قدرت افکار عمومی در ماجرای ترامپ و کلینتون

روزنامه شهروند نوشت: كساني كه اخبار رقابت‌هاي ترامپ و كلينتون را پيگيري مي‌كنند به احتمال فراوان متوجه اين موضوع شده‌اند كه نوارهاي منتشرشده عليه ترامپ چيز جديدي از حيث شناخت ويژگي‌هاي فكري و رفتاری او به دست نمی‌دهد و بدون اين نوارها هم مي‌شد فهميد كه ذهنيت ترامپ درباره اين موضوعات چگونه است. به علاوه ترامپ موارد بدتر از اين را عليه اقليت‌هاي نژادي و قومي و غيراروپایی به صورت علني گفته بود، پس چرا فقط پس از انتشار اين نوار همه چيز دچار تغيير شد و بسياري از رهبران جمهوريخواه حمايت خود را از ترامپ قطع كردند؟ مگر اين نوار چه چيزي را بيان مي‌كرد كه در اظهارات قبلي او نبود و آيا اصولا جز اين اظهارنظر از وي انتظاري مي‌رفت؟

به نظر مي‌رسد كه دو عامل در شكل‌گيري اين فضا موثر بوده‌اند. عامل نخست، موضوع اظهارات اوست كه برخلاف دفعات پيش كه سياهان، لاتين‌تباران و چینی‌ها یا مسلمانان را نشانه مي‌گرفت، این‌بار زنان را نشانه گرفته است. درواقع نيمي از جامعه آمريكا را تحقير كرده است. هرچند این اظهارات مربوط به سال‌ها پيش است، ولي مهم اين است كه افكار و رفتار او نشان مي‌دهد تغييري در اين‌باره نكرده است و از نحوه گفتار و رفتارش مي‌توان عدم تغيير را نتيجه گرفت. به علاوه صِرف اينكه فردي در گذشته نيز چنين افكار و رفتار تهاجمي نسبت به ديگران به‌ويژه زنان داشته است، حتي اگر الان هم چنين نباشد، به معناي آن است كه حداقل ظرفيت بروز چنين رفتاري را در هر زمینه دیگری نیز دارد و اگر این کار در سطح سیاست رخ دهد، عوارض آن بسیار جدی است.

عامل دوم موضوعی است كه در شكل‌گيري فضاي عمومي عليه ترامپ نقش تعيين‌كننده‌اي داشته است. نفس مستند شدن يك واقعيت، به‌ويژه به صورت نوار صوتي يا تصويري افكار عمومي را تحت تأثير قرار مي‌دهد. پيش از انتشار چنين اسنادي، مردم درباره ترامپ حرف مي‌زدند، حتي بسياري به وجود چنين افكار و رفتاري و حتی بدتر از اینها در او اعتقاد داشتند، ولي اگر می‌خواستند، قادر بودند كه وجود آن را در ترامپ انكار كنند. غيرممكن است كه رهبران حزب جمهوريخواه پيش از انتشار اين نوارها از اين‌گونه مسائل درباره ترامپ بي‌اطلاع بوده باشند. ولي آنها مي‌توانستند به راحتي منكر وجود چنين رفتار و افكاري شوند. يا به دليل انكار آگاهانه يا به دليل علاقه به نديدن آنها در وجود ترامپ. از سوی دیگر، نوارهاي مذكور به تنهايي نمي‌توانست سرنوشت ترامپ را تعيين كند، بلكه همخواني آنها با واقعيت‌هايي كه از سوي بخشي از طرفدارانش انكار مي‌شد، موجب اين اثرگذاري شد.

مسأله اساسي اين است كه افكار عمومي در دو قرن گذشته نقش بسيار تعيين‌كننده‌اي در سياست و جهت‌گيري‌ها داشته ‌است، ولي با آمدن اينترنت و تلفن‌هاي همراه نسل جديد، سرعت شكل‌گيري و اثرگذاري افكار عمومي بيش از پيش شده است، حتي راديو و تلويزيون‌ها نيز براي آنكه از فضاي مجازي عقب نيفتند، مي‌كوشند سرعت حضور خود را در اثرگذاري و حتي اثرپذيري از افكار عمومي و همراهی با آن افزايش دهند. از ميان رفتن انحصار در توليد و پخش نوارهاي صوتي و تصويري حتي فضاي افكار عمومي غرب را نيز تحت تأثير قرار داده است.

بدترين زمان براي يك سياستمدار هنگامي است كه در برابر امواج ويرانگر افكار عمومي قرار مي‌گيرد. كوچك‌ترين ايستادگي به‌منزله نابودي است؛ به همين دليل ترامپ كه تاكنون از هيچ‌كدام از اظهارات جنجال‌برانگيزش عذرخواهي نكرده است، در اين مورد كوتاه آمد و سعي كرد با عذرخواهي، امواج هولناک را از روي سر خود عبور دهد. جالب اينكه اين واقعه موجب شد تا چندين زن به تناسب رفتارهاي تهاجمي و غيراخلاقي قدیمی ترامپ عليه خودشان موضوع را به سطح رسانه‌ها بكشانند. آنان چرا پيش از اين سخني نمي‌گفتند؟ به دليل اينكه هرگونه اظهارنظري از آنان با واكنش منفي افكار عمومي مواجه مي‌شد ولي الان كه نوار سخنان وي منتشر شده، اين ادعاها از نظر افكار عمومي مويد و مصداق اظهارات ترامپ تلقي

خواهد شد.

فهم مسأله افكار عمومي و چگونگي شكل‌گيري آن به‌ويژه در مقاطع حساس رقابت‌هاي انتخاباتي براي هر گروه سياسي اهميت فراوان دارد. شايد اسناد مذكور عليه ترامپ از سوي هم‌حزبي‌هاي خودش منتشر شده تا جلوي آمدن يك فرد غيرعادي را در كاخ سفيد بگيرد. شايد هم ستاد كلينتون در اين انتشار دست داشته است؛ ما نمي‌دانيم، ولي مسأله اساسي اين است كه اين اسناد بهتر از هر منطق ديگري عليه ترامپ كارآمد بود.

جالب اينكه مسأله انتخابات به اداره كشور مربوط مي‌شود، سياست داخلي، اقتصاد و خارجي ايالات متحده كه هر كدامش مي‌تواند بخشي از جهان را تغيير دهد، ولي سرنوشت اين انتخابات به موضوع رفتارهاي اخلاقي ترامپ در گذشته گره خورده است، زيرا افكار عمومي فعلا نسبت به اين مسأله حساس‌تر است.