سد ورود هواپیما به ایران چگونه شکسته شد؟

خبرآنلاین: ۹ ماه بعد از اجرایی شدن برجام، بالاخره طلسم اوفک شکسته شد.

وزارت خزانه‌داری ایالات متحده چهارشنبه هفته گذشته در بیانیه‌ای اعلام کرد که دولت آمریکا مجوز فروش هواپیماهای مسافری به ایران را برای شرکت‌های ایرباس و بویینگ صادر کرده است.

مجوز اوفک در شرایطی بعد از ۹ ماه از اجرای برجام صادر شد که تا پیش از این به گفته مقامات وزارت راه و شهرسازی، خزانه‌داری آمریکا تنها مانع خرید هواپیما بوده است. بنا به اظهارنظر دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی در مردادماه، «با اجرایی شدن برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) و لغو تحریم‌ها، باید وزارت خزانه‌داری آمریکا نسبت به صدور مجوزهای لازم برای خرید هواپیما توسط شرکت‌های ایرانی سرعت عمل بیشتری نشان می‌داد.»

پیش از این و در نشست کاپا، وزیر راه و شهرسازی درباره نهایی شدن قرارداد با ایرباس و چگونگی رفع موانع بانکی و مالی قرارداد گفته بود: «این مذاکرات برای نهایی شدن به تایید اوفک احتیاج دارد و نهایی شدن این قرارداد تنها تقاضای تهران نیست، بلکه تقاضای جامعه جهانی است.»

به‌دنبال آن، قائم‌مقام وزیر راه و شهرسازی هم در دومین اجلاس تامین مالی صنعت هوانوردی ایران در تهران (كاپا)، تاکید کرده بود: «امروز ما انتظار داریم مجوز دولت آمریکا برای فروش بویینگ، ایرباس و ای‌تی‌آر به ایران تا پایان ماه سپتامبر (کمتر از دو هفته دیگر) صادر شود».

اما در کمتر از این بازه زمانی، وزارت خزانه‌داری آمریکا دو مجوز را صادر کرد. در این خصوص، سخنگوی فارسی‌زبان وزارت خارجه آمریکا فروش هواپیما به ایران را یک تابوشکنی خوانده است. این اظهارنظر ساعتی بعد از سخنرانی رییس‌جمهور ایران بود که ایالات متحده را به اهمال در اجرای تعهدات آمریکا بعد از توافق هسته‌ای متهم کرد. اما سحر نوروززاده، عضو تیم سیاست‌گذاری جان‌کری و سخنگوی کنونی فارسی زبان وزارت خارجه آمریکا گفت: «آمریکا به همه تعهدات خود در برجام پایبند بوده است.»

نوروززاده در پاسخ به همزمانی اجازه وزارت خزانه‌داری آمریکا برای فروش هواپیما به ایران و سفر حسن روحانی به نیویورک نیز گفت: «این موضوع از قبل برنامه‌ریزی نشده بود.»

مذاکرات رنگ و بوی تازه گرفت

حال در این شرایط، به باور علی عابدزاده، رییس سازمان هواپیمایی کشوری، «با صدور مجوز اوفک، راه‌های اوليه ورود هواپيما هموار شده است و شركت‌های هواپیمایی دولتی و خصوصی می‌توانند از فرصت به دست آمده استفاده و نسبت به افزایش ناوگان خود و نوسازی آن اقدام كنند.»

در همین راستا، وزير راه و شهرسازی با اشاره به خرید هواپیماهای نو از بوئینگ و ایرباس گفت: «آمریکا به خواست جامعه جهانی تن داد و لابی قدرتمند صهیونیست‌ها هم نتوانست مانع بزرگ‌ترین خرید صنعت هوانوردی ایران شود.»

به‌دنبال این اتفاق، مذاکرات با شرکت‌های بزرگ هواپیمایی رنگ و بوی تازه‌ای به خود گرفته است؛ به طوری که عباس آخوندی با حضور در یک برنامه تلویزیونی عنوان کرد: «مجوزها از اوفک اخذ شده که پس از ۴۰سال تحریم خرید بوئینگ، می‌توانیم مستقیم از این شرکت هواپیماسازی خرید کنیم که این اتفاق بسیار بزرگی در صنعت هوانوردی و تجارت بین‌المللی ایران است.»

وی با اشاره به زمان تحویل هواپیماها بیان کرد: «طبق مفاد قرارداد، تحویل این هواپیماها در سال ۲۰۱۶ شروع‌ می‌شود و تا هشت سال، این روند ادامه خواهد داشت و امیدواریم در پاییز یا زمستان، اولین هواپیما را وارد ایران کنیم. اولین سری هواپیماها از هر دو شرکت ایرباس و بوئینگ نیز تحویل ایران‌ایر خواهد شد.»

چراغ سبز دولت اوباما به بوئینگ

در این فضا، شرکت هواپیماسازی بوئینگ اعلام کرد: «مجوزی از دولت آمریکا دریافت کرده که به این شرکت اجازه می‌دهد هواپیمای مسافربری به ایران بفروشد و این مجوز بخشی از ابهامات را رفع می‌کند.»

این چراغ سبز دولت اوباما به این شرکت هواپیماسازی آمریکایی اجازه می‌دهد تا قرارداد فروش بیش از ۱۰۰ فروند هواپیمای مسافربری به ایران که موضوع آن به موجب یادداشت تفاهم امضا شده با شرکت ایران‌ایر در ماه ژوئن مطرح شده بود را نهایی کند.

