملل ارتقا بخشد. آقای روحاني به دو نكته اصلي در سخنراني خود اشاره داشت؛ نخست مذكرات ايران با گروه ۱+۵ بود. صرف نظر از اينكه اين مذاكرات الگويي همه‌جانبه براي مسائل منطقه‌اي و ساير مشكلات مي‌تواند باشد، همه كشورهاي طرف توافق به ويژه آمريكا بايد بر تعهدات خود در برجام پايبند باشند.

روحاني با رويكردي نرم و اعتدالي به واقعيت‌هاي نسبي از برجام پرداخته است و همچنين با واقع بيني به اختلاف موجود ميان دولت اوباما و كنگره و عدم پايبندي واشنگتن به تعهداتش در برجام اشاره كرد. به همين دليل نه تنها تغييري از منظر عملي و اجرايي يعني توقف برجام و گسترش كارشكني در آن امكانپذير نيست بلكه سخنراني روحاني در سازمان ملل مي‌تواند آغازي مطلوب براي همكاري‌هاي بيشتر در راستاي اجراي برجام و حل مشكلات موجود باشد. محور ديگر سخنراني روحاني آشوب در خاورميانه به ويژه سوريه، سياست‌هاي تفرقه اندازانه عربستان، ادامه مذاكرات سوريه و همكاري همه كشورهاي جهان به ويژه منطقه بود.

در اين بخش از سخنراني روحاني به حمايت از مذاكرات سوريه و همچنين انتقاد از دخالت‌هاي سعودي‌ها در منطقه پرداخت. از اين رو در ظاهر امر محدوديتي براي حل مسائل پيچيده خاورميانه وجود ندارد اما در عمل كشورهاي درگير در منطقه با موانع بسياري روبه رو خواهند شد. بنابراين بخش اعظم سخنراني رئيس‌جمهور در سازمان ملل كه به برجام و مسائل منطقه اختصاص پيدا كرده بود به مفهوم كلي تاكيد رئيس‌جمهور بر اين بود كه مشكلات در برجام و منطقه بايد با مذاكره و گفت‌وگو حل و فصل شود.

اما اگر بخواهيم مقايسه و تحليل همه‌جانبه نسبت به سخنراني رئيس‌جمهور در پسا برجام در مقابل سخنراني سال قبل او كه تقريبا يك‌ماه از توافق هسته‌اي گذشته بود به عمل آوريم، بايد اذعان داشت كه در سخنراني رئيس‌جمهور قبل از برجام نسبت به سخنراني وي در پسا برجام تفاوت‌هايي وجود دارد. زيرا مشكلات تهران و رياض مانند امروز تا اين اندازه پيچيده و برخورد عربستان در سال قبل مانند امروز منفي نبود، اما اكنون در دوره پسا برجام برخورد همه‌جانبه‌اي ميان ايران - عربستان و متحدان منطقه‌اي سعودي وجود دارد. بنابراين موضع‌گيري رئيس‌جمهور بر اساس مقتضيات پيش آمده انجام گرفته است.

اگرچه در رابطه با عربستان و متحدان عربي او ما شاهد تغيير مورد انتظاري نبوديم اما در رابطه با مسائل ديگر رئيس‌جمهور سعي كرده كه سخنراني خود را در جهت گفت‌وگوي سازنده و حل مسالمت آميز مشكلات هدايت كند و اين مي‌تواند زمينه‌هاي بسيار مناسب و تاثير مثبتي در اذهان عمومي جامعه جهاني در رابطه با نقش سازنده ايران در منطقه و جهان ايجاد کند و همين طور اين مساله را يادآوري كند كه تهران همچنان معتقد است كه مشكلات منطقه تنها و تنها با مذاكرات و مسئوليت همه كشورهاي درگير به ويژه درمنطقه قابل حل است.