سازمان خصوصی‌سازی: انتظارات را برآورده نکردیم

فرهیختگان: مقامات دولتی و برخی کارشناسان معتقدند که سازمان خصوصی‌سازی در سال‌های گذشته به‌ویژه سال‌های ۹۳ و ۹۴ در بخش واگذاری‌ها چندان موفق نبوده است در حالی که داود خانی، معاون سازمان خصوصی‌سازی معتقد است حجم عملیات سازمان خصوصی‌سازی در بخش قیمت‌گذاری، آماده‌سازی و عرضه به هیچ عنوان نسبت به سنوات گذشته کاهشی نبوده بلکه رشد داشته است.

البته او این توضیح را هم داده است که تنها در حوزه فروش به آن میزانی که انتظار داشتیم، موفق نبودیم. او در گفت‌وگو با «فرهیختگان» شرایط اقتصادی کشور ازجمله رکود را علت اصلی شرایط نامطلوب در بخش فروش از سوی سرمایه‌گذاران ذکر کرده است، اما پیش‌بینی می‌کند تا پایان امسال حجم بیشتر واگذاری‌های سازمان خصوصی‌سازی را همانند پنج‌ماه ابتدای امسال خریداران بخش خصوصی واقعی جذب کند.

نگاهی به وضعیت واگذاری‌ها در سال‌های گذشته نشان می‌دهد واگذاری‌ها به‌ویژه در سال‌های 93 و 94 روند مطلوبی نداشته است. علت از نگاه شما چه بوده و در دولت یازدهم چه اتفاقاتی در این بخش افتاده است؟

عملیات سازمان خصوصی‌سازی به دو بخش قیمت‌گذاری، آماده‌سازی و عرضه و فروش تقسیم می‌شود؛ در بخش قیمت‌گذاری، آماده‌سازی و عرضه، حجم عملیات سازمان خصوصی‌سازی چه آنچه که خود آماده کرده است و چه آن میزانی که هیات واگذاری تصویب قیمت کرده، منجر به آگهی شده است. اعداد به هیچ عنوان نسبت به سنوات گذشته کاهشی نیست بلکه رشد هم داشته است. یعنی در اعداد بزرگی عرضه، قیمت‌گذاری و آگهی انجام شد. مثلا در سال 93 حدود بیش از 30 هزار میلیارد تومان آگهی و عرضه انجام شد؛ اما فروش به آن میزانی که انتظار داشتیم نبوده است.

چرا فروش آن‌طور که مورد انتظار شما بود، انجام نشد؟

اول اینکه سازمان خصوصی‌سازی طرف عرضه را مدیریت نمی‌کند. مشتریان، خریداران و بازار باید از آن استقبال کنند که در اختیار ما نیست. دوم اینکه خریداران و مشتریان با توجه به شرایط اقتصادی جذب می‌شوند.

این در حالی است که در ماه‌ها و برهه‌هایی از سال‌های 93 و 94 بحث رکود و از طرفی بحث مذاکرات مطرح بود. شرایط شاخص مشخص بود و سرمایه‌گذاران طبیعتا تمایلی برای خرید سهام‌های سازمان خصوصی‌سازی نداشتند. یعنی در سال‌های 93 و 94 شرایطی را که در بورس داشتیم همان شرایط را در عرضه‌های سازمان و استقبال از عرضه‌های سازمان هم داشتیم.

در نتیجه عملیات سازمان فرقی نکرده است؛ حتی اگر شرکتی هم به فروش نرسد سازمان خصوصی‌سازی همان کار خود را انجام می‌دهد چون باید قیمت‌گذاری، آماده‌سازی و عرضه کند. حال اگر عرضه به فروش منجر می‌شد، انعقاد قرارداد و واگذاری هم اتفاق می‌افتاد. با این توضیحات باید گفت حجم عملیات سازمان خصوصی‌سازی کاهشی پیدا نکرده است.

