فراستی به انتخاب خودش هم رحم نکرد!

وب‌سایت آی سینما: جمعه شب در بخش نقد فیلم برنامه هفت، مسعود فراستی در خلال بررسی فیلم سینمایی «سایه‌های موازی» گریزی به فیلم «زن نازنین» به کارگردانی روبر برسون زد و تلاش این کارگردان مطرح فرانسوی در اقتباس از داستان داستایوفسکی را ناموفق و الکن دانست، اما حدود ۱۸ سال پیش فراستی این فیلم را یکی از ده فیلم برتر خارجی تمام زندگی‌اش نامیده بود و این چرخش ۱۸۰ درجه ای نظر او در مورد یک فیلم اتفاق جالبی است.

فراستی جمعه شب زمانی که وارد نقد فیلم «سایه‌های موازی» اثر اصغر نعیمی شد به این نکته اشاره کرد که فیلم نعیمی اقتباسی بسیار ضعیف از یکی از داستان‌های کوتاه فئودور داستایوفسکی است که هوشنگ گلشیری آن را در ایران با نام «سر به زیر» ترجمه و منتشر کرده، اما او در ادامه تنها به نقد تند و تیز خود علیه فیلم نعیمی بسنده کرد و به محصول دیگری در سیمای جهان هم اشاره کرد که به نظرش آن هم اقتباس بسیار ضعیفی از داستان داستایوفسکی:«زن نازنین/ زن آرام» به کارگردانی روبر برسون فیلمساز صاحبنام فرانسوی.

فراستی با اشاره به اینکه به نظرش با توجه به ساختار داستان که بخشی از ماجرای آن صحبت ذهنی شخصیت اصلی با مخاطب است این داستان داستایوفسکی اصلا قابلیت تبدیل شدن به فیلم ندارد در مورد فیلم برسون گفت: «اقتباس برسون به نظرم به شدت ناموفق است و این فیلمساز نتوانسته مدیوم ادبیات قلدر این داستان داستایوفسکی را به یک سینمای درست تبدیل کند و سینمای او کاملا الکن است.» او در ادامه انتقادهایش درباره فیلم برسون را به گونه ای ادامه داد که حتی افخمی هم با تعجب از او پرسید که آیا در مورد فیلم برسون صحبت می کند که او هم پاسخ مثبت داد.

اما اینکه مسعود فراستی نسبت به فیلمی نظر منفی دارد نه تنها چیز عجیبی نیست بلکه اگر غیر از این باشد باید تعجب کرد. اما نکته اصلی ماجرا تناقضی است که در دیدگاه فراستی وجود دارد و اعتبار نظرات او به عنوان یک منتقد را زیر سوال می برد. ماجرا از چه قرار است؟ حدود ۱۸ سال پیش ماهنامه سینمایی «فیلم» در ویژه نامه نوروز سال ۷۸ (شماره ۲۳۳) از منتقدان و نویسندگان خود خواسته بود ده فیلم برتر ایرانی و خارجی تاریخ سینما را از نظر خود معرفی کنند. مسعود فراستی هم یکی از همان منتقدان و نویسندگان بود.

فراستی لیست خود را ارائه می دهد، «بچه های آسمان»، «رنگ خدا» از مجید مجیدی، «گوزن‌ها» و «داش آکل» از مسعود کیمیایی، «آرامش در حضور دیگران» ناصر تقوایی،‌ »مهاجر» ابراهیم حاتمی کیا، «نیاز» علیرضا داوودنژاد و «باشو غریبه کوچک» بهرام بیضایی ده فیلم ایرانی منتخب او بودند و «سرگیجه» آلفرد هیچکاک، «توت فرنگی‌های وحشی» اینگمار برگمان، «جویندگان» جاون فورد، «اوگتسومونوگاتاری» میزوگوچی، «گردشی بیرون شهر» ژان رنوار، «طلوع» فردریش ویلهلم مورنا، «نامه زنی ناشناس» مارک اوفولس، «ریو براوو» هاوارد هاکس، «داستان توکیو» یاسوجیرو اوزو و «زن آرام» روبر برسون بهترین فیلم های تاریخ سینمای جهان.

بله درست شنیدید، به گواه عکسی که در بالا مشاهده می کنید مسعود فراستی جمعه شب فیلمی را به عنوان یک اثر ناموفق و الکن نقد کرد که خود روزی آن را در زمره ده فیلم برتر تاریخ سینما قرار داده بود و سوال اینجاست که آیا فراستی یادش رفته یک روز خودش چه نگاهی به فیلم داشته یا آنقدر همه چیز در این منتقد عوض شده که دیگر حتی نظرات خودش را هم قبول ندارد. آن هم نظری که سال ۷۸ و سال ۹۵ آن ۱۸۰ درجه با هم متفاوت است. حالا در این شرایط شاید این سوال هم مطرح شود که مخاطب گسترده تلویزیون چطور می‌تواند به صداقت و درستی نظرات قطعی مسعود فراستی در مورد فیلم‌ها اعتماد کند؟ آن هم وقتی هیچ تضمینی وجود ندارد که فراستی خودش هم تحلیل هایی که امروز له یا علیه فیلم‌ها به کار می بندد را فردا روز قبول داشته باشد.