چانه‌ زنی درباره سهم نفتی‌ ها از «طلای سیاه»

روزنامه ایران - عطیه لباف: اعضای اوپک قرار است این هفته در حاشیه برگزاری کنفرانس بین‌المللی انرژی الجزایر که از پنجم تا هفتم مهرماه (بیست و ششم تا بیست و هشتم سپتامبر) برگزار می‌شود یک نشست غیررسمی داشته باشند و در مورد فریز تولید و تثبیت بازار نفت گفت‌و‌گو کنند.

این موضوع باعت شده تا فعالان بازار جهانی نفت خام مشتاقانه منتظر برگزاری این نشست باشند اما توجه به این نکته ضروری است که دیدار کشورهای صادرکننده نفت اوپک و غیر اوپک در الجزایر، مشورتی است و تصمیمی برای تثبیت تولید نفت خام این کشورها گرفته نخواهد شد. البته جمع‌بندی این نشست ممکن است سرآغازی برای بهبود وضع بازار و افزایش قیمت نفت خام باشد و از این بابت مورد توجه قرار گرفته است.

دو کشور مهم تولیدکننده نفت خام در دیدارهای الجزایر، کشور ایران و عربستان سعودی هستند. چراکه عربستان توقف تولید نفت خام خود و کاهش سقف تولیدش را منوط به همکاری ایران و شرکت آن در طرح فریز نفتی می‌داند اما ایران از شرکت در این طرح خودداری می‌کند. زیرا کشورمان به تازگی از فشار تحریم‌ها رها شده و قصد دارد که تولید نفت خام خود را به سطح پیش از تحریم‌ها و سقف تعیین شده برای تولید ایران در اوپک در نظام سهمیه‌بندی سابق این سازمان یعنی ۲/۴ میلیون بشکه در روز برساند.

تولید نفت خام ایران در دوران تحریم به کمتر از ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز رسیده بود اما پس از اجرای برجام و لغو تحریم‌ها این رقم روند صعودی در پی گرفت و در حال حاضر تولید نفت خام ایران از ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه در روز تجاوز کرده است. با وجود پافشاری ایران به احیای سهم از دست رفته خود در بازار و تبیین این موضوع که ایران در برهم خوردن تعادل بازار جهانی نفت خام هیچ نقشی نداشته است که اکنون بخواهد برای احیای آن تلاش کند، ریاض شرط شرکت خود در طرح فریز نفتی را همکاری ایران می‌داند. البته ایران تأکید دارد که از هر اقدامی که بتواند بازار جهانی نفت خام را به تثبیت برساند حمایت می‌کند اما با وجود این نمی‌تواند از حق خود در بازار جهانی نفت خام دست بکشد.

این موضع‌گیری ایران مورد تأیید اغلب کشورهای عضو در اوپک و غیرعضو نظیر روسیه است اما ریاض به دنبال وضع محدودیت برای ایران است و اکنون پیشنهاد می‌کند که برای کاهش سطح تولید نفت خود در مقابل توقف افزایش تولید نفت ایران آماده است. این شرط سعودی‌ها بی‌شباهت به کارشکنی آنها در اقدام پیشین به منظور فریز تولید نفت نیست. در نشست هفدهم آوریل (بیست و نهم فروردین) دوحه نیز عربستان به بهانه خودداری ایران از پیوستن به این طرح جلسه را برهم زد.

اما اکنون بازار جهانی نفت خام منتظر نشست الجزایر است تا بر اساس موضع‌گیری این دو کشور در جلسه پیش‌رو وضع بازار را بسنجد. دراین رابطه بد نیست که نگاهی به روند جلسه مشورتی تولیدکنندگان نفت اوپک و غیر اوپک در الجزایر بیندازیم.

یکی از مسئولان وزارت نفت در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما، روند جلسه سه‌شنبه اعضای اوپک و روسیه را چنین تشریح کرد: تولیدکنندگان عضو و غیرعضو در اوپک در حاشیه این کنفرانس به صورت دو جانبه و چند جانبه با یکدیگر دیدار خواهند داشت و این طور نیست که تنها در یک نشست در خصوص وضع بازار نفت و اقداماتی که می‌بایست برای حمایت از آن انجام داد، مشورت شود. اما بعد از ظهر سه‌شنبه در حاشیه کنفرانس دیدار اعضای اوپک و تولیدکنندگان نفت خام غیر عضو در اوپک رقم خواهد خورد و دبیرخانه سازمان گزارشی را از وضع عرضه و تقاضای نفت خام در بازار ارائه می‌کند تا با توجه به این آمار با یکدیگر مشورت کنیم که چه کارهایی می‌توانیم برای بهبود وضع بازار انجام دهیم اما تصمیمی گرفته نخواهد شد.

حدس اینکه اوپک بعد از دیدار الجزایر نشست فوق‌العاده‌ای ترتیب دهد نیز ممکن نیست اما جلسه‌ای در ماه نوامبر میان اعضای سازمان در وین برگزار می‌شود که اگر تا آن زمان به جمع‌بندی نرسیده باشیم در نشست نوامبر در خصوص طرح فریز نفتی نتیجه‌گیری می‌کنیم. به گفته این مقام مسئول در تمام مذاکرات ایران از منافع خود و دیگر کشورهای نفتی حمایت می‌کند. به این ترتیب که کشورمان به دنبال راهکاری است که در کنار احیای بازار نفت خام ایران، تثبیت شرایط بازار و قیمت نفت خام نیز ممکن شود.

روسیه یکی از کشورهایی است که از این موضع ایران به صراحت حمایت می‌کند و پیش از این نیز برای میانجی‌گری میان ایران و عربستان با هدف رسیدن به توافقی برای سطح تولید نفت تلاش کرده بود اما با پافشاری عربستان بر موضع خود بی‌نتیجه ماند.