باب دیلن و جایزه ای قابل تامل

سیدعبدالجواد موسوی در خبرآنلاین نوشت: جایزه ادبی نوبل همیشه بحث برانگیز بوده. مثل خیلی از جوایز مهم دیگر دنیا.

طبیعی هم هست. برگزیدن یک شخص یعنی نادیده گرفتن خیلی ها. وقتی هم که پای سلیقه در میان باشد حساسیت ها بیشتر می شود و نزاع بالا می گیرد. اما امسال یک اتفاق ویژه رخ داد. جایزه ادبی نه به یک رمان نویس و یا شاعر شهیر و یا سیاسی که به یک ترانه نویس تعلق گرفت.اطلاع دقیقی از بقیه نقاط دنیا ندارم اما در سرزمین خودمان این موضوع دستمایه تمسخر خیلی ها قرار گرفت.

به ویژه در فضای مجازی. حتی یکی نوشته بود در دنیایی که ترامپ نامزد ریاست جمهوری می شود باید هم جایزه نوبل به یک ترانه سرا تعلق بگیرد. چرا؟ بدون شک اغلب آنان که باب دیلن را مستحق جایزه نوبل نمی دانند چیزی از او نخوانده و نشنیده اند اما این موضع بیش از آن که به بی اطلاعی آن ها برگردد به عدم درک آن ها از شان و منزلت ترانه مربوط می شود. اگر جایزه نوبل را به یک نویسنده آفریقایی و یا آسیایی که هیچ یک از آثارش در ایران ترجمه نشده بود می دادند هیچ کس در حقانیت جایزه ان قلت وارد نمی کرد اما حالا که جایزه به یک ترانه نویس شهیر آمریکایی تعلق گرفته خیلی ها زبان به تمسخر گشوده اند که چرا چنین است و چرا چنان. فقط به این علت که اغلب ما هنوز هم مثل مرحوم ایرج میرزا که در هجو عارف قزوینی می گفت: تو شاعر نیستی تصنیف سازی؛ معتقدیم تصنیف و ترانه کار آدم های میان مایه است و شاعری و رمان نویسی کار آدم های نخبه و روشنفکر. لابد به این دلیل که رمان و دیوان شعر خیلی حجیم و مفصل است و ترانه خیلی لاغر و مختصر! اگرچه ما از ایرج میرزا که به ظاهر تجدد ستیز بود و می گفت:

در تجدید و تجدد وا شد

ادبیات شلم شوربا شد

سال هاست فاصله گرفته ایم و به ادبیات جدید روی خوش نشان داده ایم اما هنوز هم در بسیاری از موارد در دوران پیشا تجدد به سر می بریم. ترانه بی اعتنا به جریان های رسمی و غیر رسمی ادبیات سال هاست که به خلوت و جلوت مردمان راه پیدا کرده اما هنوز که هنوز است خیلی ها بر سر این که ترانه اصلا می تواند در دایره شعر و ادبیات بگنجد حرف دارند. این یادداشت درصدد اثبات شان و منزلت ترانه نیست که آفتاب آمد دلیل آفتاب. ما چه ترانه را به رسمیت بشناسیم و چه نسبت به آن بی اعتنا باشیم ترانه راه خود را می رود.