بوئینگ اعلام کرد: «ما این مجوز را دریافت کرده‌ایم و همچنان در حال مذاکره با ایران‌ایر برمبنای یادداشت تفاهم قبلی هستیم. هرگونه موافقت‌نامه نهایی فروش باید منطبق بر مجوز صادر شده باشد.»

آخرین هواپیماهایی که شرکت بوئینگ به ایران تحویل داده است، شامل جامبو جت های ۷۴۷ است که در سال ۱۹۷۷ یعنی ۲ سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی به ایران تحویل داده شده است.

پایان مذاکرات با ایرباس؟

در حال حاضر مذاکرات با ایرباس فرانسه نیز در بخش مالی و فنی به پایان رسیده و با صدور مجوز وزارت خزانه‌داری آمریکا، تا پایان سال ۲۰۱۶ اولین سری هواپیماهای نو وارد ناوگان هوایی ایران خواهد شد.

سخنگوی شرکت ایرباس تایید کرده که این شرکت دو مجوز از دولت آمریکا برای فروش هواپیما به ایران را دریافت کرده است. هرچند ایرباس یک شرکت آمریکایی نیست، اما با توجه به اینکه تعداد زیادی از قطعات به کار رفته در هواپیماهای این شرکت ساخت شرکت‌های آمریکایی است، این شرکت نیازمند کسب مجوز از دولت آمریکا بود.ایران قرار است ۱۱۱ فروند هواپیما از ایرباس خریداری کند.

البته بلافاصله بعد از اعلام خبر موافقت اوفک با قرداد خرید هواپیما از ایرباس و بویینگ، عضو ارشد مذاکره کننده تیم هوایی ایران از آغاز مذاکرات رسمی با ام آرجی و هم چنین امبرائر بزریل، خبر داد و گفت: «در حال مذاکرات اولیه با امبرائر بزریل هستیم که هواپیماهایی شبیه ای‌تی‌آر ایتالیا تولید می‌کند.» همچنین قائم مقام وزیر راه و شهرسازی از پیگیری مذاکرات ایران با شرکت میتسوبیشی ژاپن برای خرید هواپیماهای این شرکت در آینده نزدیک خبر داد.

در این میان، به گفته اصغر فخریه‌کاشان، «ایران موافقت‌نامه‌ای با یک شرکت لیزینگ هواپیما به ارزش ١٠ میلیارد دلار برای تامین مالی قرارداد با ایرباس دارد و این موافقت‌نامه در چند روز آینده امضا خواهد شد.»

هزینه خرید هواپیما

بر اساس گزارش اتاق بازرگانی تهران، مسوولان شرکت فرانسوی ایرباس و سازمان هواپیمایی ایران هم‌اکنون به دنبال بستن قرارداد برای خرید ۶ نوع هواپیمای ایرباس هستند که شامل موارد زیر است: «‏۲۱ فروند هواپیمای ‏A۳۲۰ceo FAMILY، به قیمت بین‌المللی ۹۸ ‏میلیون دلار و با ظرفیت ۱۶۸ تا ۱۸۴ صندلی؛ ۲۴ فروند ‏هواپیمای ‏A۳۲۰neo FAMILY، به قیمت بین‌المللی ۱۰۷.۳ میلیون ‏دلار و با ظرفیت ۱۶۸ تا ۱۸۴ صندلی؛ ۲۷ فروند هواپیمای‎ ‎‏ ‏A۳۳۰ceo FAMILY، به قیمت بین‌المللی ۲۳۱.۵ میلیون دلار با ‏ظرفیت ۳۳۰ صندلی، ۱۸ فروند هواپیمای ‏A۳۳۰neo (-۹۰۰)‎، به قیمت ‏بین‌المللی ۲۸۷.۷ میلیون دلار با ظرفیت ۲۸۰ تا ۴۴۰ صندلی؛ ‏‏۱۶ فروند هواپیمای ‏‎ A۳۵۰-۱۰۰۰‎با قیمت بین‌المللی ۳۵۵.۷ میلیون دلار ‏و ظرفیت ۲۸۰ تا ۳۶۰ صندلی و ۱۲ فروند هواپیمای ‏A۳۸۰‎، به قیمت بین‏المللی ۴۳۲.۶ میلیون دلار و با ظرفیت ۵۲۰ صندلی.

از طرفی با اعلام مسوولان شرکت آمریکایی بوئینگ، سازمان هواپیمایی ایران به دنبال بستن قرارداد برای خرید ۳ مدل هواپیمای بوئینگ است که شامل بوئینگ ۷۳۷، به قیمت بین‌المللی ۵۱.۵ میلیون تا ۸۷ میلیون ‏دلار بسته به مدل و با ظرفیت ۸۵ تا ۲۱۵ مسافر؛ بوئينگ ۷۸۷ ‏دريم لاينر، به قیمت بین‌المللی ۱۴۶ تا ۲۰۰ میلیون دلار ‏بسته به مدل و با ظرفیت ۲۱۰ تا ۳۳۰ مسافر و بوئينگ ۷۷۷ ‏به قیمت ۲۵۸ تا ۳۱۵ میلیون دلار است.

برآورد موسسه اعتبارسنجی مودیز نشان می‌دهد ایران قادر به خرید مقادیر قابل توجهی هواپیما از شرکت‌های هواپیماساز خواهد بود و این چشم‌انداز موجب رشد ۳ درصدی میزان تقاضا در این صنعت در یک دهه آینده خواهد شد که معادل ۴۰۰ تا ۵۰۰ فروند هواپیما برای شرکت‌های ایرانی است.