با این گفته‌ها وضعیت واگذاری‌ها در سال ۹۵ به‌ویژه بعد از اجرای برجام را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

اصولا حجم عملیات فروش سازمان خصوصی‌سازی در نیمسال اول و دوم سال متفاوت است. عمدتا در نیمسال اول باید منتظر باشیم تا مجامع شرکت‌ها برگزار شود و در سه تا چهار ماه ابتدای سال بعد از صورت‌های مالی مصوب‌شده مجامع استفاده کنیم و دست کارشناسان بدهیم یا نماد را از بورس برداریم و قیمت‌گذاری انجام دهیم. بنابراین طبیعی است که سازمان خصوصی‌سازی در ۱۵ سال گذشته، در سه تا چهارماهه ابتدایی سال حجم بسیار سبک عملیاتی را داشته باشد.

بیشتر بحث انتظار بوده است تا مجامع شرکت‌ها برگزار و قیمت‌های مالی مصوب شود. بعد از اینکه صورت‌های مالی مصوب در اختیار ما قرار گرفت، عملیات قیمت‌گذاری را با حجم بالایی شروع کردیم که خوشبختانه این موضوع خود را در شهریور نشان داد؛ به‌گونه‌ای که در این ماه تعداد زیادی جایگاه سوخت و پتروشیمی ازجمله دماوند و آلومینیوم جاجرم را واگذار کردیم. به‌طور کلی در سه تا چهار ماه پیش رو نیز حرکت رو به جلویی خواهیم داشت و با نسبتی حجم واگذاری‌ها و آگهی‌های ما هم شتاب خواهد گرفت.

فکر می‌کنید این شتابی که از آن نام بردید تا پایان امسال محقق شود؟

با توجه به اینکه کارهای سازمان دو بخش است تلاش می‌کنیم آنچه تکلیف آماده‌سازی و قیمت‌گذاری است، همه را تمام و کمال انجام دهیم. امیدمان نسبت به دو سال قبل بیشتر شده و پیش‌بینی می‌کنیم که واگذاری‌ها هم با استقبال بیشتری مواجه شود.

برای تحقق این اهداف کاری هم کرده‌اید؟

اطمینان فروش را در شرکت‌های مشکل‌دار که چندبار عرضه شده‌اند ولی به فروش نرسیده‌اند، تقویت خواهیم کرد تا احتمال فروش بیشتری داشته باشیم. همچنین واگذاری تعهدی را پیشنهاد خواهیم داد که اگر در مراجع مربوطه چون دولت تصویب شود و هیات واگذاری شیوه واگذاری را تکلیف و دستور دهد نه با بالاترین قیمت که با قیمت‌های کمتر، شرکت‌ها را آگهی می‌کنیم تا بخش خصوصی خلاق، مدیر و توانمند با این قیمت‌های پایین، متعهد شود ضمن ارتقا و حفظ شیوه اشتغال، سرمایه‌گذاری در سنوات آتی را هم انجام دهد. قطعا این شیوه برای شرکت‌های زیادی که زیان‌دیده هستند و در دو سه سال اخیر رسوب کرده‌اند و به انتهای برخی واگذاری‌ها رسیده‌اند، نتیجه ‌دهد. امیدواریم شرایط سال‌های 93 و 94 را شاهد نباشیم و واگذاری مناسب داشته باشیم.

بیشتر واگذاری‌ها به چه بخش‌هایی بوده است؟

در چهار تا پنج‌ماهه ابتدای سال صددرصد واگذاری‌ها ‌از سوی بخش خصوصی واقعی بوده است. یعنی شبه‌دولتی‌ها و رد دیونی‌ها در آن وجود نداشته‌اند؛ حتی مشوق‌هایی را هم برای آنها در نظر گرفته‌ایم.

مثلا چه مشوق‌هایی؟

در نرخ سود فروش اقساطی و تطویل مدت پرداخت اقساط، تشویق‌ها و ارجحیت‌هایی را در نظر گرفتیم که به نظر می‌رسد این تشویق‌ها، رغبت بهتر خریداران را موجب شود.

پیش‌بینی می‌کنید تا پایان امسال واگذاری ‌واقعی به بخش خصوصی به چه میزان برسد؟

امیدوار هستیم همین روال ادامه یابد یعنی حجم بیشتر واگذاری‌های سازمان خصوصی‌سازی را خریداران بخش خصوصی واقعی جذب کنند. به نظر نمی‌رسد بخش شبه‌دولتی با توجه به تغییر سیاستی که دولت داده است و مشوق‌هایی که برای بخش خصوصی گذاشته‌ایم، خریدار قابلی تا پایان امسال باشد.